Weekbericht Covid19 2026-18

Uiteraard zegt het niets over de toekomstige ontwikkelingen, ongetwijfeld komen er weer nieuwe coronagolven zolang we niets aan preventie doen. Het kan lijken dat COVID-19 nu voorgoed helemaal verdwijnt, maar zonder enige vorm van preventie is dat uitgesloten.

Het is nuttig om het verband tussen virusdeeltjes in rioolwater en aantal besmettingen met Covid19 per dag, zoals gevonden door Datagraver, te gebruiken om het verloop van het aantal virusdeeltjes in rioolwater van Corona Lokaal om te rekenen naar een grafiek met het aantal dagelijkse besmettingen. Het geschatte aantal infecties per dag spreekt meer aan dan een abstracte rioolwaterwaarde c.q. virusniveau.

Door de geïnterpoleerde, gewogen en genormeerde data van Corona Lokaal per dag te vermenigvuldigen met 36 krijgen we onderstaande grafiek, met het geschatte aantal Covid19-infecties per dag, vanaf 1 oktober 2020, het begin van de rioolwatermetingen.

In bovenstaande grafiek zijn ook de risiconiveaus Laag, Matig, Hoog, Zeer hoog en Extreem aangegeven conform onze vastgestelde tabel. Het niveau tussen de gele en oranje lijn noemen we hoog. De periode met dit hoge infectierisico liep vanaf 7 augustus tot 17 december. In week 8 is het infectierisico helemaal door niveau matig gedoken en is sindsdien (erg) laag.

N.B. In de grafiek met het aantal geschatte COVID-19 infecties per dag hebben we de uitschieter in de grafiek met het aantal virusdeeltjes in rioolwater, met verhoogde waarden van 24-3 t/m 5-4 door een onmogelijke lokale rioolwaarde van Emmen op 31-3, weggelaten. We hebben voor die data de rioolwaarden van de dataset van 22 april gebruikt, waarin de bewuste rioolwaarden rond 31 maart al gestabiliseerd waren.

In onderstaande grafiek is de periode van april 2024 tot heden uitvergroot. Ook in deze grafiek zijn de onterecht verhoogde waarden rond 31 maar gecorrigeerd.

Hier is bijvoorbeeld uit af te lezen dat pas in november 2022 Nederlanders gemiddeld 1x besmet waren, maar óók dat nu al 45,9 miljoen besmettingen een feit zijn, zodat nu, ruim 3 jaar later, Nederlanders gemiddeld al minstens 2,55x besmet zijn geweest. Dit is een ondergrens, omdat gebleken is dat de helft van alle Covid19-besmettingen zonder symptomen verlopen, dus niet in de statistieken terug te vinden zijn. Waarschijnlijk is het totale aantal infecties dus bijna twee keer zo hoog. Dat is relevant, omdat óók asymptomatische besmettingen wel degelijk kunnen leiden tot lange-termijnklachten. Vergelijk dat eens met de griep: de meeste mensen krijgen hooguit één keer in de 5 of 10 jaar griep, terwijl Covid19 nog steeds gevaarlijker én besmettelijker is dan influenza, en veel vaker leidt tot PAIS (Post Acute Infection Syndrome), Long Covid dus.

Het percentage op Covid19 positief geteste mensen wordt ook bijgehouden in de RIVM-testgroep voor registratie van luchtweginfecties (infectieradar). De meest nauwkeurige data over het percentage positieve Covid19-testen in Nederland is te vinden op de RIVM-pagina Actualiteiten over coronavirus SARS-CoV-2. Het verloop van dat percentage vanaf 2020 week 45 t/m 2026 week 17 hebben we weergegeven in onderstaande grafiek.

Met name de laatste zeven weken zijn interessant: in week 11-15 loopt het percentage besmette personen snel op, van 0,01% in week 11, via 0,02%, 0,04%, 0,04% in week 12-14, tot 0,09% in week 15. Het zijn lage percentages, maar het zijn óók 3 verdubbelingen in 4 weken tijd! Dat is het klassieke patroon van exponentiële groei! Als we ons realiseren dat 0,01% op een gemiddeld aantal wekelijkse deelnemers aan infectieradar van ~10.000 precies 1 geïnfecteerde betreft, dan zouden achtereenvolgens 1, 2, 4, 4 en 9 personen geïnfecteerd zijn, en dat betreft telkens nieuwe infecties (een besmet persoon wordt de volgende week niet opnieuw meegeteld). Het lijken dus geen toevallige fluctuaties, maar een nieuwe golf in de maak. Echter in week 16 en 17 blijkt van een nieuwe golf geen sprake te zijn, gelukkig. Met percentages van 0,02% en 0,01% zakt het “golfje” weer in.

Over het algemeen vallen onze schattingen van het percentage besmette personen (in week 17 0,03%), op basis van de rioolwatermetingen, hoger uit dan de percentages in de infectieradar-testgroep (in week 17 0,01%). Hoewel er ook veel onzekerheid zit in die eerste waarde, denken wij toch dat onze schattingen dichter de werkelijkheid benaderen, omdat het percentage geïnfecteerden in de RIVM-groep vaak de ernst van de situatie onderschat. Dat komt omdat veel mensen in de testgroep met luchtwegklachten een Covid19-zelftest doen, waarvan bekend is dat die vaak vals negatief zijn. Ook wordt een besmet persoon in de week erna niet opnieuw meegeteld, terwijl deze toch vaak 1-2 weken besmettelijk blijft. Tenslotte vermoeden wij dat de RIVM-testgroep, die geheel bestaat uit vrijwilligers, niet representatief is voor de gemiddelde Nederlander. De deelnemers zijn zich waarschijnlijk beter bewust van het infectiegevaar dan de meeste Nederlanders, en dus voorzichtiger.

De overheid, de medische elite en alle media gingen er stilzwijgend van uit dat alle bekende ernstige LongCovid-patiënten (vaak worden aantallen van 100.000-450.000 in Nederland genoemd) in 2020 en 2021 ziek zijn geworden. Sporadisch werd een percentage van 1-2% genoemd dat tegenwoordig nog langdurige klachten zou houden na infectie. Terwijl in een vorig jaar augustus verschenen meta-analyse van 429 onderzoeken, gepubliceerd tussen 5 juli 2021 en 29 mei 2024, werd vastgesteld dat de prevalentie van Long Covid (welk deel van Covid19-infecties leidt tot Long Covid) wereldwijd gemiddeld 36% was!

Vorig jaar herfst echter bracht het RIVM, met een beperkt lokaal Nederlands onderzoek door bijna uitsluitend RIVM-medewerkers, het “goede nieuws” dat een jaar na een Covid19-infectie minder dan 1% nog langdurige klachten daarvan ondervindt. De VASCO-studie, gestart met een groep van 45.000 vrijwilligers in mei 2021 en eindigend met 32.000 deelnemers in november 2023, was eigenlijk bedoeld om de langetermijneffectiviteit van de corona-vaccins te onderzoeken. Het RIVM meende echter uit de resultaten ook conclusies te kunnen trekken over hoe vaak de deelnemers LongCovid-klachten kregen na infectie en hoe lang die aanhielden. De onderzoeksgroep was echter niet representatief voor de Nederlandse bevolking en het RIVM heeft veel twijfelachtige aannames gedaan.

Wij hebben het RIVM in een Open Brief gewezen op ernstige tekortkomingen in hun onderzoek, maar het RIVM wilde hier alleen telefonisch op reageren, niet schriftelijk.

In ons artikel Hoeveel Covid19-besmettingen leiden tot Long Covid? in de rubriek Science gaan we wat dieper in op internationale onderzoeken naar de prevalentie van Long Covid. Wij zullen in onze berichtgeving voorlopig blijven uitgaan van 10% van de COVID-19 infecties die leiden tot langdurige klachten van Long Covid, terwijl een kwart daarvan ernstig beperkt wordt in leven en werken, dus 2,5%. Deze laatste groep betreft patiënten met ME-achtige klachten, POTS, PEM en MCAS, die vaak bedlegerig zijn en tot weinig activiteit in staat zijn.

In weekbericht 2026-08 heb ik voor het eerst een opzienbarende grafiek gepubliceerd op basis van die CBS-gegevens, en later zijn die data verder verfijnd. In de grafiek hieronder worden die data nog verder verfijnd en uitgebreid, door de periode te verbreden tot 2007-2025 en de gegevens per maand te gebruiken. In de grafiek hieronder is deze week de maand november 2025 toegevoegd, met een totaal van 826.050 mensen met een arbeidsongeschiktheidsuitkering. Bovendien heb ik aan de versie hieronder nog wat relevante merktekens toegevoegd.

We zien hier een geleidelijk dalende trend van 825.000 in 2007-01 tot 750.000 in 2020-03, dus ruim 13 jaar. Deze wordt gevolgd door een snelle, lineaire stijging van 2020-03 tot 2025-11 (ruim 5 jaar), weer eindigend op 825.000. Hierdoor is het aantal arbeidsongeschiktheidsuitkeringen in 5,5 jaar tijd dus opgelopen van 750.000 naar 825.000, dus door ziekte zijn 75.000 extra mensen uit het arbeidsproces verdwenen! Als we de “groene” dalende trend hadden doorgetrokken tot oktober 2025 zouden er nu zo’n 720.000 arbeidsongeschikten zijn geweest, dus eigenlijk zijn er dus 105.000 extra arbeidsongeschikten te verantwoorden!

Daarbij moeten we bedenken dat het hier gaat om het aantal uitkeringen vanwege arbeidsongeschiktheid (WAO, WIA/WGA en Wajong). Daarin zitten niet de werknemers die vanwege disfunctioneren (al of niet tijdelijk) in de WW gedumpt zijn, niet de werknemers die zelf gestopt zijn met werk omdat het niet meer op te brengen was, geen onderverzekerde zelfstandigen, en evenmin de werknemers waarvan de ziekte (nog) niet erkend is door de keuringsartsen van het UWV (eind 2025 stonden er 26.700 mensen te lang op de wachtlijst voor een keuring).

In dat licht bezien is de getoonde toename, die ook niet lijkt af te remmen, wel uiterst zorgwekkend. Wat is er dan gebeurd in 2020 dat deze voortdurende stijging kan verklaren? Niet de groei van de (werkende) bevolking: van 2007-2020 groeide de bevolking net zoals in de periode 2020-2025, maar in de eerste periode is het aantal arbeidsongeschikten toch juist verlaagd. Ook niet de vergrijzing, want boven de 67 verlaten mensen WAO en WIA en komen in de AOW. Niet de sterfte door de pandemie, overledenen verdwijnen juist uit deze statistiek. Ook zeker niet de vermeende oversterfte door vaccinaties. Het zijn ook niet school- en sectorsluitingen of lockdowns, want die zijn in 2022 definitief beëindigd. Wat dan? Bestrijdingsmiddelen, PFAS, microplastics, vapes (vooral bij jongeren, maar juist afname van roken bij ouderen), toenemende werkdruk en stress? Hoezo dan vanaf 2020?

Wat #LoCovid betreft is de conclusie duidelijk: na het beschikbaar komen van vaccins in 2021 werden de maatregelen tegen verspreiding van Covid19 stuk voor stuk opgeheven, omdat er veel minder ziekenhuisopnames en overlijdens waren. Vervolgens hebben heftige coronagolven grote massa’s mensen besmet en telkens opnieuw herbesmet. De meesten werden er niet doodziek meer van, maar bij velen trad wel grote schade op aan diverse organen, al of niet direct zichtbaar, en dat leidde tot een heel scala aan ziektebeelden, zoals ME, PEM, POTS, MCAS, Parkinson, dementie en cognitieve schade, hartklachten en beroertes, die veelal invaliderend waren, deels in ernstige mate. Allemaal verschijningsvormen van Long Covid.

De stijging van het aantal arbeidsongeschikten is niet onopgemerkt gebleven bij het nieuwe kabinet. Volgens de vertrekkende UWV-voorzitter Maarten Camps moest er ingegrepen worden, maar hoewel hij de oorzaken wel wist te benoemen, Long Covid en “psychische problemen” (mogelijk eveneens door Covid) en preventie nodig vond, moest er toch ook op de WIA bezuinigd worden. In het coalitieakkoord werd al gesteld dat de kosten van de gezondheidszorg op den duur niet meer op te brengen zouden zijn, en Rob Jetten vond dat we meer aan preventie zouden moeten doen. Inderdaad, dáár zijn wij het roerend mee eens: een van de belangrijkste acties van het nieuwe kabinet zou moeten zijn preventie van Long COVID, dus het beperken van de verspreiding van COVID. Helaas hebben we over die vorm van preventie nog niets gehoord. Preventie van het kabinet blijkt neer te komen op “gezonder leven”, maar over COVID-infecties geen woord. Ook pogingen om te zoeken naar mogelijkheden om bestaande LongCovid-patiënten te herstellen, zodat ze weer aan het werk kunnen, komen er niet. De financiering van onderzoek naar Long Covid en expertisecentra wordt juist stopgezet.

De relatieve voorkomens van relevante “Variants of Concern” (VOC) en “Variants of Interest” (VOI) van het SARS-CoV-2 virus in Nederland (kiemsurveillance RIVM) zouden een indicatie moeten geven welke nieuwe bedreigingen te verwachten zijn, welke varianten uitsterven en welke sterk in opkomst zijn. De variantenanalyse wordt uitgevoerd op monsters ingestuurd door deelnemers aan de RIVM infectieradartestgroep met luchtwegklachten. De geactualiseerde dataset wordt normaal gesproken één keer per twee weken gepubliceerd, maar als er weinig SARS-CoV-2 rondgaat en het aantal monsters schaars kan de frequentie van de updates verlaagd worden.

Sinds januari 2026 verbeelden we de absolute aandelen van de verschillende varianten in het aantal infecties per dag in een grafiek, door de relatieve aandelen per variant te vermenigvuldigen met het geschatte aantal infecties per dag o.b.v. de rioolwatermetingen. Op deze manier wordt de impact van de varianten duidelijk in beeld gebracht.

Hierin is goed te zien dat de enorme herfst-wintergolf in 2023 toe te schrijven is aan variant JN.1, die sterk opkwam uit een “variantensoep” van wel 5 verschillende varianten XBB.1.5, XBB.1.9, XBB.1.16, EG.5 en BA.2.86 (de directe voorganger van JN.1). KP.3 was verantwoordelijk voor de zomergolf van 2024. Deze brak af door de zomervakantie (minder verspreiding door school en werk), maar kwam terug toen de scholen weer openden en zorgde samen met recombinant XEC voor de najaarsgolf van 2024.

Ook maakt deze grafiek duidelijk dat de najaarsgolf van 2025 grotendeels op het conto van recombinant XFG (donkerrood) is te schrijven. Nieuwe variant BA.3.2 (lichtblauw) heeft hierin slechts een marginale rol gespeeld: deze kon in de nadagen van XFG opkomen door de inmiddels opgebouwde immuniteit tegen XFG te ontwijken. BA.3.2 leek in deze vorm niet in staat om een eigen golf veroorzaken, maar o.b.v het percentage besmettingen gaat het er misschien toch van komen.

Het percentage mensen met klachten van acute luchtweginfecties, o.b.v. meldingen door een groep vrijwilligers aan het RIVM, geeft op elk moment een idee van het besmettingsrisico op rondgaande respiratoire infecties. Daaronder vallen alle infecties die zich verspreiden via aerosols of druppeltjes die uitgestoten worden bij hoesten, niesen, praten en zingen, en via mond of neus en ademhaling anderen kunnen infecteren. Voorbeelden zijn diverse typen influenza, “gewone” verkoudheidsvirussen (rhinovirus, coronavirus, parainfluenza), RS virus, en sinds 2019 ook SARS-CoV-2.

In de wekelijkse overzichten van diverse besmettelijke ziektes gevonden in de Nivel Peilstations hebben we de afgelopen jaren kunnen volgen dat sinds het opheffen van de maatregelen tegen Covid19 in het voorjaar van 2022 niet alleen Covid flink rondgegaan is, maar ook andere besmettelijke ziekten enorm huisgehouden hebben in Nederland. We zagen achtereenvolgens heftige uitbraken van longontsteking, RSV, mazelen, roodvonk (strep-A), kinkhoest, waterpokken, vijfde ziekte en krentenbaard (zie weekberichten). Sommige konden deels verklaard worden uit een afnemende vaccinatiegraad (mazelen, kinkhoest), maar meestal greep men in Nederland terug op het nonsens-begrip immuniteitsschuld of een “inhaaleffect van gemiste infecties door de coronamaatregelen”. Dit terwijl aantasting van het immuunsysteem door Covid19-besmettingen een veel logischer verklaring is.

Vorig jaar herfst is men begonnen met het immuniseren van baby’s van 0 tot 6 maanden, juist omdat RSV voor deze groep zo gevaarlijk is en kan leiden tot opname op de IC en in een enkel geval zelfs tot overlijden. De prik bevat geen vaccin, maar antistoffen, zodat nauwelijks bijwerkingen verwacht worden. Het effect van deze immunisatiecampagne is in de grafiek hierboven niet goed te zien, daarvoor beschouwen we onderstaand overzicht van het aantal IC-opnames van kinderen tot 1 jaar t.g.v. een RSV-infectie:

Het aantal meldingen van een influenza-achtig ziektebeeld (IAZ) aan Nivel-huisartsen wordt sinds 1 maart van dit jaar niet meer bijgehouden. Op zich is dat geen groot verlies, want het verband tussen de prevalentie van influenza en de IAZ-meldingen was nooit erg duidelijk. Mensen met influenza gaan daarvoor lang niet altijd naar de huisarts, en aan de andere kant blijken mensen die met griepachtige klachten naar de huisarts gaan in veel gevallen toch een andere infectie te hebben opgelopen, na een laboratoriumtest. Het is wel jammer dat nu een langjarige monitoring van griepgolven beëindigd wordt. Vanaf nu zullen de griepgolven dus niet goed meer te vergelijken zijn met vorige jaren.

Sinds vorig jaar kijken wij liever naar het aantal monsters waarin Nederlandse laboratoria het influenzavirus (type A of B) hebben aangetroffen. De bewuste grafiek is te vinden op de pagina Actualiteiten over griep van het RIVM.

Echter, ook het gebruik van het aantal positieve monsters van laboratoria is niet ideaal. Dat zegt namelijk niets over het aantal besmettingen per dag, en zelfs niet hoeveel mensen in Nederland in die week aan de griep lijden. Het hangt sterk af van het aantal mensen waar überhaupt een monster van wordt genomen, welke mensen dat zijn en waarom ze getest zijn. Dit in tegenstelling tot rioolwatermetingen voor SARS-CoV-2 en het percentage positief getesten in de infectieradartestgroep. Daar kun je, met enkele slagen om de arm, wel uit afleiden wat het percentage besmette personen ongeveer zal zijn.

Op de grieppagina van het RIVM staat behalve geconstateerde griepgevallen bij Nivel-huisartsen ook een grafiek “Griepvirus in monsters van deelnemers aan infectieradar”. Daar staan óók de percentages positieve monsters voor andere respiratoire infecties, zoals COVID en RSV. Omdat monsters in die groep consequent genomen worden bij deelnemers die symptomen hebben kunnen we die getallen makkelijk vergelijken en omrekenen naar geschatte percentages voor heel Nederland. Dit zullen we in de toekomst ook inderdaad gaan doen. Hieronder geven we alvast een vergelijking van vastgestelde COVID-, RSV- en influenza-infecties sinds begin dit jaar.

Wat mij vooral opvalt aan deze grafiek is dat er veel COVID-gevallen zijn in vergelijking met influenza en zeker met RSV. Bovendien is COVID er het hele jaar door, tegenover griep en RSV vooral in de winter. Het is jammer dat de grafiek niet verder teruggaat dan week 40 van 2025. Dan is precies de top van de XFG-golf.

Het sinds het begin van vorig jaar sterk verhoogde vóórkomen van gordelroos (Herpes Zoster) blijkt bijzonder hardnekkig, vooral in de categorie 65+ is het al meer dan een jaar flink verhoogd, 30-90% meer dan normaal. Het is bekend dat het herpesvirus, latent aanwezig in veel patiënten, na ’n covidbesmetting weer kan opleven. Dat is weer één van de vele schadelijke effecten van een covidbesmetting: reactivatie van slapende virussen in ons lichaam. Er is wel een goed vaccin tegen herpes zoster, maar bijna niemand krijgt het. Het is tamelijk duur en patiënten moeten het zelf betalen. Helaas wordt er in NL evenmin ingezet op een brede vaccinatie tegen waterpokken, waarbij het Varicella Zoster virus zich in het lichaam kan nestelen en later – inderdaad -gordelroos kan veroorzaken.

Tenslotte melden we nog het groeiend aantal klachten bij de Nivel huisartsen over moeheid en zwakte de afgelopen jaren. Dit is al bijna een jaar duidelijk verhoogd. Het aantal klachten bij huisartsen blijkt het afgelopen jaar tot wel 30% hoger dan in vorige jaren. Er is wel een flinke dip te zien in de kerst- en nieuwjaarsweek. De verhoging zet zich voort in week 4 t/m 17, uitgezonderd kleine dipjes in week 8 en 15, waarbij het aantal gemelde gevallen weer even terugvalt op “normaal”.

Het ligt voor de hand dat hier vaak sprake is van ongediagnosticeerde Long Covid. Omdat niemand meer test op Covid wordt het verband met een voorafgaande Covid-besmetting gewoon niet meer gelegd.

De forse oversterfte vanaf week 2 zet zich voort tot week 9, en beloopt na verwerking van alle nameldingen nu in totaal 1724 extra overlijdens. In week 10 t/m 16 wordt deze gevolgd door ondersterfte, in totaal 1256 overlijdens, met een uitschieter van -317 in week 11. Merk op dat ondersterfte na een periode van oversterfte door ziekte heel gebruikelijk is. Het betekent dat een deel van de extra overlijdens ouderen en zwakkeren betreft, bij wie het overlijden t.g.v. de infectie met een paar weken of maanden vervroegd is.

De oversterfte in week 2 t/m 9 van dit jaar schrijven we vooral op het conto van de heersende influenzagolf. Merk op dat de oversterfte rond de jaarwisseling de laatste 4 jaar langzaam minder heftig wordt, waarschijnlijk omdat er steeds minder mensen direct overlijden na Covid19-besmetting.

Hier is te zien dat de LQI-oversterfte (die al jaren rond de 500 extra sterfgevallen per week zit, maar deze LQI-oversterfte houdt geen rekening met de vergrijzing) en de RIVM-oversterfte beide last hebben van het “eindejaarseffect”, zelfs in nog grotere mate dan de ASMR.

De RIVM-oversterfte is niet gevoelig voor de effecten van de vergrijzing, omdat de sterfte vergeleken wordt met de verwachte sterfte o.b.v. de voorafgaande 5 jaar, dus inclusief continue extra coronasterfte. We zien dan ook dat er belangrijke verschillen optreden tussen ASMR en RIVM, vooral in perioden dat er veel covid rondgaat. Zoals in de herfst van 2024 en 2025 het geval was. Misschien dat de verschillen in de komende jaren langzaam kleiner worden, als sterfte aan een acute Covidbesmetting steeds minder vaak voorkomt, maar we weten natuurlijk nog niet hoe de sterfte t.g.v. zich opstapelende orgaanschade door Covid zich gaat ontwikkelen.

In onderstaande grafiek tenslotte hebben we de cumulatief positieve oversterfte van 2020 t/m 2026 week 16 uitgezet voor LQI, ASMR en RIVM, dat is de totale opgetelde oversterfte vanaf 2020 week 12 waarbij tijdelijke ondersterfte genegeerd wordt. De totale oversterfte voor LQI is al opgelopen tot 188.508, die behalve de COVID-sterfte van 60.000 voor een belangrijk deel te wijten is aan de vergrijzing, door de na-oorlogse geboortegolf van mensen die nu tegen de 80 lopen. De grafieken voor ASMR en RIVM lijken elkaar niet veel te ontlopen, maar het verschil zal in de loop van de jaren misschien verder oplopen. De cumulatief positieve oversterfte volgens ASMR is inmiddels opgelopen tot 62.212. Die zijn niet uitsluitend op het conto van Covid19 te schrijven, want de laatste drie jaar speelt ook de sterfte door griep weer een rol en in mindere mate door RSV. We weten echter dat ook die infectieziekten nauwelijks slachtoffers zouden hebben geëist als we in Nederland effectieve preventie tegen de verspreiding van het coronavirus hadden ingezet.