Samenvatting
Er gaat momenteel relatief weinig Covid rond voor de tijd van het jaar. Wel zitten we nog steeds in een griepgolf. Ondertussen lijkt ziek worden en elkaar aansteken compleet genormaliseerd. Tegelijkertijd zeuren werkgevers over het hoge ziekteverzuim en kort de overheid op de WIA-uitkeringen voor arbeidsongeschiktheid, omdat teveel Nederlanders er gebruik van (moeten) maken. Het onderzoek naar Lidocaine als “geneesmiddel” voor long Covid is zwaar onder vuur komen te liggen en het onderzoek is inmiddels teruggetrokken, onder meer door problemen met de ethische toetsing. Het is afwachten of er nog een goed opgezette studie naar het middel gaat komen dat wel correct ethisch is getoetst. Ook het onderzoek van het RIVM waaruit geconcludeerd werd dat er sinds 2023 geen long Covid meer ontstaat, wordt nu op sociale media onderuit gehaald.
Virusdeeltjes in rioolwater
Op 7 februari werden 123 (x 1011) virusdeeltjes per 100.000 inwoners gevonden volgens Corona Lokaal, gebaseerd op rioolwatermetingen van het RIVM. Dit is ook te zien in de blauwe staafjes in de grafiek van de rioolwatermeetwaarden hieronder.
Landelijke spreiding van besmettingen
Op Corona Lokaal is ook de landelijke spreiding van het coronavirus te zien over de provincies. De meeste provincies zijn nu lichtgeel (virusniveau 100-400), zoals in de afbeelding hieronder is te zien. In de overige provincies is het virusniveau zelfs onder de 100.
Verloop van aantal besmettingen per dag
Door de data van Corona Lokaal per dag te vermenigvuldigen met 36 (Datagraver) krijgen we onderstaande grafiek met het geschatte aantal Covid19-infecties per dag. Op 17 februari zouden er dan ongeveer 4 duizend infecties zijn geweest in Nederland, en ongeveer 32 duizend in de voorafgaande week.
Cumulatief aantal besmettingen
Deze gegevens kunnen ook worden omgezet naar het cumulatieve aantal besmettingen, in de grafiek hieronder. Het totale aantal ligt inmiddels boven de 45 miljoen.
Percentage besmette personen
Onder de aanname dat mensen 10 dagen besmettelijk zijn, was op basis van de rioolwatermetingen op 17 februari 0,25% besmettelijk.
Dit percentage kan vergeleken worden met het percentage deelnemers van de infectieradar dat een positieve test meldt. Dat is momenteel 0,12%, maar het was 0,23% in de week met de 17e februari. Het verloop van dit percentage positief is hieronder te zien.
Het is niet helemaal duidelijk hoe dat percentage tot stand komt. Er is een vraag aan iedereen of ze afgelopen week een positieve test hadden. Ook worden er zelftesten ter beschikking gesteld aan deelnemers waarvan het adres bekend is bij het RIVM. Het is niet helemaal duidelijk wanneer deze zelftesten ingezet worden (alleen bij klachten, of ook zonder klachten). Sommige deelnemers krijgen het verzoek om een afgenomen monster op te sturen voor een grondige analyse, maar ook daar is niet duidelijk wat de criteria zijn om een monster in te sturen. De cijfers blijven dus relatief onzeker, ondanks de twee cijfers achter de komma.
Arbeidsongeschiktheid
Een deel van deze infecties zal tot langdurige klachten leiden, wat ook kan leiden tot langdurige uitval op het werk. Recent publiceerde het AD een grafiek waaruit blijkt dat de instroom in de verschillende regelingen voor arbeidsongeschiktheid inderdaad toeneemt, hieronder weergegeven.
De toename lijkt vooral plaats te vinden in 2023 en 2024, dus in de jaren nadat alle preventie tegen Covid is losgelaten (dat was in 2022). We weten niet zeker dat al deze instroom komt door long Covid, maar het kan in ieder geval niet zijn omdat mensen zo ongelukkig zijn door de niet meer aanwezige preventiemaatregelen. Het artikel van het AD spreekt echter nergens over long Covid. Een duidelijke blinde vlek.
N.B.: in bovenstaande grafiek is het totaal aan uitkeringen niet maatgevend voor de arbeidsongeschiktheid, omdat de WW-uitkering niet veel zegt over arbeidsgeschiktheid. Zie eventueel de grafiek voor arbeidsongeschiktheid WAO + WIA + Wajong in weekbericht 2026-08.
Varianten [info]
Onderstaande grafiek laat de verschillende varianten zien, rekening houdend met het aantal infecties, over verloop van de tijd. In de grafiek herhalen enkele kleuren zich, dus het is een beetje oppassen met de interpretatie. Het lijkt misschien dat BA2.75 en BQ.1.1 actief zijn, maar het zijn momenteel vooral BA.3.2, XFG, en NB.1.8.1. Het is zaak om de chronologische volgorde waarin de varianten opkomen te associëren met de legenda van de kleuren, de oudste onder (m.u.v. de “Rest”) en de nieuwste BA.3.2 bovenaan.
Infectieradar [info]
Het percentage luchtweginfecties is momenteel 7,62%, zoals ook te zien is in de grafiek hieronder.
Overige infecties: Nivel
Bij het Nivel neemt het influenza-achtige ziektebeeld (IAZ) nog steeds toe (blauwe lijn), maar ligt het niveau wel lager dan vorig jaar (rode lijn).
De monsters van deze IAZ zijn vooral positief op griep (H3N2, lichtgroen hieronder).
Hetzelfde wordt gezien als de monsters voor de luchtwegklachten (ARI) en de IAZ samen worden genomen, waarbij griep nu met grijs wordt weergegeven in de grafiek hieronder.
Er is momenteel weinig kinkhoest.
Ook is er weinig roodvonk.
Het aantal huisartsbezoeken voor infecties van de bovenste luchtwegen ligt niet boven dat van vorige jaren. Helaas hebben we geen gegevens over de jaren ervoor.
Het aantal bezoeken voor bronchitis is ook vergelijkbaar met eerdere jaren, of ligt er zelfs wat onder.
Het aantal bezoeken voor longontsteking lijkt wat hoger te liggen dan sommige van de voorgaande jaren. Ook hier weten we niet hoe de situatie voor de pandemie was. Misschien is dit het nieuwe normaal.
Het aantal bezoeken voor Covid ligt duidelijk lager dan in sommige voorgaande jaren. We weten echter niet of huisartsen nog rekening houden met Covid en daarop testen.
In Nederland lijken we nog geen last te hebben van mazelen.
Nederland vaccineert niet tegen waterpokken, en daarom blijven deze infecties rondgaan. De klachten zijn blijkbaar regelmatig ernstig genoeg om er mee naar de huisarts te gaan. Niet echt mild. Waterpokken geeft voor de rest van het leven kans op gordelroos, en dat kan tot ernstige zenuwpijn lijden. Het vaccin tegen waterpokken is bijzonder goedkoop, maar toch kiest Nederland er niet voor.
Oogontsteking is a klacht gezien bij boeren die H5N1 door hun vee ontwikkelden. Er is momenteel geen toename in het aantal huisartsbezoeken voor deze klacht.
Het aantal bezoeken voor gordelroos ligt hoger dan in de afgelopen jaren. We weten niet wat de aantallen voor de pandemie waren. Gordelroos komt door een eerdere infectie met waterpokken. Het treedt vooral op als het immuunsysteem verzwakt is. Dit kan gebeuren door ouderdom, maar ook door infecties zoals Covid.
Vergeleken met vorige jaren gaat er minder schurft rond, of mensen zijn het inmiddels zo gewend dat ze er niet meer naar de huisarts mee gaan.
Hooikoortsklachten worden vaak verward met neusklachten van Covid en griep. Ondanks het goede weer van de afgelopen week, is dit nog niet te merken in de aantallen bezoeken voor hooikoorts bij de huisarts.
Bezoeken voor koorts zijn hoger dan in de rest van het jaar, maar niet hoger dan in de jaren ervoor. Een belangrijke reden is waarschijnlijk griep.
Moeheid en zwakte kan een teken zijn van long Covid. Er zijn meer huisartsbezoeken voor deze klacht in dit jaar. Het is een klacht waar de huisarts vaak niet zoveel mee kan (behalve misschien het bloed onderzoeken en vragen naar of er veel stress is). De vraag is hoeveel Nederlanders hier mee naar de huisarts gaan (mogelijk als het bijzonder ernstig is) en hoe vaak ze die bezoekjes herhalen als de huisarts geen remedie heeft (waarschijnlijk pas als het vermogen om te werken in gevaar komt).
Het aantal bezoeken voor benauwdheid blijft relatief stabiel. Ook hier hebben we geen gegevens van voor de pandemie. Dit kan het nieuwe normaal zijn.
Minder Nederlanders bezoeken de huisarts voor hoesten dan in de afgelopen jaren. Of dit betekent dat er minder gehoest wordt, is onduidelijk. Mogelijk denken mensen dat er toch niets aan te doen is, of kopen ze nu middeltjes bij de drogist.
Hetzelfde geldt voor keelpijn. Wanneer gaan mensen hiervoor naar de huisarts? Waarschijnlijk de eerste keer, of als het maar door blijft gaan en ze er veel last van hebben.
Overige infecties: Griep en RS-virus
Naast de cijfers van het Nivel presenteert het RIVM ook cijfers over het aandeel monsters positief voor griep A, griep B en het RS-virus. De grafiek voor griep A, hieronder, lijkt aan te geven dat we over de piek van de griepgolf heen zijn (in tegenstelling tot de cijfers van het Nivel, waar nog steeds een stijging is te zien).
Griep B lijkt dit jaar over te slaan.
Er worden minder positieve monsters gevonden voor het RS-virus vergeleken met de voorgaande jaren. Dit komt waarschijnlijk doordat er dit jaar een vaccin wordt aangeboden aan de allerjongsten.
Het totale aantal opnames voor het RS-virus ligt dit jaar ook lager dan in afgelopen jaren.
Oversterfte [info]
De oversterfte is te zien in de grafiek hieronder. Er is momenteel weer spraken van oversterfte bij alle manieren van schatten (lijnen liggen allemaal boven de nullijn). Dit is waarschijnlijk een gevolg van de huidige griepgolf.
De cumulatieve oversterfte hangt af van de manier van schatten, zoals te zien in de grafiek hieronder.
Conclusie: actueel risico [info]
Het lijkt erop dat we een tweede winter hebben doorgemaakt zonder extreem veel Covid. De afgelopen winters waren er wel aanzienlijke griepgolven. In 2020 en 2021 waren die afwezig, wat aangeeft dat zelfs slecht geïmplementeerde preventie van Covid genoeg is om de griep te laten verdwijnen. De tenminste 4000 griepdoden elk jaar zijn een keuze. Met gerichte preventie (ventilatie, luchtreiniging, testen, FFP2/3 maskers) is de verwachting dat we griep duurzaam kunnen onderdrukken. Dit hoeft niet eens ten koste te gaan van de economie: Al die zieken en ziekenhuisopnames zijn daar ook niet goed voor.
Normalisatie
Ondertussen is ziek worden en elkaar aansteken compleet genormaliseerd. Recent was Christina Applegate, die reeds aan MS lijdt, te gast bij de show van Jimmy Kimmel in de VS. Ze omarmden elkaar uitgebreid en kusten elkaar op de lippen. Vervolgens liet Applegate weten dat ze ziek is, en dat ze mogelijk Covid heeft. Het publiek leek dit grappig te vinden en ook Kimmel maakte er grapjes over. Op sociale media wisten velen dat Kimmel een zoon heeft met een aangeboren hartafwijking, waarvoor die zoon herhaald is geopereerd. Niemand lijkt er nog aan te denken dat de MS van Applegate van verergeren door de Covid, of dat de zoon van Kimmel ernstig ziek kan worden door de infectie die Kimmel nu mee naar huis neemt.
Ook Stephen Colbert presenteerde zijn show terwijl hij duidelijk ziek was. Het publiek maakt het blijkbaar niets uit of ze wel of niet Covid oplopen in die drukke ruimte.
Ook in de podcast hieronder vertelt een van de twee hoe ziek ze afgelopen week zijn geweest. Zouden ze nog besmettelijk zijn? Waarom vindt de andere persoon dat niet vervelend en zet vermoedelijk geen van beiden een FFP2 masker op?
Ook tennisser staan ziek op de baan. Ook compleet genormaliseerd.
Ook de darter Van Gerwen moest uitleggen dat hij echt ziek was, en zich niet vanwege een wat pijnlijke keel en gesnotter terugtrok uit de wedstrijd. Ook daar vaak volle zalen en niemand die ermee zit dat ze griep of Covid oplopen.
Je ziet die houding ook terug in discussies over of je thuis blijft bij klachten. Weinigen denken er nog aan dat hun relatief lichte klachten de dood of arbeidsongeschiktheid van een andere kunnen veroorzaken.
Pandemische paraatheid
Nederland schrapt ondertussen het budget voor pandemische paraatheid met het idee dat Covid ook niet zo slecht is uitgevallen zonder goede voorbereiding. De man van het OVV is daar gelukkig heel stellig in:
Magisch verdwijnen van long Covid
De “studie” van het RIVM waarbij de conclusie was dat er geen long Covid is ontstaan uit de enorme golf van infecties eind 2023, kreeg in de afgelopen week eindelijk aandacht op sociale media toen Marion Koopmans er een berichtje over plaatste op X. Het onderzoek was al eerder gepubliceerd, maar kreeg nog niet zoveel aandacht. Wel was er eerder aandacht voor op deze site.
Hier is een van de reacties die ook het onderzoek onderuit haalt.
Verharding van de maatschappij
Op sociale media merken mensen ook op dat er iets niet helemaal goed zit sinds de pandemie. PACO op X en Tiktok legt haarfijn uit hoe dit zit. Als je de keuze maakt dat het geen probleem is dat de zwakkeren overlijden omdat jij niets aan preventie wil doen, dan zorgt dat voor frictie. Daar bovenop is Covid niet onschuldig en tast ook bij de minder kwetsbaren de gezondheid aan.
Covid en de hersenen
Covid wordt vaak vergeleken met de griep, omdat in de acute fase de klachten op elkaar kunnen lijken. Dit is een vreemd als je je bedenkt dat bijna alle infecties in de acute fase griepachtige klachten geven, inclusief HIV. De vergelijking wordt waarschijnlijk gemaakt, omdat we de griep altijd hebben genegeerd en genormaliseerd, en het doel is dat je Covid ook gaat negeren.
Desondanks keek een recente studie naar de effecten op de hersenen van griep en Covid. Ze gaven muizen ofwel griep of Covid. Beide infecties konden blijvende longschade opleveren, maar alleen Covid zorgde voor permanente ontstekingen van de hersenen en schade aan de kleine bloedvaten.
“Tulane researchers found that while both viruses can leave lasting lung damage, only SARS-CoV-2 infection caused persistent brain inflammation and small blood vessel injury, even after the virus was no longer detectable.”
Bloomberg kwam ook met een stuk over hoe Covid de hersenfunctie aantast. De tekst is hieronder te lezen.
Lidocaïne voor long Covid
Een tijdje geleden was iedereen in een jubelstemming, want Nederlands onderzoek had DE genezing voor long Covid gevonden. Het enige probleem waren de zorgverzekeraars die deze geweldige behandeling van meer dan 3000 Euro per maand (en je hebt meerdere maanden nodig) niet wilden vergoeden.
Deze week publiceerde Follow the Money een vernietigend stuk over dat onderzoek (versie zonder betaalmuur). De vraag is nu of er een goed opgezette studie gaat volgen (double blind) en of deze studie werkelijk effecten van de behandeling laat zien.
Het onderzoek is inmiddels ook teruggetrokken. Naast dat het onderzoek slecht was opgezet (zonder placebo-groep) was het ook uitgevoerd zonder dat het door de juiste ethische commissie was getoetst (het was niet als medisch onderzoek beschouwd). Het is belangrijk dat het onderzoek goed uitgevoerd wordt, want mogelijk doet het middel iets voor tenminste sommige long Covid patiënten. Maar het is gevaarlijk om te roepen dat we DE oplossing voor long Covid hebben gevonden: (1) het laat nog steeds de patiënten bij wie het middel niet werkt in de kou staan, (2) het geeft anderen het idee dat preventie niet meer nodig is, want als je long Covid ontwikkelt, dan kun je gewoon weer genezen worden. Daarnaast was het injecteren van dit middel niet zonder risico, omdat patiënten dit zelf moesten doen (meerdere keren per dag).
Wat kun je doen?
Het is duidelijk dat vrijwel niemand nog rekening met je gaat houden. Ziek worden en elkaar aansteken is genormaliseerd. Het enige wat je nu kunt doen, is grenzen stellen, en jezelf beschermen. Je hebt het volste recht jezelf tegen ziekte te beschermen. Dat is niet flauw of vervelend doen. Anderen zijn niet redelijk als ze vinden dat jij ook maar gewoon ziek moet worden. Die anderen zijn er vaak niet (meer) voor je als je werkelijk chronisch ziek wordt (vraag het bijna elke persoon met long Covid, en zij zullen dit bevestigen). Dit zijn de stappen die je zelf kunt nemen:
- Kijk of je buiten af kunt spreken. Daar is de ventilatie beter en verspreiding van infecties minder. Dat is natuurlijk lastig in de winter. Als je binnen afspreekt:
- Zorg dan voor voldoende ventilatie. Hierdoor zal de vervuilde binnenlucht worden vervangen door schonere buitenlucht.
- Reinig de lucht met een HEPA luchtreiniger. De luchtreiniger zuigt de lucht door een filter waar de aerosolen in blijven hangen. Zorg voor een luchtreiniger die een capaciteit heeft voor de grootte en bezetting van de ruimte.
- Gebruik FFP2 en FFP3 mondneusmaskers. Dit zijn persoonlijke filters die de uit- en ingeademde lucht filteren. Natuurlijk wel lastig bij het eten en drinken. Overweeg het samen eten uit te stellen tot wanneer het weer buiten kan.
- Maak gebruik van far UVC, wat de virusdeeltjes in de lucht doodt.
- Door te testen verlaag je de kans dat je elkaar opzoekt terwijl iemand besmettelijk is. Merk wel op dat de zelftesten niet heel erg betrouwbaar zijn, maar alle beetjes helpen. Er zijn ook combinatietesten te koop, waarmee je kunt testen op griep, Covid en RSV.
- Luchtweginfecties verspreiden zich met name door de lucht, maar het helpt natuurlijk altijd om je handen regelmatig te wassen, bijvoorbeeld ook tegen het norovirus.