Samenvatting actueel Covid19-risico 6 februari 2026
Op basis van rioolwatermetingen is het besmettingsrisico voor Covid19 inmiddels gezakt tot matig, nog net niet laag. In onderstaande grafiek is het geschatte aantal dagelijkse Covid19-infecties in Nederland weergegeven vanaf 2023 week 10 tot en met 2026 week 4. Met behulp van gegevens uit de RIVM kiemsurveillance over het aandeel van gevonden virusvarianten is inzichtelijk gemaakt welke varianten in welke mate verantwoordelijk zijn voor die infecties.
Het ziet ernaar uit dat de traag verlopende najaarsgolf van 2025 nu snel uit zal sterven, en dat ook de nieuwe subvariant BA.3.2 (lichtblauw) voorlopig niet zal leiden tot een nieuwe golf. Echter, alles kan ineens veranderen als binnenkort het carnavalsgeweld weer losbarst. Blijf jezelf beschermen!
De langverwachte griepgolf van dit winterseizoen lijkt nu eindelijk op stoom te komen. Deze week is het aantal meldingen van griepachtige klachten boven de drempel van 50 gevallen per 100.000 inwoners uitgekomen. Als dat zo blijft volgende week is er officieel sprake van een epidemie. Deze griepgolf wordt grotendeel gedragen door de influenza-A H3N2 variant, waartegen het jaarlijkse vaccin iets minder goed beschermt.
De cijfers voor de weeksterfte zijn door het CBS bijgewerkt tot 2026 week 4. De ASMR-oversterfte in de weken rond Kerst en Nieuwjaar blijft opvallend negatief, er zijn vreemd genoeg over 2025 ook helemaal geen nameldingen gekomen. In de weken 2-4 van 2026 was er daartegen flinke oversterfte, respectievelijk 297, 227, en 92. Met de griepgolf die nu doorbreekt zullen deze aantallen naar verwachting verder oplopen.
LET OP: Algemene onderbouwing, interpretatie en achtergrond-informatie bij de rubrieken vindt u via de [info] link in headers
Virusdeeltjes in rioolwater week 2026-04 [info]
Meting 27 januari: 152 (x 1011 virusdeeltjes per 100.000 inwoners) volgens Corona Lokaal, gebaseerd op rioolwatermetingen van het RIVM. Sinds vorige week zijn er 7 dagen met betrouwbare gegevens bijgekomen.
In de grafiek van Corona Lokaal hieronder is de ontwikkeling van de huidige herfst/wintergolf besmettingen zichtbaar in het afgelopen jaar, met veel ups en downs. De piek van 771 in week 42 ligt alweer 14 weken achter ons, maar na nog twee lagere pieken lijkt de najaarsgolf van 2025 nu eindelijk uit te sterven. Misschien is de stijging van de laatste week de laatste stuiptrekking, maar het is evengoed mogelijk dat na een zorgeloos overmoedige viering van carnaval over een week niet alleen de griep, maar ook Covid19 weer een flinke boost zullen krijgen.
Landelijke spreiding van besmettingen
Op Corona Lokaal is ook de landelijke spreiding van het coronavirus te zien over de provincies. Alle provincies zijn nu lichtgeel, met een rioolwaarde tussen 100 en 400, behalve Limburg met een rioolwaarde onder de 100.
Verloop van aantal besmettingen per dag
Het is nuttig om het verband tussen virusdeeltjes in rioolwater en aantal besmettingen met Covid19 per dag, zoals gevonden door Datagraver, te gebruiken om het verloop van het aantal virusdeeltjes in rioolwater van Corona Lokaal om te rekenen naar een grafiek met het aantal dagelijkse besmettingen. Het geschatte aantal infecties per dag spreekt meer aan dan een abstracte rioolwaterwaarde.
Door de geïnterpoleerde, gewogen en genormeerde data van Corona Lokaal per dag te vermenigvuldigen met 36 krijgen we onderstaande grafiek, met het geschatte aantal Covid19-infecties per dag, vanaf 1 oktober 2020, het begin van de rioolwatermetingen. Op die éne dag 27 januari zouden er dan zo’n 5484 infecties zijn geweest in Nederland, en 36.011 in de hele voorafgaande week! Uitgaande van een prevalentie van 10% van de besmette personen die Long Covid krijgen, dus langer dan drie maanden klachten houden (zie onderbouwing), verwachten we dus o.b.v. 2026 week 4 op termijn zo’n 3600 patiënten met nieuwe of verergerde LongCovidklachten, waarvan er 900 ernstig beperkt zullen worden.
In bovenstaande grafiek zijn ook de risiconiveaus Laag, Matig, Hoog, Zeer hoog en Extreem aangegeven conform onze vastgestelde tabel. Het niveau tussen de gele en oranje lijn noemen we hoog. De periode met dit hoge infectierisico liep vanaf 7 augustus tot 17 december. In week 4 is het infectierisico diep onder niveau hoog gedoken, nu is het niveau “matig” en nog nét boven niveau “laag”. In onderstaande grafiek is de periode van april 2024 tot heden uitgelicht en vergroot.
Cumulatief aantal besmettingen
Uitgaande van de besmettingen per dag kan ook het cumulatieve aantal besmettingen in een grafiek gezet worden:
Hier is bijvoorbeeld uit af te lezen dat pas in november 2022 Nederlanders gemiddeld 1x besmet waren, maar óók dat nu al 45,7 miljoen besmettingen een feit zijn, zodat nu, ruim 3 jaar later, Nederlanders al gemiddeld ruim 2,5x besmet zijn geweest. Vergelijk dat eens met de griep: de meeste mensen krijgen hooguit één keer in de 5 of 10 jaar griep, terwijl Covid19 nog steeds gevaarlijker én besmettelijker is dan influenza. Overigens kan het gemiddelde aantal Covid19-besmettingen sinds 2020 in werkelijkheid nog flink wat hoger uitpakken, omdat bijna de helft van de besmettingen zonder duidelijke symptomen verloopt. Terwijl deze asymptomatische besmettingen evengoed tot Long Covid kunnen leiden!
N.B. In bovenstaande grafiek hebben we sinds november rekening gehouden met het aantal geschatte besmettingen vóór 1 oktober 2020. Op basis van aantallen positieve PCR-testen in Nederland per week (volgens Our World in Data) komen we op een voorlopig totaal aantal besmettingen van 220.000. In de grafiek is echter nauwelijks te zien dat de lijn niet bij 0 begint.
Percentage besmette personen
Nu er elke dag alweer ~5500 Covidbesmettingen bijkomen, en besmette personen zijn ~10 dagen besmettelijk, volgt daaruit dat momenteel 55.000 mensen besmettelijk zijn, dat is ~0,30% van alle Nederlanders.
Het percentage op Covid19 positief geteste mensen wordt ook bijgehouden in de RIVM-testgroep voor registratie van luchtweginfecties (infectieradar). Dit percentage positieve Covid19-testen in Nederland wordt sinds augustus 2024 ook in grafiekvorm gepubliceerd op Corona-lokaal:
In deze grafiek zijn dezelfde patronen te herkennen als in de grafiek met het aantal infecties per dag hiervoor.
Bij de meest recente meting op 29 januari komt het percentage positieve testen op 0,1%, net als in week 2 en 3. Merk op dat het percentage van 0,1% duidelijker lager is dan het percentage van 0,30% dat we hierboven berekenden. Meestal is het percentage positieve testen bij de RIVM testgroep ongeveer 1/3 lager. Dat komt waarschijnlijk omdat veel mensen in de testgroep met luchtwegklachten een Covid19-zelftest doen, waarvan bekend is dat die vaak vals negatief zijn. Ook wordt een besmet persoon in de week erna niet opnieuw meegeteld, terwijl deze toch vaak 1-2 weken besmettelijk blijft. Tenslotte vermoeden wij dat de RIVM-testgroep, die geheel bestaat uit vrijwilligers, niet representatief is voor de gemiddelde Nederlander. De deelnemers zijn zich waarschijnlijk beter bewust van het infectiegevaar dan de meeste Nederlanders, en dus voorzichtiger.
Hoeveel Covid19-besmettingen leiden tot Long Covid?
Of en hoe vaak Covid19-besmettingen nu nog steeds tot Long Covid leiden is een vraag die in Nederland weinig aandacht krijgt. De medische elite en alle media gaan er stilzwijgend van uit dat alle bekende ernstige LongCovid-patiënten (vaak wordt een aantal van ~100.000 in Nederland genoemd) in 2020 en 2021 ziek zijn geworden. Nederlandse virologen noemen wel eens percentages van 1 à 2% dat tegenwoordig nog langdurige klachten houdt na besmetting. Vorig jaar herfst heeft het RIVM met een lokaal “eigen” onderzoek proberen te onderbouwen dat een jaar na een Covid19-infectie minder dan 1% nog langdurige klachten daarvan ondervindt. Wij hebben het RIVM echter in een Open Brief gewezen op ernstige tekortkomingen in hun onderzoek.
Overigens is ook een percentage van “slechts” 1% langdurige klachten al verontrustend genoeg om goede preventieve maatregelen te verlangen. Echter, veel grote wetenschappelijke onderzoeken in het buitenland komen tot percentages van 5 tot 30% patiënten die aan een covidbesmetting Long Covid overhouden, zie ons artikel Hoeveel Covid19-besmettingen leiden tot Long Covid? in de rubriek Science.
Dat Covid19-besmettingen nog steeds tot veel LongCovid-patiënten leidt blijkt ook uit een LinkedIn-post van Augie Ray. Elke paar maanden bespreekt hij de statistiek van het aantal werknemers in de VS met een handicap. In januari 2021 (toen de coronamaatregelen werden versoepeld door het beschikbaar komen van vaccins) begon het aantal gehandicapten plotseling te stijgen en tot eind 2025 steeg het nog steeds door. Sinds januari 2021 is het aantal werknemers met een handicap al met 50% gestegen. De enige logisch aanwijsbare, bekende oorzaak is het nog steeds in overvloed rondgaande en steeds muterende coronavirus.
In Nederland worden dit soort statistieken node gemist, al melden sommige media wel verontrustende berichten over het immer stijgende ziekteverzuim, vooral langdurig verzuim, dat van 5,5% in 2024 verder gestegen is naar 5,8% in 2025. Daarbij worden echter als oorzaken vermeld “griep en verkoudheid of psychische klachten zoals stress, burn-out, angststoornissen en depressie”. Waarom zouden griep, verkoudheid en psychische klachten sinds 2020 ineens zoveel ernstiger geworden zijn? Een ander Nederlands onderzoek concludeerde dat dit grotendeels samenhing met de verspreiding van Covid! Een scheepslading internationale onderzoeken komt tot dezelfde conclusie.
Wij zullen in onze berichtgeving voorlopig blijven uitgaan van 10% van de besmettingen leidend tot langdurige klachten van Long Covid, terwijl een kwart daarvan ernstig beperkt wordt in leven en werken, dus 2,5%. Deze laatste groep betreft patiënten met ME-achtige klachten, POTS, PEM en MCAS, die vaak bedlegerig zijn en tot weinig activiteit in staat zijn.
SARS-CoV-2 Variants of Concern/Interest [info]
De relatieve voorkomens van relevante “Variants of Concern” (VOC) en “Variants of Interest” (VOI) van het SARS-CoV-2 virus in Nederland (kiemsurveillance RIVM) zouden een indicatie moeten geven welke nieuwe bedreigingen te verwachten zijn.
Het RIVM heeft na de kerstperiode zijn tweewekelijkse rapportage over in Nederland aangetroffen varianten weer opgepakt. Afgelopen woensdag is een nieuwe dataset gepubliceerd met informatie over de heersende Covid-varianten. Ten opzichte van de vorige keer, met betrouwbare gegevens tot en met 2026 week 2, zijn er 2 weken toegevoegd, week 3 en 4. In week 3 betrof het 19 monsters, 16 in week 4, nét voldoende om deze week mee te nemen. Uiteraard laten we week 5 met nog slechts één monster buiten beschouwing.
Variant XFG neemt de koppositie van subvariant BA.3.2 weer over en komt uit op 50,0%, tegen 31,25% voor BA.3.2. Variant NB.1.8.1 zakt verder weg naar 12,5%. Kennelijk was nieuwkomer BA.3.2 niet besmettelijk genoeg om een nieuwe golf in te luiden: hij heeft in week 1 gepiekt met 45,2%. Veel mensen hebben immuniteit opgedaan tegen de maandenlang dominante variant XFG, maar vanwege grotere besmettelijkheid houdt hij het langer vol dan BA.3.2.
Toch hebben deze percentages en de dominantie van bepaalde varianten weinig voorspellende waarde, omdat alleen het relatief aandeel van de verschillende varianten bekeken wordt. Het zegt niets over de kracht van een variant om zelfstandig te groeien en een nieuwe golf te veroorzaken. Daarom combineren we deze kiemsurveillancedata met onze afgeleide gegevens over het aantal infecties per dag (o.b.v. de rioolwaterdata). Die techniek is door Datagraver 2 jaar geleden in Nederland geïntroduceerd.
In onderstaande grafiek herkennen we het verloop van het aantal infecties per dag in Nederland, bepaald op basis van de rioolwatermetingen. Maar door de verdeling van het aantal infecties elke week over de in die week gevonden varianten met kleuren aan te geven zien we precies welke varianten voor welke golven verantwoordelijk waren.
Hierin is goed te zien dat de enorme herfst-wintergolf in 2023 toe te schrijven is aan variant JN.1, die sterk opkwam uit een “variantensoep” van wel 5 verschillende varianten XBB.1.5, XBB.1.9, XBB.1.16, EG.5 en BA.2.86 (de directe voorganger van JN.1). KP.3 was verantwoordelijk voor de zomergolf van 2024. Deze brak af door de zomervakantie (minder verspreiding door school en werk), maar kwam terug toen de scholen weer openden en zorgde samen met recombinant XEC voor de najaarsgolf van 2024.
Ook maakt deze grafiek duidelijk dat de najaarsgolf van 2025 grotendeels op het conto van recombinant XFG (donkerrood) is te schrijven. Nieuwe variant BA.3.2 (lichtblauw) blijkt slechts een marginale rol te spelen: deze kon in de nadagen van XFG opkomen omdat hij de tegen XFG opgebouwde immuniteit kon ontwijken. BA.3.2 kan in deze vorm echter geen eigen golf veroorzaken, en zal samen met XFG en NB.1.8.1 langzaam uitsterven.
Het wachten is nu op de volgende “variant of interest”. Die komt zeker en zal wéér tot een golf aan besmettingen leiden, tenminste zolang overheden en instituten voor volksgezondheid zoals het RIVM niets doen om de carroussel van infectiegolven te stoppen en de verspreiding te beperken. Misschien is dit jaar carnaval weer de trigger voor een nieuwe golf.
Infectieradar week 2026-04 [info]
Het percentage mensen met klachten van acute luchtweginfecties, o.b.v. meldingen door een groep vrijwilligers aan het RIVM, geeft op elk moment een idee van het besmettingsrisico op rondgaande respiratoire infecties. Op 31 januari rapporteerde 7,47% van de RIVM-testgroep een luchtweginfectie (voortschrijdend weekgemiddelde). Dat is weer een fikse stijging t.o.v. twee weken geleden 5,12%. Een belangrijke bijdrage zal nu geleverd zijn door de opkomende influenzagolf.
Overige infecties
In de wekelijkse overzichten van diverse besmettelijke ziektes gevonden in de Nivel Peilstations hebben we de afgelopen jaren kunnen volgen dat sinds het opheffen van de maatregelen tegen Covid19 in het voorjaar van 2022 niet alleen Covid flink rondgegaan is, maar ook andere besmettelijke ziekten enorm huisgehouden hebben in Nederland. We zagen achtereenvolgens heftige uitbraken van longontsteking, RSV, mazelen, roodvonk (strep-A), kinkhoest, waterpokken, vijfde ziekte en krentenbaard (zie weekberichten). Sommige konden deels verklaard worden uit een afnemende vaccinatiegraad (mazelen, kinkhoest), maar meestal greep men in Nederland terug op het nonsens-begrip immuniteitsschuld of een “inhaaleffect van gemiste infecties door de coronamaatregelen”. Dit terwijl aantasting van het immuunsysteem door Covid19-besmettingen een veel logischer verklaring is.
In het Nivel Surveillance Bulletin van 2026 week 5 wordt de status van veel infectieziektes in NL belicht. In week 5 werden 65 monsters afgenomen, waarvan 49 positief waren: 24x influenza (waarvan 18x type H3N2), 5x rhinovirus, 1x SARS2, 9x hMPV (humaan Metapneumovirus) en 9x RSV, zie onderstaande schermafdruk. Het aantal onderzochte monsters is weer goed op peil na de kerstperiode en influenza neemt flink toe nu.
Het RS-virus is de laatste 2 maanden weer aan een opmars begonnen, zoals blijkt uit meldingen uit Nederlandse laboratoria. De golf is duidelijk minder heftig dan vorige jaren.
Afgelopen herfst is men begonnen met het immuniseren van baby’s van 0 tot 6 maanden, juist omdat RSV voor deze groep zo gevaarlijk is en kan leiden tot opname op de IC en in een enkel geval zelfs tot overlijden. De prik bevat geen vaccin, maar antistoffen, zodat nauwelijks bijwerkingen verwacht worden. Het effect van deze immunisatiecampagne is in de grafiek hierboven niet goed te zien, maar dat wordt wel duidelijk uit onderstaand overzicht van het aantal opnames van kinderen tot een jaar op de Intensive Care. Dat is beduidend lager dan vorige jaren.
Het aantal meldingen van een influenza-achtig ziektebeeld (IAZ) komt in Nederland deze week nét boven het basisniveau uit. Als dit zich volgende week herhaalt spreken we officieel van een griepepidemie.
Onderstaande grafiek van het RIVM toont dat ook het aantal onderzochte monsters met influenzavirus type A nog steeds duidelijk in de lift zit.
Het sinds het begin van dit jaar sterk verhoogde vóórkomen van gordelroos (Herpes Zoster) blijkt bijzonder hardnekkig, vooral in de categorie 65+ is het flink verhoogd het afgelopen jaar, 30-90% meer dan normaal. Het is bekend dat het herpesvirus, latent aanwezig in veel patiënten, na ’n covidbesmetting weer kan opleven. Dat is één van de vele schadelijke effecten van een covidbesmetting: reactivatie van slapende virussen in ons lichaam. Er is wel een goed vaccin tegen herpes zoster, maar bijna niemand krijgt het. Het is tamelijk duur en patiënten moeten het zelf betalen. Helaas wordt er in NL evenmin ingezet op een brede vaccinatie tegen waterpokken, waarbij het Varicella Zoster virus zich in het lichaam kan nestelen en later gordelroos kan veroorzaken.
Na de gebruikelijke eindejaarsdip in het aantal meldingen bij Nivel in week 52 en week 1 is de prevalentie van Herpes zoster in week 2 t/m 5 weer op het – duidelijk verhoogde – niveau van 2025 gekomen.
Ook waterpokken lijkt deze winter weer de kop op te steken, er is sprake van een alarmerende stijging, atypisch, omdat waterpokken meestal in voorjaar of zomer opspeelt. Dit is een zorgelijke ontwikkeling, niet zozeer vanwege de huidige ziektegevallen, die meestal mild verlopen, maar omdat het varicella zoster virus vaak jarenlang slapend in het lichaam aanwezig blijft en op latere leeftijd Herpes Zoster kan veroorzaken (het hierboven beschreven effect!). Er is een betaalbaar vaccin tegen de waterpokken beschikbaar, maar de meeste mensen vinden het “niet nodig” om hun kinderen daartegen te vaccineren en de gezondheidsraad adviseert vaccinatie in (Europees) Nederland niet. De GR kijkt, zoals vaker, niet verder dan haar neus lang is.
Gelukkig is het aantal meldingen van waterpokken in week 5 flink gezakt.
Ook wil ik nog één keer het plotseling verhoogde aantal meldingen van hepatitis noemen, van week 3. Uit het verloop in week 4 en 5 blijkt dat het inderdaad om een eenmalige toevallige uitschieter ging. Ik weet hier geen verklaring voor.
Hetzelfde is misschien het geval bij de meldingen van Conjunctivitis, een oogontsteking. Uitermate besmettelijk als het een virusinfectie betreft, en daarom kan het in de wintermaanden, als veel kinderen in de kinderopvang met elkaar binnen zitten, snel opvlammen. Laten we hopen dat ook dit weer snel overwaait.
Tenslotte melden we nog het groeiend aantal klachten bij de Nivel huisartsen over moeheid en zwakte de afgelopen jaren. Ook dit lijkt elk jaar toe te nemen, vooral in de zomermaanden. Sinds het begin van deze zomer ligt het aantal klachten bij huisartsen tot wel 30% hoger dan in vorige jaren. Ook hier is een flinke dip te zien in de kerst- en nieuwjaarsweek. Het aantal meldingen is inmiddels weer op het verhoogde niveau van afgelopen herfst uitgekomen. Even afwachten hoe dat verder gaat.
Het ligt voor de hand dat hier vaak sprake is van ongediagnosticeerde Long Covid. Omdat niemand meer test op Covid wordt het verband met een voorafgaande Covid-besmetting gewoon niet meer gelegd.
Oversterfte Covid19, 2026 week 4 [info]
Het CBS heeft inmiddels de 2-wekelijkse sterftecijfers weer bijgewerkt tot en met week 4 voor de leeftijdgroepen 0-65, 65-80 en 80+, gesplitst in mannen en vrouwen. We hebben het verloop van de weeksterfte volgens de ASMR-methode (die rekening houdt met de sterk veranderende leeftijdsopbouw) bijgewerkt t/m week 4 in onderstaande grafiek (klik erop voor een grote afbeelding).
In week 50 t/m week 1 trad blijkbaar forse ondersterfte op, tot wel -173 in week 52. Dit is een vreemd verschijnsel dat zich elk jaar lijkt te herhalen, in ieder geval al sinds 2010, met uitzondering van de heftige coronagolven van eind 2020, 2021 en 2023. Eind 2025 is het zelfs extra uitgesproken. Mij is geen verklaring hiervoor bekend, maar het kan zijn dat vertraagde rapportage in de kerstperiode vaak leidt tot registratie van overlijdens in een verkeerde week, bijvoorbeeld in de eerste weken van januari. Feit is dat in week 2 van dit jaar juist een forse oversterfte optrad, namelijk 297 extra sterfgevallen, en in week 3 en 4 respectievelijk 227 en 92. In de update van CBS van afgelopen donderdag was echter geen sprake van nameldingen over de laatste weken van 2025. Misschien komen die nog?
De oversterfte in de eerste weken van dit jaar kunnen wijzen op extra slachtoffers van de opkomende influenzagolf.
In onderstaande grafiek wordt de totale ASMR-oversterfte (zwarte lijn) vergeleken met het oversterfteverloop volgens het RIVM (groen) en ons oversterfteverloop o.b.v. vergelijking met het laagste kwartiel van sterfte in periode 2010-2019 (LQI, rood).
Hier is te zien dat de LQI-oversterfte (die al jaren rond de 500 extra sterfgevallen per week zit, maar deze LQI-oversterfte houdt geen rekening met de vergrijzing) en de RIVM-oversterfte beide last hebben van het “eindejaarseffect”, zelfs in nog grotere mate dan de ASMR.
De RIVM-oversterfte is niet gevoelig voor de effecten van de vergrijzing, omdat de sterfte vergeleken wordt met de verwachte sterfte o.b.v. de voorafgaande 5 jaar, dus inclusief continue coronasterfte. We zien dan ook dat er belangrijke verschillen optreden tussen ASMR en RIVM, vooral in perioden dat er veel covid rondgaat. Zoals in de herfst van 2024 en 2025 het geval was.
Zowel de RIVM- als de LQI-grafiek laten verder in week 2 t/m 4 dezelfde oversterftepiek zien als ASMR.
In onderstaande grafiek tenslotte hebben we de cumulatief positieve oversterfte van 2020-2025 uitgezet voor LQI, ASMR en RIVM, dat is de totale oversterfte vanaf week 12 waarbij tijdelijke ondersterfte genegeerd wordt. De totale oversterfte voor LQI is al opgelopen 180.277, voor een belangrijk deel te wijten aan de vergrijzing, de na-oorlogse geboortegolf van mensen die nu tegen de 80 lopent. De grafieken voor ASMR en RIVM lijken elkaar niet veel te ontlopen, maar het verschil zal in de loop van de jaren ongetwijfeld steeds verder oplopen. De cumulatief positieve oversterfte volgens ASMR is inmiddels opgelopen tot 60.848. Dit zijn niet uitsluitend op het conto van Covid19 te schrijven, want de laatste drie jaar speelt ook de sterfte door griep weer een rol en in mindere mate door RSV. We weten overigens dat ook die infectieziekten nauwelijks slachtoffers zouden hebben geëist als we in Nederland effectieve preventie tegen de verspreiding van het coronavirus hadden ingezet.
Conclusie: actueel risico [info]
Het is duidelijk dat de huidige traag verlopende coronagolf door recombinant XFG op zijn laatste benen loopt. Maar we hebben de komende influenzagolf nog voor de boeg, en het is nog steeds niet duidelijk hoe ernstig die wordt. Het blijft dus zaak om verspreiding zoveel mogelijk tegen te gaan en jezelf en je naasten te beschermen tegen besmetting.
Toch kan ik me voorstellen dat de lezer na het zien van de afnemende risico’s op besmetting met Covid en slechts een “normale” griepgolf, denkt dat hij rustig kan gaan slapen. Weet dan dat bijna alle statistische cijfers die we hier presenteren, gebaseerd op publicaties van RIVM, CBS en Nivel, alleen iets zeggen over de prevalentie van infectieziekten, dus hoe vaak ze voorkomen en hoeveel mensen het krijgen. Ze zeggen niets over hoe ernstig die ziekten zijn en hoeveel impact ze hebben op het maatschappelijk leven.
Graag zouden we naast de behandelde statistieken ook de ziektelast, de schade aan de gezondheid en invloed op leven en werken presenteren. Want die impact is onveranderd enorm groot. Cijfers daarover worden in Nederland echter niet meer gepubliceerd. In onze Open Brief aan het RIVM laten we zien dat in de afgelopen jaren de volgende rapportages achtereenvolgens gestopt zijn:
- COVID-19 sterfgevallen sinds januari 2023 gestopt
- CBS-rapportage oversterfte per week t.o.v. prepandemische jaren sinds december 2023 gestopt
- rapportage COVID-19-ziekenhuis- en IC-opnames gestopt op 17-4-2024
- over de vaak desastreuze langetermijngevolgen van long covid (PCC, PASC) heeft het RIVM zelfs nog nooit gerapporteerd, noch over de prevalentie, noch over ernst en soort klachten, terwijl toch steeds duidelijker werd dat juist daarin het grote gevaar van COVID-19 lag. Hopelijk komen er later nog rapportages over het lopende VASCO-onderzoek (langetermijneffectiviteit van de coronavaccins) en over de enquêtes in de infectieradar-testgroep (ook over Long Covid).
Al deze effectrapportages ontbreken nu dus. Toch weten we dat de negatieve effecten en de schade van COVID-19 groot zijn, uit allerlei grote internationale onderzoeken. Bovendien zien we de schadelijke gevolgen overal om ons heen, als we er maar oog voor hebben: voortdurend toenemend (langdurig) ziekteverzuim, toename van arbeidsongeschiktheid, grotere instroom in de WIA, en honderdduizenden PAIS-patiënten die, ondanks het feit dat ze vaak aan het bed gekluisterd zijn toch steeds meer van zich laten horen.
Op 29 januari is in de Tweede Kamer gedebatteerd over Long Covid en PAIS. Blijkens de later aangenomen moties stonden veel progressieve partijen gelukkig achter een voortzetting van de PostCovid-expertisecentra en een brede meerjarige aanpak van PAIS. Een motie van Jimmy Dijk over extra aandacht voor de groep zwaarst getroffen longcovidpatiënten werd echter verworpen, feitelijk een schande omdat die groep, samen met de groep zware ME-patiënten, al jaren totaal genegeerd wordt omdat zij niet voor zichzelf op kunnen komen. Hun leven is totaal uitzichtloos, zij hebben geen toegang tot zorg en krijgen vaak niets vergoed voor verlichting van hun ziektelast of zelfs hun levensonderhoud.
Ook de motie van Ines Kostic over een voorlichtings- en preventieplan voor PAIS is verworpen, terwijl wij juist onze hoop vestigen op preventie. Zonder preventie is het immers dweilen met de kraan open.
De demissionaire regering deed natuurlijk geen enkele toezegging en het is maar afwachten wat het nieuwe kabinet ermee gaat doen. De begroting voor de zorg dreigt immers enorm gekort te worden. Of er geld zal overschieten voor PAIS-patiënten en extra onderzoek is dus de vraag. De coalitie wil wel meer inzetten op preventie, maar in het lijstje preventieve maatregelen wordt géén gewag gemaakt van beperken van de verspreiding van gevaarlijke infectieziekten, zoals COVID-19.
Samen met onze partner, het World Health Network (WHN), blijven wij pleiten voor méér onderzoek naar de schade veroorzaakt door Covid19, en voor méér preventie door collectieve maatregelen. WHN is in 2026 een campagne gestart om instellingen voor gezondheidszorg wereldwijd op te roepen om in ieder geval dáár preventieve maatregelen te treffen om de verspreiding van Covid19 en andere airborne infecties tegen te gaan. In een open brief aan de WHO en in enkele kwaliteitsmedia zoals de Britse Guardian, pleiten zij ervoor dat overal ter wereld in ziekenhuizen en zorginstellingen zorgmedewerkers standaard goed afsluitende mondneusmaskers (type FFP2 en N95 of beter) dragen. In de open brief laat de WHN zien dat juist in zorginstellingen, waar de meest kwetsbare mensen komen, de overdracht van gevaarlijke aerogene ziektes zoals Covid19, influenza en RSV het grootst is.
Met het WHN blijven wij er ook op hameren dat het indammen van COVID-19 en andere gevaarlijke infecties zeker mogelijk is. We hebben de tools tot onze beschikking, maar dan moeten ze ook allemaal consequent ingezet worden. Lees hun post over de “Five pillars of Prevention”.
Op de website van WHN hebben we sinds een paar weken een Nederlands hoekje, waar behalve onze Open Brief aan het RIVM nu ook het door ons vertaalde artikel Ja, wij blijven mondkapjes dragen te vinden is, alsmede samenvattingen van onze meest recente weekberichten. Omdat deze vragen over mondkapjes en de bescherming die ze bieden tegen veel infectieziekten, inclusief Covid19, erg verhelderend beantwoord worden, hebben wij dit stuk ook opgenomen op onze website als standaardinformatie over maskers.
Tenslotte wil ik nog wijzen op de voortschrijdende afbraak van de democratie in de VS, die het afgelopen jaar ook gepaard ging met het opblazen van de complete gezondheidszorg. Deze week heeft het uiteindelijk geleid tot de terugtrekking van de VS uit de WHO. Alle maatregelen wereldwijd, bedoeld om epidemieën en andere gezondheidsproblemen vroeg op te sporen en over de hele wereld te coördineren, worden hierdoor ernstig gefrustreerd.
Ons advies
Blijf, waar mogelijk, beschermende maatregelen nemen om besmetting te voorkomen, zolang de overheid en maatschappelijke instanties dat verzuimen:
- Draag indien mogelijk een goed masker (ffp2, ffp3) op binnenlocaties
- Vermijd massale bijeenkomsten, zeker voor langere periodes binnen
- Werk zoveel mogelijk thuis
- Als je twijfelt of je besmet bent, doe dan een zelftest, liefst meerdere dagen achtereen, óók als je geen of weinig symptomen hebt
- Dring op je werkplek of bij scholen aan op ventilatie en het gebruik van hepafilters. Laat ook thuis een hepafilter draaien.
- Houd feestjes zoveel mogelijk buiten, desnoods onder een party-tent, vooral in de zomer moet dat kunnen
- Als je de kans krijgt, laat je dan vaccineren!
We beschikken al jaren over een complete toolbox aan preventieve maatregelen, zoals te zien in het bekende “gatenkaasmodel” hieronder. De meeste maatregelen zijn de verantwoordelijkheid van de overheid, maar omdat die al jaren verstek laat gaan moeten we er zelf het beste van zien te maken met de individuele maatregelen in de eerste vijf plakjes.
Merk op dat geen van de bekende maatregelen hierboven op zich garanderen dat je een besmetting vermijdt. Met name de collectieve maatregelen rechts verlagen elk apart de kans op besmetting misschien maar met 50%. Als je ze echter consequent inzet zal het verspreidingsgetal R onder de 1 zakken, zodat elke uitbraak snel (exponentieel) zal uitdoven. Dan zijn we dus allemaal veilig! Juist dát is het cruciale belang van de collectieve maatregelen.
Zie ook onze uitgewerkte strategieën om de pandemie te bedwingen:
- Pandemieregels van de Goede Pandemie Praktijk
- Plan van het World Health Network met massaal testen
- Een haalbaar en afdoende geacht alternatief voor de gecompliceerde en onwerkbare maatregelenladders van VWS onder Ernst Kuipers:
