Actueel risico volgens LoCovid 5 september 2025
Besmettingsrisico Covid19 is HOOG en stijgend. Geschat aantal besmettingen PER DAG ~16240 → 3 maanden later zo’n 1600 LongCovid-patiënten PER DAG erbij, waarvan ~400 ernstig gehandicapt. Het RIVM heeft met de laatste kiemsurveillance in één keer 5 significante weken toegevoegd, zodat we nu weten dat de XFG-variant (“Stratus”) dominant is (83%) en verantwoordelijk voor de huidige Covid-golf. Over ziekenhuisopnames door Covid is helaas niets bekend.
Volgens RIVM infectieradar stijgt ook het aantal luchtweginfecties als geheel snel de laatste 2 weken, eind augustus stond de teller op 4,01%. Wat ons betreft staan alle seinen op rood, maar vanwege overheid en RIVM blijft het oorverdovend stil.
Na de griepgolf de eerste maanden van 2025 was sprake van hardnekkige oversterfte, volgens de rekenmethodes van zowel RIVM als van ons (ASMR). In week 33 en 34 is een eind gekomen aan die periode. Nu is er lichte oversterfte. Met de aanzwellende Covid-golf verwachten we een verdere toename van de oversterfte.
LET OP: Algemene onderbouwing, interpretatie en achtergrond-informatie bij de rubrieken vindt u via de [info] link in headers
Virusdeeltjes in rioolwater week 2025-34 [info]
Meting 26 augustus: 451 (x 1011 virusdeeltjes per 100.000 inwoners) volgens Corona Lokaal, gebaseerd op rioolwatermetingen van het RIVM.
N.B. Het aantal rioolwaterzuiveringen waar corona-virusdeeltjes worden gemeten is vanaf 7 juli 2025 door RIVM teruggebracht van 311 naar 133, en de meetfrequentie wordt 1x per week. Hierdoor liggen de meest recente betrouwbare meetgegevens tegenwoordig ca. 2 weken in het verleden.
In de grafiek van Corona Lokaal hieronder is de ontwikkeling van de nieuwe besmettingsgolf zichtbaar in vergelijking met de piek van eind september 2024. De grijze balkjes met onzekere meetwaarden van de laatste 9 dagen suggereren ook nog verdere stijging.
Landelijke spreiding van besmettingen
Op Corona Lokaal is ook de landelijke spreiding van het coronavirus te zien, over de provincies en over de afvalwaterstations. Heel Nederland, behalve Friesland, is nu ten minste lichtgeel gekleurd (rioolwaarde tussen 100 en 400), terwijl Flevoland en Zuid-Holland al donkergeel gekleurd zijn (400-800).
Wat betreft de meetwaarden voor de aangegeven rioolwaterzuiveringstations blijven we zitten met de vraag hoeveel waarde die nog hebben. Op de kaart worden immers nog steeds veel lokaties getoond waar al maanden niet meer gemeten is en waar waarschijnlijk ook in de toekomst nooit meer gemeten zal worden: slechts zo’n 110 afvalwaterstations van de oorsponkelijke 311 doen nog maar mee. In onderstaande grafiek is te zien hoezeer het aantal metingen per maand in rioolwaterzuiveringstations is gekelderd sinds 2022. Dit heeft niet alleen impact op de actualiteit van de meetresultaten, maar ook op de nauwkeurigheid.
Verloop van aantal besmettingen per dag
Het is de moeite waard om het verband tussen virusdeeltjes in rioolwater en aantal besmettingen met Covid19 per dag, zoals gevonden door Datagraver, te gebruiken om het verloop van het aantal virusdeeltjes in rioolwater van Corona Lokaal om te rekenen naar een grafiek met het aantal dagelijkse besmettingen. Het geschatte aantal besmettingen per dag spreekt meer aan dan een abstracte rioolwaterwaarde.
Door de geïnterpoleerde, gewogen en genormeerde data van Corona Lokaal per dag te vermenigvuldigen met 36 krijgen we onderstaande grafiek, met het geschatte aantal Covid19-infecties per dag, vanaf 1 oktober 2020, het begin van de rioolwatermetingen. Op die éne dag 26 augustus zouden er dan 16.240 besmettingen zijn geweest over heel Nederland, en meer dan 104.000 in de voorafgaande week! Terwijl zeker 5-10% aan die besmetting klachten overhoudt die langer dan drie maanden aanhouden, Long Covid dus, waarvoor géén geneesmiddel is. Hoezo is dit niet bedreigend?
In bovenstaande grafiek zijn ook de risiconiveaus Laag, Matig, Hoog en Zeer hoog aangegeven conform onze vastgestelde tabel. Het huidige niveau, tussen de gele en oranje lijn, noemen we hoog. Als de huidige stijging nog een maand aanhoudt zal het risico, net als in 2024, weer een zeer hoog worden.
In onderstaande grafiek is het geschatte aantal besmettingen in het afgelopen jaar uitvergroot:
Cumulatief aantal besmettingen
Uitgaande van de besmettingen per dag kan ook het cumulatieve aantal besmettingen in een grafiek gezet worden:
Hier is bijvoorbeeld uit af te lezen dat pas in november 2022 Nederlanders gemiddeld 1x besmet waren, maar óók dat nu al 42,9 miljoen besmettingen een feit zijn, zodat nu, zo’n 32 maanden later, Nederlanders al gemiddeld 2,37x besmet zijn geweest. Het totale aantal besmettingen blijft stijgen, en daarmee stijgt óók het aantal patiënten met (ernstige) langdurige klachten van Long Covid.
Besmettelijke personen
Nu er elke dag alweer zo’n 16.240 Covid-besmettingen bijkomen, en elke besmette persoon is ~10 dagen besmettelijk, volgt daaruit dat momenteel 162.400 mensen besmettelijk zijn, dat is ~0,90% van alle Nederlanders.
Het percentage op Covid19 positief geteste mensen wordt ook bijgehouden in de RIVM-testgroep voor registratie van luchtweginfecties (infectieradar). Dit percentage positieve Covid19-testen in Nederland wordt sinds augustus 2024 ook in grafiekvorm gepubliceerd op Corona-lokaal:
In deze grafiek zijn dezelfde patronen te herkennen als in de grafiek met het aantal infecties per dag hiervoor.
In de meest recente cijfers komt het percentage positieve testen op 28 augustus uit op 0,4%. Dit is de helft lager dan onze schatting van 0,9% hierboven. Vermoedelijk komt dat omdat veel mensen in de testgroep met luchtwegklachten een Covid19-zelftest doen, waarvan bekend is dat die vaak vals negatief zijn. Bovendien wordt een besmet persoon in de week erna niet opnieuw meegeteld, terwijl deze toch vaak 1-2 weken besmettelijk blijft.
Hoeveel Covid19-besmettingen leiden tot Long Covid?
Of en hoe vaak Covid19-besmettingen nu nog steeds tot Long Covid leiden is een vraag die in Nederland nauwelijks aandacht krijgt. De medische elite en alle media gaan er stilzwijgend van uit dat alle bekende Long Covid-patiënten (vaak wordt een aantal van ~100.000 in Nederland genoemd) in 2020 en 2021 ziek zijn geworden. Nederlandse virologen noemen wel eens percentages van 1 à 2% dat (nu nog) langdurige klachten houdt na besmetting. Op zich is dat al zorgwekkend véél, maar wel een slag in de lucht en strijdig met de resultaten van grote wetenschappelijke onderzoeken in het buitenland, zie ons artikel Hoeveel Covid19-besmettingen leiden tot Long Covid? in de rubriek Science. In april 2023 had het RIVM zelf nog geconcludeerd o.b.v. eigen onderzoek dat omikron minder vaak dan eerdere varianten tot langdurige klachten zou leiden, maar nog altijd zou 1 op de 10 na infectie Long Covid krijgen.
We zullen in onze weekberichten voorlopig blijven rekenen met 10% kans op Long Covid per besmetting, en een kwart daarvan zal ernstige chronische klachten betreffen, dus 2,5%. Dat dergelijke onheilspellende percentages zieken toch onopgemerkt kunnen blijven kan een gevolg zijn van het feit dat niemand zich meer test op Covid, zodat men maanden na een “milde verkoudheid” (of een besmetting helemaal zonder symptomen) werkelijk geen idee heeft waar die kortademigheid, slechte concentratie, hersenmist, vermoeidheid, hartkloppingen e.d. vandaan komen. Vaak wordt dan gedacht aan stress, of dat men nu eenmaal “een dagje ouder” wordt.
In Nederland kunnen LongCovid-patiënten zich aanmelden bij C-Support, maar de drempel voor acceptatie is tamelijk hoog, terwijl slechts weinigen deze mogelijkheid kennen of zich bewust zijn van het feit dat hun slepende klachten aan Long Covid toe te schrijven zijn.
Desalniettemin hebben zich tot nu toe al 33.429 mensen aangemeld, en uit onderstaande grafiek blijkt dat de aantallen aanmeldingen per maand slechts zeer langzaam dalen. In december t/m juni waren er nog zo’n 200 per maand. Dat het aantal aanmeldingen daalt is te verklaren doordat niet meer getest wordt op Covid19 en door het nog steeds vrijwel ontbreken van fysieke testen om Long Covid vast te stellen.
SARS-CoV-2 Variants of Concern/Interest [info]
De relatieve voorkomens van relevante “Variants of Concern” (VOC) en “Variants of Interest” (VOI) van het SARS-CoV-2 virus in Nederland (kiemsurveillance RIVM) zouden een indicatie moeten geven welke nieuwe bedreigingen te verwachten zijn. Twee weken geleden was week 29 nog de laatste week waarover nog betrouwbare gegevens beschikbaar waren, met slechts 14 onderzochte samples. Op 3 september heeft het RIVM echter een databestand gepubliceerd met betrouwbare gegevens t/m week 34, met wel 42 samples in die week! Een grote inhaalslag dus. Het zal te maken hebben met het feit dat er door de aanzwellende golf steeds meer testsamples beschikbaar komen.
In de grafiek hieronder zijn de ontwikkelingen in de varianten weergegeven vanaf 2023 week 10 t/m 2025 week 34. Nu is duidelijk dat recombinant XFG (“Stratus”, roze) verantwoordelijk is voor de huidige coronagolf. XFG is dominant met 83,33% van de onderzochte samples in week 34.
Infectieradar week 2025-35 [info]
Het percentage mensen met klachten van acute luchtweginfecties, o.b.v. meldingen door een groep vrijwilligers aan het RIVM, geeft op elk moment een idee van het (algemene) besmettingsrisico. Op 30 augustus had 4,01% van de testgroep van het RIVM last van een luchtweginfectie (voortschrijdend weekgemiddelde). Dat is nog vrij laag en vergelijkbaar met normale minima in de zomers vanaf 2021. Het is bekend dat de meeste luchtweginfecties seizoensgebonden zijn en afnemen in de zomer, in tegenstelling tot Covid19 dat het hele jaar door tot uitbraken kan leiden.
De laatste 2 weken is het aantal mensen met luchtwegklachten wel pijlsnel gestegen. Een deel kan verklaard worden door de aanzwellende coronagolf, en dat is uiterst zorgelijk.
N.B. Omdat individuele dagen niet meer te onderscheiden zijn bij weergave van een periode van 5 jaar, ben ik weer overgestapt naar weekgemiddelden.
Overige infecties
In de wekelijkse overzichten van diverse besmettelijke ziektes gevonden in de Nivel Peilstations hebben we de afgelopen jaren kunnen volgen dat sinds het opheffen van de maatregelen tegen Covid19 in het voorjaar van 2022 niet alleen Covid flink rondgegaan is, maar ook andere besmettelijke ziekten enorm huisgehouden hebben in Nederland. We zagen achtereenvolgens heftige uitbraken van longontsteking, RSV, mazelen, roodvonk (strep-A), kinkhoest, waterpokken, vijfde ziekte en krentenbaard (zie weekberichten). Sommige konden deels verklaard worden uit een afnemende vaccinatiegraad (mazelen, kinkhoest), maar meestal greep men in Nederland terug op het nonsens-begrip immuniteitsschuld. Dit terwijl aantasting van het immuunsysteem door Covid19-besmettingen een veel logischer verklaring is.
In het Nivel Surveillance Bulletin van week 35 in 2025 wordt de status van veel infectieziektes in Nederland belicht. Het aantal afgenomen monsters van respiratoire infecties was in week 35 weer laag: 8 monsters waarvan slechts 4 positief waren. Het betreffende overzicht in het bulletin zegt dus weinig.
Het bulletin opende twee weken geleden met een overzicht van ruim 10 jaar schurft (Scabiës). Schurft wordt veroorzaakt door de schurftmijt die overgedragen wordt door met name huidcontact. Het is opvallend dat na een jarenlange trage stijging in oktober 2021 de besmettingen ineens enorm toenamen, en in de jaren daarna tot flinke uitbraken leidden. Het is niet duidelijk of en hoe een door Covid19 verzwakt immuniteitssysteem leidt tot méér besmettingen, maar merkwaardig is het wel. Het aantal gevallen van schurft is op dit moment weer betrekkelijk laag.
De golf van mazeleninfecties in het vroege voorjaar is gelukkig weer ingezakt, al blijven er telkens kleine uitbraken opduiken voor met name 0- tot 4-jarigen. De gestage daling van het aantal gevaccineerde kinderen is zorgelijk: bij weinig gevaarlijke infectieziekten is vaccinatie zó effectief als bij mazelen.
Het sinds het begin van dit jaar sterk verhoogde vóórkomen van gordelroos (Herpes Zoster) blijkt bijzonder hardnekkig, vooral in de categorie 65+ is het flink verhoogd dit jaar. Het is bekend dat het herpesvirus, dat latent aanwezig is in veel patiënten, na een covidbesmetting weer kan opleven, en zelfs in de daarop volgende periode tot een verhoogd risico op cardiovasculaire klachten kan leiden, volgens een recente publicatie in Nature. Er is wel een goed vaccin tegen herpes zoster, maar bijna niemand krijgt het.
Het Nivel maakt in Surveillance Bulletin week 35 ook melding van verhoogde prevalentie van krentenbaard (impetigo) deze zomer. Deze infecties lijken zelfs elk volgend jaar vanaf het begin van de Covid19-pandemie erger te worden. In week 35 betreft het ca. 72 gevallen per 100.000 inwoners. Dat is iets minder dan in 2024.
Tenslotte meld ik nog het groeiend aantal klachten bij de Nivel huisartsen over moeheid en zwakte de afgelopen jaren. Ook dit lijkt elk jaar toe te nemen, vooral in de zomermaanden. Het is aannemelijk dat hier vaak sprake is van ongediagnosticeerde Long Covid. De verhoging t.o.v. de jaren vóór corona bedraagt 15-25%.
Oversterfte Covid19, 2025 week 34 [info]
Al bijna 3 jaar lang houden we ook de wekelijkse oversterfte bij, in navolging van het CBS. Zij hielden in de jaren 2020-2023 nauwgezet bij hoeveel méér sterfgevallen er per week waren in de hele bevolking dan op grond van sterfte vóór de pandemie verwacht konden worden. Vanaf 2024 werd dit weer overgenomen door het RIVM, dat vóór 2020 ook al rapporteerde over oversterfte ten gevolge van epidemieën. Helaas baseert het RIVM traditioneel de verwachte weeksterfte in 2024 en 2025 op de sterfte in de voorafgaande 5 jaren, dus inclusief coronajaren waarin de sterfte al sterk verhoogd was.
Omdat wij bepaalde bezwaren hadden tegen de rekenmethode van het CBS, en zeker tegen die van het RIVM, hebben we ook eigen analyses opgezet. Deze hebben we aangeduid met “HMD Gemiddelde” en “HMD LQI” (Laagste Kwartiel). Deze lieten voortdurend verder oplopende hoge oversterfte zien in 2023-2025, soms tot over de 800 extra sterfgevallen per week. Sinds april 2025 hebben we daar nog een vijfde methode aan toegevoegd, ASMR (Age-Standardised Mortality Rate), om de bezwaren van de andere methoden te ondervangen. We wilden met name de vergrijzing verdisconteren, omdat we in de tijd steeds verder verwijderd raken van prepandemische weeksterftes. Daarbij kunnen demografische ontwikkelingen een doorslaggevende rol gaan spelen. De 5 methoden staan uitvoerig beschreven in ons artikel Oversterfte door Pandemie.
De actuele weeksterftes van het CBS (CBS statline) in de 3 leeftijdsgroepen zijn inmiddels bijgewerkt t/m week 34 van 2025, zie de tabellen hieronder. In de onderste rijen van beide tabellen zijn het verwachte aantal overledenen per leeftijdsgroep en de oversterfte per leeftijdsgroep weergegeven volgens de ASMR-methode, voor week 33 en 34.
| Weeksterfte per leeftijdsgroep | 0-65 | 65-80 | 80+ | Totaal |
| Aantal overledenen 2025 week 33 | 367 | 953 | 1727 | 3047 |
| Verwacht aantal overledenen 2025-33 | 409 | 935 | 1675 | 3019 |
| Oversterfte per leeftijdsgroep 2025-33 | -42 | 18 | 52 | 28 |
| Weeksterfte per leeftijdsgroep | 0-65 | 65-80 | 80+ | Totaal |
| Aantal overledenen 2025 week 34 | 377 | 911 | 1695 | 2983 |
| Verwacht aantal overledenen 2025-34 | 387 | 940 | 1672 | 2998 |
| Oversterfte per leeftijdsgroep 2025-34 | -10 | -29 | 23 | -15 |
In de weken 13 t/m 32 hadden we continu ondersterfte, tot wel 200 minder sterfgevallen dan verwacht in week 32. In week 33 is daar een einde aan gekomen met +28 oversterfte, en in week 34 lichte ondersterfte -15. Ook dit zal te maken hebben met de opkomende coronagolf.
Over de eerste 32 weken van 2025, ten opzichte van de vorige rapportage van weeksterftecijfers, zijn in totaal 63 nameldingen gekomen van overlijdens. Dat is normaal bij de 2-wekelijkse rapportage van het CBS.
In onderstaande grafiek staat het verloop van de oversterfte volgens de ASMR-methode, voor alle weken van in periode 2020-2025, uitgesplitst naar de 3 leeftijdsgroepen 0-65, 65-80 en 80+, en natuurlijk de totale oversterfte als som van die drie.
Verklaringen voor de lange periode van ondersterfte, zonder aanvullend onderzoek, zullen op speculaties berusten. Ondersterfte na een periode van flinke oversterfte, door een epidemie of extreem weer, is niet ongebruikelijk. We zien dit effect ook herhaaldelijk optreden in bovenstaande grafiek. Op elke hoge piek van coronasterfte volgt een negatief dal van enkele weken tot maanden. Dat is te verklaren door het feit dat vooral ouderen en andere kwetsbare groepen slachtoffer zijn, en dat een deel van hen zonder de uitbraak enkele maanden later toch overleden zou zijn door willekeurige andere oorzaken. Die mensen kunnen in de maanden na de uitbraak niet nog een keer overlijden, vandaar de ondersterfte.
Het valt bij de Covid19-sterftepieken wel op dat de totale oversterfte in elke piek veel groter is dan de compenserende ondersterfte erna. Dit is een heel belangrijke constatering, het impliceert dat de coronapandemie heel veel slachtoffers heeft geëist die niet tot een risicogroep behoorden, gewoon mensen in de kracht van hun leven.
In de grafiek hieronder is de cumulatieve oversterfte weergegeven voor de leeftijdsgroepen 0-65, 65-80, 80+ en de totale cumulatieve oversterfte. Ook hier weer groep 0-65 groen, 65-80 blauw, 80+ paars en totale groep zwart. Daarin is nog duidelijker te zien dat het totale aantal slachtoffers van Covid19 sinds maart 2020 voortdurend is blijven groeien, alleen af en toe onderbroken door een lichte terugloop, door kwetsbare mensen die door Covid19 alleen een paar maanden eerder overleden zijn. Overigens zijn deze gevallen niet minder tragisch dan “gezonde” personen die weggerukt worden uit het leven.
De recente langdurige periode van soms flinke ondersterfte, van week 13 t/m 32, geeft aan dat in de sterftegolf van week 2 t/m 12 relatief veel kwetsbare mensen het slachtoffer zijn geworden. Het betrof hier een sterftegolf door griep. Dat zou kunnen wijzen op een verschil in karakter met Covid19-golven: corona pakt méér mensen die anders nog jaren geleefd zouden hebben! Het aantal slachtoffers van de coronapandemie, dat los van tijdelijke teruglopen kennelijk nog steeds groeit, gaat elk voorstellingsvermogen te boven. Als we de tijdelijke ondersterftes negeren komt het cumulatieve totale aantal extra voortijdige overlijdens tijdens de pandemie in week 34 van 2025 op 58.979! Te weinig mensen realiseren zich de ongekende omvang van deze ramp, als ze de maatregelen tegen verspreiding onnodig of disproportioneel noemen.
Inmiddels is het wel duidelijk dat de oversterftepieken door corona veel lager geworden zijn de laatste 2 jaren. De megapiek aan besmettingen in de JN.1-golf van september 2023 t/m januari 2024 liet nog scherpe pieken zien tot 500 overlijdens per week, maar de minder heftige uitbraken in juni en september 2024 leidden tot oversterftepieken van nog geen 200 extra overlijdens per week. Het aantal acute slachtoffers van een Covid19-infectie neemt duidelijk af. Dat kan liggen aan het feit dat vrijwel iedereen door infectie of door vaccinatie wel enige immuniteit heeft verworven tegen Covid.
Dit lijkt goed nieuws: zouden de effecten van de pandemie dan toch eindelijk uitdoven? Maar de keerzijde is dat Covid19 nu totaal genegeerd wordt, zodat het normaal is geworden dat iedereen 1 of 2 keer per jaar besmet wordt. In een recent artikel in de Lancet is vastgesteld dat het risico op Long Covid na herinfectie 2,6x zo hoog is als na de eerste infectie, en meer dan 6x zo hoog na de derde of volgende infectie. Voor het risico op Long Covid na de eerste infectie kwam het onderzoek al op 5-8%, dus de risico’s stapelen zich op. Dat is nu het echte gevaar van de coronapandemie (ook al noemen veel virologen Covid19 nu endemisch): het immer groeiende leger van chronisch zieken en (soms ernstig) gehandicapten door Long Covid. Het lot van veel LC-patiënten is zelfs erger dan te overlijden binnen een paar weken!
Ook Long Covid en alle onderhuidse schade die aangebracht wordt door het SARS-CoV-2 virus zal op den duur leiden tot verhoogde sterfte. Dat was zelfs in 2024 al te zien aan een gemiddelde oversterfte van 50 per week, over het gehele jaar, dus óók buiten coronagolven. Maar dit is een langlopend effect, het wordt uitgesmeerd over jaren. Waarschijnlijk wordt het vanaf week 35 ook weer zichtbaar in de ASMR-oversterftegrafiek.
Overigens kan ook de acute sterfte door Covid19 op zeker moment weer terugkeren, als alle opgebouwde immuniteit tegen SARS-CoV-2 helemaal vervaagd zal zijn, of als er een radicaal gewijzigde variant opduikt waartegen niemand weerstand heeft, zoals toen de eerste Wuhan-variant de wereld trof en miljoenen slachtoffers veroorzaakte. Het opkomen van Covid19 in golven, waarom tijdelijke lockdowns niet helpen en hoe we wél de pandemie kunnen stoppen wordt op een briljante manier uitgelegd door Covid-bewuste twitteraar van het eerste uur Tern, in een lange draad op X, toegankelijk via Threadreader.
Voor de volledigheid voegen we hier ook nog de oversterfte-berekeningen volgens RIVM en HMD LQI toe. Het verloop van de oversterfte volgens die methoden over de hele pandemie wordt samen met het ASMR-verloop weergegeven in onderstaande grafiek.
De RIVM-methode laat volgt de ASMR-grafiek over het algemeen goed, liet alle coronapieken goed zien, plus de griepsterftepiek plus de lange periode van ondersterfte. Alleen in het laatste kwartaal van 2024 was volgens RIVM sprake van ondersterfte in tegenstelling tot ASMR. Dit was waarschijnlijk te wijten aan de bias in de RIVM-curve doordat ze de verwachte sterfte baseren op de voorgaande 5 coronajaren, waar de sterfte in het laatste kwartaal vaak hoog was.
HMD LQI echter noteert nog steeds hoge oversterfte, honderden extra overlijdens per week. Wij beschouwen dit nog steeds als de beste maat voor de “absolute oversterfte”, zeg maar hoeveel meer mensen in die week overlijden dan verwacht kon worden op basis van de jaren 2010-2019, naar rato van de bevolkingsgroei. Deze hoge oversterfte, in week 34 nog 473 overlijdens (19%) is zeer reëel. Het is dan ook niet vreemd dat deze getallen blijven opduiken in vergelijkingen met oversterftes in omliggende landen, door bijvoorbeeld Van Loef Research, bij de Human Mortality database (HMD week-specific lower quartiles), Our World in Data of Euromomo.
Het punt is echter dat de HMD LQI methode geen rekening houdt met de extra sterfte door vergrijzing. Omdat de laatste jaren veel méér mensen in de leeftijdsgroepen 65-80 en 80+ zaten dan 10 jaar geleden zou je verwachten dat er ook veel meer mensen door natuurlijke oorzaken of ouderdom komen te overlijden: de babyboomers van na de oorlog zijn inmiddels bijna 80 jaar geworden en overlijden nu massaal.
Daarom zien wij de ASMR cijfers voor de oversterfte als uiteindelijk het meest betrouwbaar. Minder “spectaculair” qua oversterfte, maar veel robuuster.
De totale cumulatieve oversterfte volgens ASMR over de hele pandemie is 46.341, maar als we de tussentijdse, tijdelijke ondersterftes niet aftrekken wordt de cumulatieve oversterfte (Cum.Pos.) 58.979. We hebben dezelfde berekening ook op RIVM toegepast en komen dan op Cum.Pos. 57.328. De totale cumulatieve sterfte volgens LQI komt in 2025 week 34 al op 166.898.
Het verloop van het (positief) cumulatieve aantal pandemiedoden volgens LQI (rood), ASMR (zwart) en RIVM (groen) is weergegeven in de grafiek hieronder.
N.B. Omdat de weeksterftes door het CBS slechts één keer per 2 weken geactualiseerd worden zullen we voortaan het verloop van de oversterfte alleen publiceren in de oneven weekberichten. Oversterfte heeft bovendien weinig voorspellende waarde voor het actuele risico van Covid-besmetting. Sterfte is allang niet meer de ergst mogelijke consequentie van Covid, dat is invaliditeit door PEM, POTS of MCAS, allemaal vormen van Long Covid. Tussen besmetting en uiteindelijk overlijden aan de gevolgen kunnen maanden of zelfs jaren verstrijken.
Conclusie: actueel risico [info]
Influenza- en RSV-besmettingen zijn verdwenen, en momenteel zijn er weinig luchtweginfecties maar wel is sprake van veel gordelroos, vooral bij ouderen, en krentenbaard, vooral bij jongeren. Ook schurft is een jarenlang groeiend probleem sinds het begin van de pandemie. Dat zou een gevolg kunnen zijn van door Covid beschadigde immuunsystemen. Verder melden de Nivel huisartsen toenemende moeheid en zwakte in hun praktijk. Dat zou kunnen duiden op een groeiend effect van Long Covid. Het is daarom onthutsend dat Long Covid in Nederland zo slecht geregistreerd wordt.
Wij schatten het besmettingsrisico voor Covid19 nu in als HOOG, en de tendens is duidelijk stijgend. Ook het percentage mensen met een luchtweginfectie neemt nu snel toe. Een heftige Covid-golf in de nazomer en herfst lijkt bijna onvermijdelijk.
We kunnen niet genoeg benadrukken dat de vervelende symptomen bij besmetting met Covid19, vaak relatief milde verkoudheidsverschijnselen, in het niet vallen bij de vaak optredende lange-termijneffecten van Long Covid, mogelijk leidend tot blijvende invaliditeit, onzichtbare onderhuidse schade aan organen en versnelde mentale achteruitgang. Ernstige vormen van PEM (Post Exercitional Malaise), POTS (Postural Orthostatic Tachycardia Syndrome) en MCAS (Mast Cell Activation Syndrome) zijn wellicht zelfs erger dan een plotseling overlijden.
Ons advies blijft om waar mogelijk beschermende maatregelen te nemen om besmetting te voorkomen:
- Draag indien mogelijk een goed masker (ffp2, ffp3) op binnenlocaties
- Vermijd massale bijeenkomsten, zeker voor langere periodes binnen
- Werk zoveel mogelijk thuis
- Als je twijfelt of je besmet bent, doe dan een zelftest, liefst meerdere dagen achtereen, óók als je geen of weinig symptomen hebt
- Dring op je werkplek of bij scholen aan op ventilatie en het gebruik van hepafilters. Laat ook thuis een hepafilter draaien.
- Houd feestjes zoveel mogelijk buiten, desnoods onder een party-tent, in de zomer moet dat kunnen
- Als je de kans krijgt, laat je dan vaccineren!
We beschikken al jaren over een complete toolbox aan preventieve maatregelen, zoals te zien in het bekende “gatenkaasmodel” hieronder. De meeste maatregelen zijn de verantwoordelijkheid van de overheid, maar omdat die al jaren verstek laat gaan moeten we er zelf het beste van zien te maken met de individuele maatregelen in de eerste vijf plakjes.
Merk op dat geen van de bekende maatregelen hierboven op zich garanderen dat je een besmetting vermijdt. Met name de collectieve maatregelen rechts verlagen elk apart de kans op besmetting misschien maar met 50%. Als je ze echter consequent inzet zal het verspreidingsgetal R onder de 1 zakken, zodat elke uitbraak snel (exponentieel) zal uitdoven. Dan zijn we dus allemaal veilig! Juist dát is het cruciale belang van de collectieve maatregelen.
Zie ook onze uitgewerkte strategieën om de pandemie te bedwingen:
- Pandemieregels van de Goede Pandemie Praktijk
- Plan van het World Health Network met massaal testen
- Een haalbaar en afdoende geacht alternatief voor de gecompliceerde en onwerkbare maatregelenladders van VWS onder Ernst Kuipers:
