Actueel risico volgens LoCovid 16 augustus 2025
Het virusniveau in het riool is nog steeds matig (330*10e11 deeltjes per 100 duizend inwoners), maar neemt wel toe. Ook het aandeel deelnemers dat positief test bij de infectieradar is toegenomen, van 0,2% naar 0,3%. Elke nieuwe infectie verhoogt de kans op langdurige gezondheidsklachten. Hoeveel precies hangt van de manier van onderzoeken af, maar minder infecties zijn altijd beter dan meer infecties. Elke infectie die je zelf weet te voorkomen, kun je ook niet doorgeven. Je doet dus helemaal niets verkeerd als je jezelf tegen SARS-Cov2 beschermt.
LET OP: Algemene onderbouwing, interpretatie en achtergrond-informatie bij de rubrieken vindt u via de [info] link in headers
Virusdeeltjes in het riool [info]
Ondanks dat het aantal virusdeeltjes nog maar een keer per week gecommuniceerd wordt en minder meetstations metingen doorgeven, laat de onderstaande grafiek van corona-lokaal.nl duidelijk zien dat het aantal virusdeeltjes in het riool aan het stijgen is. Op de meest recente datum met een voldoende betrouwbare meting, 1 augustus, werden er 303x10e11 deeltjes per 100 duizend inwoners in het riool aangetroffen. Dat komt overeen met ongeveer 11 duizend infecties per dag. Dit valt nog onder het niveau “matig”. Let wel op dat het gaat om data van meer dan 2 weken geleden. Het aantal infecties kan ondertussen verder zijn toegenomen.
Wat veelal onbekend is, is dat herhaalde infecties met SARS-Cov2 tot slapeloosheid kunnen leiden. Daarnaast kunnen infecties met het virus tot mentale gezondheidsproblemen leiden. Er wordt vaak gesuggereerd dat de slechte mentale gezondheid bij jongeren het gevolg zijn geweest van de schoolsluitingen (4 weken in 2020, 1 week in 2021) aan het begin van de pandemie. De mentale klachten kunnen echter ook direct worden veroorzaakt door de infectie zelf. Drie jaar nadat de laatste preventie werd afgeschaft, zijn herhaalde infecties een waarschijnlijkere oorzaak dan vijf weken thuisonderwijs of het gebruik van mondneusmasker in de trein of de supermarkt (die vaak ook nog eens onder de neus of op de kin werden gedragen).
“Despite the lack of persistent virus in the central nervous system, ongoing peripheral inflammation contributes to neurological sequelae of COVID-19. This study finds that reduced attention/memory during the acute stage predicts long-term insomnia, suggesting that cognitive impairment and sustained inflammation increase the risk of long-COVID insomnia”
Quest vraagt of thuiswerken goed is voor je mentale gezondheid. Als je hierdoor herhaalde infecties met SARS-Cov2 kunt voorkomen, dan is het antwoord hoogstwaarschijnlijk “ja”.
Infectieradar [info]
Bij de infectieradar meldt deze week 2,96% van de deelnemers klachten die kunnen wijzen op een infectie met SARS-Cov2. Het gaat hierbij om hoesten, kortademigheid, neusverkouden/loopneus en keelpijn.
Het percentage positief neemt toe naar 0,3%, zoals in de grafiek hieronder van corona-lokaal.nl is te zien. Dat is nog steeds relatief laag, vergeleken met eerder in de pandemie. Echter, als je met veel mensen samenkomt, dan is de kans dat een van de aanwezigen SARS-Cov2 aan het verspreiden is aanzienlijk. Bij 100 deelnemers is de kans reeds 26%. Ga je met 17.000 mensen in de Ziggo Dome staan, dan is de kans 100%.
Onderstaande grafiek van de infectieradar laat zien dat er in de laatste week meer SARS-Cov2 is aangetroffen onder de monsters (groene lijn). Infecties met het Rhino virus namen juist af.
Deze week kwam CIDRAP met het bericht dat een verkoudheid met het rhinovirus de kans op een infectie met SARS-Cov2 kan halveren. De neiging is dan misschien niets meer te doen om luchtweginfecties te voorkomen, zodat je eerst besmet raakt met het rhinovirus en daarna hopelijk niet met SARS-Cov2. Mocht je van dit onderzoek gebruik willen maken, dan is het veel verstandiger gebruik te maken van het vaccin gemaakt op basis van het rhinovirus. Je weet namelijk niet of de collega die zit te snotteren het rhinovirus of SARS-Cov2 heeft (maar nee: Covid is nog steeds geen verkoudheid; daarvoor is de kans op long Covid veel te groot).
Een recente studie onderzocht in welke mate de waargenomen kans op long Covid afhangt van de gebruikte definitie voor de aandoening (onder meer het aantal klachten en hoe lang de klachten aan moeten houden) door verschillende definities op dezelfde groep van mensen toe te passen. Zij met een vastgestelde SARS-Cov2 infectie op de startdatum van het onderzoek verschilden vooral van de groep zonder vastgestelde infectie op de startdatum in het aantal klachten, zoals in de grafiek hieronder uit het supplement van het artikel te zien is (oranje: positieve test bij start onderzoek, blauw: negatieve test bij start onderzoek). In beide groepen had tussen 31% en 42% van de deelnemers na 3 maanden nog klachten. Het is onduidelijk of de deelnemers zonder bevestigde infectie eerder (voor de startdatum) of juist later (in de 3 opvolgende maanden) een infectie hebben doorgemaakt die voor hun klachten kan zorgen.
Een andere vraag die nog steeds niet echt goed is beantwoord, is hoe sterk herinfecties bijdragen tot het risico op long Covid. Het is in ieder geval duidelijk dat 0 infecties beter is dan 1 infectie, 1 infectie beter dan 2 infecties, enzovoort (met andere woorden: het cumulatieve risico op long Covid neemt toe met het aantal herinfecties). Recente uitkomsten uit het grote RECOVER onderzoek geven aan dat een of meer herinfecties voor 35% meer kans op long Covid zorgen dan 1 infectie. Dit gaat echter alleen om bevestigde infecties. Het interval waarover gekeken werd, was groot (herinfecties tussen 1 november 2021 en 1 juni 2024) en veel mensen testen dan al lang niet meer. De 35% is daarom waarschijnlijk een onderschatting: De groep met maar 1 infectie is waarschijnlijk vervuild met deelnemers met meer infecties, maar die gewoon niet getest hebben. Chinees onderzoek liet bijvoorbeeld 2,6 keer keer zoveel kans op long Covid zien bij 1 herinfectie (ofwel 260% meer) en 6,2 keer zoveel kans bij meer herinfecties (ofwel 620% meer). Ander Chinees onderzoek ziet ook dat de kans op langdurige klachten en de ernst van langdurige klachten toenemen bij meer infecties, zoals in de grafiek hieronder uit het artikel te zien is.
De onderzoeken zijn niet helemaal te vergelijken, omdat er verschillende methoden zijn gebruikt om mensen te bevragen, infecties vast te stellen, en verschillende definities worden gebruikt voor long Covid. Alle onderzoeken laten echter zien dat het altijd de moeite waard is om herhaalde infecties met SARS-Cov2 te voorkomen. Omdat je nooit zeker weet welke luchtinfectie iemand heeft, is het beter het zekere voor het onzekere te nemen en je altijd te beschermen. Merk daarnaast op dat SARS-Cov2 ook verspreid kan worden terwijl de persoon (nog) geen duidelijk klachten heeft, dus ga niet wachten met preventie tot de ander klachten heeft.
Het Nivel merkt deze week op dat het aandeel Nederlanders dat de huisarts bezoekt voor schurft blijft toenemen. In de grafiek hieronder, van de Nivel website, is te zien dat het aandeel begint toe te nemen in 2022 (toen het merendeel van de bevolking is gestopt met de preventie van SARS-Cov2) en is blijven toenemen. Het idee dat de lockdowns voor de extra schurft zouden zorgen, klopt dus niet, want de “lockdowns” zijn al meer dan drie jaar geleden gestopt (en echt thuisblijven deden Nederlanders toch al niet).
Oversterfte [info]
Omdat het CBS alleen in de even weken cijfers publiceert over de sterfte per leeftijdsgroep, zal deze analyse pas volgende week weer worden gegeven.
Varianten [info]
De grafiek van het RIVM, hieronder, laat zien dat (1) er nog steeds heel weinig monsters worden onderzocht, en (2) dat XFG waarschijnlijk dominant is in Nederland.
Mike Honey op Mastodon laat zien dat XFG ook in de rest van Europa dominant is, zoals in de grafiek van hem hieronder te zien is.
Conclusie: actueel risico [info]
Het huidige risico op een infectie met SARS-Cov2 is nog steeds matig, maar neemt wel toe. In het riool worden 330*10e11 deeltjes per 100 duizend inwoners gevonden en het percentage positief bij de infectieradar loopt op naar 0,3%.
Elke nieuwe infectie verhoogt het risico op langdurige klachten. Omdat er nog geen goede biomarker (bijvoorbeeld door bloedonderzoek) voor long Covid bestaat, en er verschillen zijn in de definitie van long Covid (hoeveel klachten, hoe ernstig de klachten moeten zijn, welke klachten, hoe lang de klachten moeten duren) is het lastig om precies aan te geven hoe groot de kans op long Covid is bij elke nieuwe infectie. Wel is het duidelijk dat meer infecties altijd slechter zijn dan minder infecties.
Het hebben van klachten komt bovenop de risico’s van elke infectie. Zo werd recent bekend dat Covid slapende kankercellen wakker kan maken. Covid verhoogt het risico op neurologische aandoeningen (die klachten geven, maar niet altijd als long Covid worden herkend). Covid verhoogt ook de kans op auto-immuunziektes. Een van die ziektes is myasthenia gravis, in 2022 vastgesteld bij tennisster Monica Seles (maar pas afgelopen week bekend gemaakt). Het is onduidelijk of Covid een rol heeft gespeeld bij de diagnose van Seles. De belangrijkste manier waarop we momenteel het hogere risico vast kunnen stellen, is door naar grote aantallen mensen met en zonder SARS-Cov2 infectie te kijken (al is de groep zonder infectie ondertussen afgenomen tot bijna nul personen, en door gebrek aan testen is het ook onduidelijk hoeveel infecties iedereen heeft gehad, mocht je dat willen gebruiken om het risico op auto-immuunziektes te onderzoeken). Andere onderzoeken maken gebruik van muizen, wat de causale relatie tussen Covid en auto immuunaandoeningen bevestigt.
In de huidige maatschappij is het lastig om herhaalde infecties met SARS-Cov2 te voorkomen, vooral als je kinderen hebt die naar school gaan of zelf regelmatig op kantoor of andere werkplek moet verschijnen. Toch zijn er een paar tips te geven:
Wat kun je zelf doen?
- Spreek vooral buiten af (betere ventilatie).
- Ventileer binnenruimtes (zet op het werk of op school een raam open).
- Gebruik een luchtreiniger met HEPA (kan in combinatie met ventileren). Dit kan goed als je een eigen kantoor hebt, maar overleg anders met je kantoorgenoten (en leg uit dat het voor iedereen voordelig is niet regelmatig ziek te zijn).
- Gebruik FFP2 of FFP3 mondneusmaskers, met name in binnenruimtes, maar ook buiten als je geen afstand kunt houden. Anderen zullen dit raar vinden, maar je hebt gewoon het recht om je eigen gezondheid (en die van anderen) te beschermen.
- Maak bewuste keuzes rond drukke binnenruimtes (kun je op een rustiger tijdstip reizen, boodschappen doen, en moet je echt zo vaak naar de winkel?).
- Vraag je bezoek een zelftest te doen (dit verlaagt het risico, maar de tests zijn niet heel erg betrouwbaar als ze negatief zijn).
Als laatste: Kijk eens naar dit gesprek met professor Vivienne Matthies-Boon: