Actueel risico volgens LoCovid 16 maart 2025
Het risico op een besmetting met SARS-Cov2 is momenteel relatief laag. Op 8 maart werden er 60 deeltjes per 100 duizend inwoners in het riool gevonden, wat overeen komt met ongeveer 2100 infecties. Elke infectie levert een risico op lange termijn gezondheidsklachten, en kan daarom beter worden voorkomen. Ook het aantal mensen dat de huisarts bezoekt voor griep neemt af, maar er is nog steeds sprake van een griepgolf. De oversterfte blijft hoog, waarschijnlijk door de griep (en hart- en vaatziekten veroorzaakt door de griep). In Zuid-Afrika is een gemuteerde BA.3 variant gevonden. Het is onduidelijk of deze nieuwe gemuteerde variant voor de volgende golf gaat zorgen.
LET OP: Algemene onderbouwing, interpretatie en achtergrond-informatie bij de rubrieken vindt u via de [info] link in headers
Virusdeeltjes in rioolwater [info]
Er worden relatief weinig SARS-Cov2 deeltjes in het riool gevonden voor de tijd van het jaar, zoals te zien is in onderstaande grafiek, gebaseerd op data van corona-lokaal.nl. In de afgelopen jaren zorgde carnaval vaak voor een golf, maar daar lijkt nu geen sprake van. Mogelijk is er nog immuniteit van de zomergolf, zorgt de griepgolf voor minder Covid, of zijn golven vooral afhankelijk van of er een variant ontstaat die de immuniteit goed ontwijkt.
Op basis van de rioolwatermetingen waren er ongeveer 17 duizend infecties afgelopen week en was 0,13% van de bevolking besmettelijk (aannemende dat mensen 10 dagen besmettelijk blijven). Op basis van dezelfde gegevens hebben Nederlanders nu gemiddeld 2,3 infecties doorgemaakt sinds het begin van de rioolwatermetingen in 2020.
We zitten dus dichter bij de 2 dan bij de 3 infecties, maar gegevens uit Canada geven aan dat ongeveer 25% van de bevolking nu een of meerdere klachten ervaart die zij niet ervaren zouden hebben zonder de doorgemaakte infectie(s).
Ondertussen blijven de media zich afvragen waarom er zoveel ziekteverzuim is. Een hoogleraar in de neuropsychologie gooit het erop dat we minder zijn gaan bewegen doordat mensen enkele dagen per week zijn gaan thuiswerken. Anderen stellen sensoren voor in de bureaustoel om te meten of werknemers stress ervaren. Een andere werkgever spreekt mensen aan op hun overgewicht.
Om te begrijpen waarom zoveel mensen ziek zijn, is het beter om te luisteren naar deze podcast uit Canada. Vanaf ongeveer 34 minuten legt onderzoeker David Putrino uit waarom SARS-Cov2 voor zoveel verschillende en langdurige gezondheidsklachten zorgt. Hij spreekt ook over de gevolgen van infecties met SARS-Cov2 op het immuunsysteem, waardoor je vatbaarder wordt voor andere infecties. Dit sluit aan op berichten uit 2023, maar er is vervolgens niets met deze informatie gedaan.
Long Covid krijgt wel aandacht in de Nederlandse media, zoals ook in dit interview op 3 maart van dit jaar, maar telkens weer wordt er gesproken alsof het virus weg zou zijn of dat het geen long Covid meer zou veroorzaken. De nadruk ligt dan vaak op dat deze mensen niet meer kunnen werken en wordt vergeten hoeveel menselijk leed long Covid veroorzaakt. Soms zie je daar toch iets van, bijvoorbeeld als het thuiswerken wordt besproken.
“Corona heeft zijn sporen achtergelaten in zijn gezin: zijn vrouw kreeg long covid. “Toen zij ziek werd, bleek thuiswerken een blessing. Ik kon haar in de gaten houden, voor haar zorgen. Zij werkt door haar ziekte niet meer, het is daarom nog steeds fijn dat ik er vaker ben””
Het zal heel wat moeite gaan kosten om Nederlanders aan preventie te laten doen. Een verpleegkundige spreekt over “makkelijke” chirurgische maskers (in tegenstelling tot FFP2 maskers) en over “alsof Corona terug is” (het is nooit weggeweest).
“Het dragen van een mondmasker blijft wennen, ook voor mij. Het is namelijk niet het ‘makkelijke’ chirurgische mondmasker dat wij moeten dragen, maar het zwaardere FFP2-masker. Dat zit strakker om je gezicht, voor je gevoel kun je minder makkelijk ademhalen en je krijgt het snel warm. “
Dit verklaart mogelijk ook waarom er zoveel irritatie is als patiënten zelf een FFP2 masker dragen. Zij laten zien dat het dragen van een FFP2 masker helemaal niet zo moeilijk is, of dat je je daar overheen kunt zetten. Als een zieke patiënt een FFP2 masker kan dragen, dan moet zo’n masker toch geen probleem zijn voor een gezonde zorgmedewerker?
“It is astonishing. What is it about this particular C word? Covid-19 is responsible for the deaths of over a quarter of a million people in the UK and the mass disablement of millions lucky enough to survive it but who are now living with Long Covid. There are also over a million people who shielded during the pandemic restrictions, whose clinical vulnerability has not suddenly gone away.”
Er zijn echter genoeg redenen waarom iemand in 2025 nog een masker zou dragen. Een kleine greep uit de redenen:
- Mogelijk hebben ze een immuunstoornis en moeten ze zichzelf beschermen
- Misschien lopen ze om andere redenen het risico op een ernstig verloop van Covid
- Misschien hebben ze een huisgenoot die een hoog risico loopt op ernstige Covid
- Misschien willen ze voorkomen dat ze ziek worden en daardoor niet kunnen werken (bijvoorbeeld als zelfstandige)
- Misschien willen ze voorkomen dat ze hun collega’s op het werk ziek maken
- Misschien weten ze dat elke nieuwe infectie met SARS-Cov2 de kans geeft op langdurige gezondheidsklachten
Infectieradar [info]
Het aandeel mensen van de infectieradar dat luchtwegklachten meldt, neemt af en is nu 5,9%.
Vermoedelijk heeft dit te maken met de afname van griep in het land, zoals de gegevens van het Nivel laten zien.
Het percentage positieve tests zit op 0,1%, wat laag is vergeleken met hoeveel deelnemers klachten ervaren:
Carnaval heeft in ieder geval niet voor een toename van de griep gezorgd, terwijl dit wel werd gevreesd. De komende weken is mogelijk het moment om bijvoorbeeld naar de tandarts of kapper te gaan, want het lijkt erop dat we even relatief weinig griep en relatief weinig Covid hebben (zet wel een FFP2 masker op bij de kapper en bij de tandarts tot dat je in de stoel zit).
Oversterfte [info]
Er is nog steeds sprake van veel oversterfte, zelfs vergeleken met tijdens de eerdere jaren van de pandemie (RIVM-schatting).
Ook procentueel, als aandeel van de verwachte sterfte, is de oversterfte hoog.
Het RIVM geeft aan dat deze sterfte vooral plaats vindt bij 80-plussers. Als samenleving staan we hier dubbel in. Als het gaat om algemene sterfte, dan lijkt men vrede te hebben met als een 80-plusser overlijdt. Gaat het om specifieke personen, zoals de Paus, of een ex-president, dan wordt er gebeden of wordt er uitgebreid bij stilgestaan.
De opgetelde oversterfte en ondersterfte laten nog steeds grote aantallen zien.
Varianten [info]
Zuid-Afrika houdt de varianten beter bij dan Nederland en rapporteert deze week een afstammeling van de BA.3 variant (een variant die destijds niet is doorgebroken). De variant is waarschijnlijk ontstaan in een langdurige infectie in een persoon met een immuunstoornis. Alleen al om deze reden is het belangrijk deze mensen te beschermen tegen Covid (naast dat mensen met en immuunstoornis een veel grotere kans hebben ernstig ziek te worden van het virus).
In Europa is de XEC variant momenteel dominant.
Conclusie: actueel risico [info]
Het is ongeveer 5 jaar geleden dat de eerste besmettingen met SARS-Cov2 werden gemeld. De vraag wordt gesteld of we beter beschermd zijn tegen een volgende pandemie. Het antwoord is waarschijnlijk “nee”. Dit ligt er niet aan dat we nu minder IC-bedden hebben dan eerder, maar aan dat we mondkapjes hebben verketterd, mensen minder vertrouwen hebben in vaccins, en vrijwel iedereen zegt dat ze liever mensen zien sterven dan een andere lockdown instellen.
“Maar één ding weet ze zeker, net als haar afdelingcollega’s , en hetzelfde geluid klinkt door de hele verpleeghuissector: al breekt er een nieuwe pandemie uit, covid25 of covid26 of hoe de ziekte ook heten zal: die verpleeghuisdeuren gaan nooit meer dicht.”
En dat terwijl de pandemie niet eens voorbij is. Er is alleen maar besloten niets meer aan preventie meer te doen. Het virus gaat nog steeds rond en zorgt nog steeds voor gezondheidsschade. Alleen is dat genormaliseerd.
Momenteel is het risico gelukkig even laag (er zijn weinig virusdeeltjes in het riool voor de tijd van het jaar). Het is echter afwachten of en wanneer de volgende golf start. We hebben gelukkig nog steeds toegang tot gegevens van de infectieradar en de rioolwatermetingen, wat een indicatie zal geven van een nieuwe golf.
Het blijft ook afwachten hoe de vogelgriep zich gaat ontwikkelen. Daar hoor je momenteel minder over, maar dat heeft waarschijnlijk meer te maken met de huidige regering in de VS dan dat het gevaar geweken is.