Actueel risico volgens LoCovid 1 maart 2025
Het risico op een infectie met SARS-Cov2 is momenteel relatief laag. De ziekenhuizen liggen echter vol met grieppatiënten. Het aantal mensen dat hiervoor de huisarts bezoekt, lijkt de piek te hebben bereikt, al moeten de gevolgen van carnaval daar nog bij komen. Er is aanzienlijke oversterfte, die waarschijnlijk met de huidige griepgolf te maken heeft. Langzaam aan lijkt ook mazelen in opkomst. Naast vaccinatie (die je zelf moet betalen als volwassene) kun je jezelf beschermen door een FFP2/FFP3 masker te dragen.
LET OP: Algemene onderbouwing, interpretatie en achtergrond-informatie bij de rubrieken vindt u via de [info] link in headers
Virusdeeltjes in rioolwater [info]
Op 22 februari werden er 73 virusdeeltjes per 100 duizend inwoners gemeten (zie de grafiek hieronder, gebaseerd op data van corona-lokaal.nl). Dit komt overeen met ongeveer 2600 besmettingen met SARS-Cov2 op die dag en ongeveer 19 duizend besmettingen in deze week. Wanneer aangenomen wordt dat iemand 10 dagen besmettelijk is, is momenteel 0,2% van de Nederlandse bevolking besmettelijk.
Bij deze besmettingsgraad is het risico bij het ontmoeten van weinig mensen (binnen, zonder bescherming) relatief laag, zoals in de grafiek hieronder is te zien. Bij groepen groter dan 100 mensen, zoals redelijk gebruikelijk is bij carnaval, loopt het risico op tot boven de 15%.
Destijds (in 2020) werd nog beweerd dat het risico bij carnaval laag zou zijn, omdat het feest in kleine groepjes gevierd zou worden.
Sinds alle preventie het raam is uitgegaan, roept de media steeds op niet meer naar de steden te komen, omdat het te druk is. Mensen lijken zich dus geheel veilig te wanen voor SARS-Cov2 (waarschijnlijk onwetend over de lange termijn gevolgen van het virus).
In een video met Caroline van der Plas wordt ook duidelijk dat er van afstand houden geen sprake is. Iemand schreeuwt (vanwege de herrie) dicht bij haar oor een vraag. Een ideale manier om infecties over te brengen.
Omdat de griep redelijk geaccepteerd is als iets waaraan ouderen nu eenmaal overlijden, durven de media nu ook hardop te zeggen dat geen griep oplopen bij carnaval heel erg lastig zal zijn. Je zou ook een (gekleurd of versierd) FFP2 masker op kunnen zetten en vooral buiten kunnen blijven.
Ondertussen geven de rioolwatermetingen aan dat elke Nederlander nu gemiddeld 2,3 infecties met SARS-Cov2 heeft doorgemaakt. Deze winter waren er relatief weinig infecties, dus het is lastig in te schatten wanneer de grens van gemiddeld 3 infecties wordt bereikt. Onderzoek uit Canada geeft aan dat ongeveer 25% langdurige klachten heeft na 2 infecties en ongeveer 40% na 3 infecties. Ongeveer een jaar geleden meldde het RIVM dat ongeveer 3% van de volwassen Nederlanders (en 5% van de jongeren) langdurige klachten had door Covid. Het is niet duidelijk hoe er een zo groot verschil kan zitten tussen de uitkomsten in Canada en in Nederland.
Infectieradar [info]
Bij de infectieradar meldt momenteel 7,2% van de deelnemers klachten die op een infectie met SARS-Cov2 kunnen wijzen.
Het aandeel deelnemers dat een positieve test meldt is echter slechts 0,1% (de helft van de schatting uit het rioolwater).
Als we dit percentage vergelijken met het aandeel met klachten, dan zien we dat al een tijdje het aandeel met klachten relatief hoog is. De klachten lijken dus vaker door iets anders dan SARS-Cov2 veroorzaakt te worden.
Gegevens van het Nivel (aantal mensen dat met griepklachten naar de huisarts gaat; grafiek hieronder) laten zien dat er nog steeds sprake is van een griepgolf, dus dat kan een verklaring zijn.
Historisch gezien gaan er niet bijzonder veel mensen met griepklachten naar de huisarts dit jaar, zoals te zien is in het weekoverzicht van het Nivel (grafiek hieronder).
Verschillende ziekenhuizen melden tegelijk dat de aan hun capaciteit zitten door de vele opnames, zoals het Isala ziekenhuis in Zwolle.
En ook het ziekenhuis in Dordrecht meldt dat het al weken erg druk is.
De vraag is dus waarom er dit jaar extra problemen lijken te zijn in de ziekenhuizen, vergeleken met voor de pandemie. Het kan zijn dat een groter deel van de mensen die naar de huisarts gaan, ook naar het ziekenhuis moeten (vanwege meer medisch kwetsbare Nederlanders). Het kan zijn dat mensen sneller opgenomen worden in het ziekenhuis dan voorheen (men is extra voorzichtig). En het kan zijn dat ziekenhuizen minder capaciteit hebben (onder meer doordat personeel zelf ook de griep heeft).
Als het gaat om IC-bedden lijkt het laatste in ieder geval te spelen. We zijn in Nederland gegaan van 1150 IC-bedden naar 850 IC-bedden. Er wordt vaak geroepen dat als we maar meer IC-bedden zouden hebben, dat we dan goed voorbereid zijn op een pandemie. Na een ziekenhuisopname houden echter 9 van de 10 patiënten last van langdurige klachten. Het is dus veel beter om mensen buiten het ziekenhuis te houden (naast alle kosten die daarmee gemoeid zijn; de zorgpremie blijft ook maar stijgen).
Aan die preventie lijken Nederlanders helaas niet te willen doen. Mondneusmaskers zijn zelfs in de zorg grotendeels afwezig. Soms worden chirurgische maskers tijdelijk gebruikt tijdens een griepgolf. Deze beschermen echter minder goed tegen infecties die zich via aerosolen verspreiden, zoals SARS-Cov2, griep en mazelen, dan FFP2/FFP3 mondneusmaskers. Bij de Nederlanders die de griepprik aangeboden krijgt, haalt maar ongeveer de helft deze. Ongeveer hetzelfde percentage wordt gevonden bij de herhaalvaccinatie tegen SARS-Cov2. Op het werk zetten werkgevers zieke werknemers onder druk om toch naar het werk te komen. Natuurlijk gebeurt dat zonder mondneusmasker, zodat anderen op datzelfde werk ook blootgesteld worden.
Wanneer er dus gesproken wordt over dat Nederland slecht is voorbereid op een nieuwe pandemie speelt er dus veel meer dan te weinig geld voor de GGD en te weinig IC-bedden. De hele houding van Nederlanders rond ziekte, rekening houden met elkaar, en het gebruik van mondneusmaskers moet anders.
Oversterfte [info]
De oversterfte blijft aanzienlijk. Waarschijnlijk wordt de huidige oversterfte door de griepgolf veroorzaakt, maar ook lange termijn gevolgen van herhaalde infecties met SARS-Cov2 kunnen een rol spelen.
Zelfs de RIVM-methode, die de verwachte sterfte baseert op de jaren tijdens de SARS-Cov2 pandemie, vindt een hoge oversterfte. Er overlijden momenteel dus meer Nederlanders dan in dezelfde weken tijdens de pandemie (die trouwens nog steeds gaande is).
Deze oversterfte ligt volgens het RIVM met name bij de oudere Nederlanders (80 jaar of ouder).
Alles bij elkaar opgeteld heeft de pandemie voor veel extra sterfte gezorgd. Deels zal dit komen door de druk op de zorg, maar uiteindelijk is ook deze extra druk terug te voeren op dat we in Nederland nauwelijks iets aan preventie doen (behalve vaccinaties aanbieden).
Varianten [info]
Er zijn geen nieuwe gegevens over de verdeling van de verschillende varianten van SARS-Cov2 in Nederland.
Conclusie: actueel risico [info]
Als je niet in grote groepen bij elkaar komt en het aantal contacten klein houdt, dan is de kans op een besmetting met SARS-Cov2 momenteel relatief laag. Er gaat echter veel griep rond. Hoe groot de kans op contact met iemand met griep is, is moeilijk in te schatten (er zijn geen rioolwatermetingen beschikbaar). Griep lijkt zich bovendien minder makkelijk te verspreiden dan Covid, dus per contact is er waarschijnlijk een kleinere kans op infectie dan bij contact met iemand met Covid.
Merk op dat in bovenstaande tabel mazelen helemaal bovenaan staat. Helaas is, waarschijnlijk door de dalende vaccinatiegraad, ook dit virus weer in opkomst. Voor de wintersport wordt geadviseerd te controleren of je gevaccineerd bent. Op een school in Helmond is mazelen aangetroffen. Texas, in de VS, heeft te maken met een grote golf van mazelen.
Er is een groep die voordeel heeft gehad van de groepsimmuniteit (ja, voor mazelen bestaat dit, omdat het vaccin bijzonder effectief is tegen infecties) en zelf niet gevaccineerd is, of maar 1 keer is gevaccineerd. Deze groep, naast heel erg jonge kinderen (nog te jong om beide vaccinaties gehad te hebben) loopt nu risico doordat meer ouders hun kinderen niet meer laten vaccineren.
Momenteel biedt de overheid deze groep geen (extra) vaccinatie aan. Het is dus afwachten tot genoeg mensen uit deze groep ziek worden door de mazelen, zodat het vaccin wel aangeboden gaat worden (nu moet je zelf betalen bij de GGD).
Merk op dat mazelen, net als Covid, griep en kinkhoest verspreid wordt door uitgeademde vochtdeeltjes. Je kunt voorkomen dat je deze inademt door een FFP2/FFP3 mondneusmasker te dragen. Dit is vooral van belang in binnenruimtes, omdat daar de lucht veel langer blijft hangen. Een luchtreiniger met een HEPA filter kan ook helpen de vochtdeeltjes (aerosolen) uit de lucht te halen.