Actueel risico volgens LoCovid 11 juli 2025
Besmettingsrisico Covid19 is nog steeds MATIG, daalt al weken maar lijkt nu te stagneren. Geschat aantal besmettingen PER DAG ~5900 → 3 maanden later zo’n 590 LongCovid-patiënten PER DAG erbij, waarvan ~150 ernstig beperkt. Ziekenhuiscijfers over Covid-opnames worden nog steeds niet gedeeld. Momenteel zijn er volgens RIVM infectieradar weinig andere luchtweginfecties.
Vanaf het begin van de pandemie is er vaak oversterfte, ook in periodes met weinig Covid19, zelfs rekening houdend met de vergrijzing. In week 26 eindigt een periode van ondersterfte, een terugslag na de heftige griepgolf in de eerste 3 maanden van het jaar. Het cumulatieve aantal slachtoffers blijft stijgen en kwam in week 26 uit op 58.843.
LET OP: Algemene onderbouwing, interpretatie en achtergrond-informatie bij de rubrieken vindt u via de [info] link in headers
Virusdeeltjes in rioolwater week 2025-27 [info]
Meting 2 juli: 164 (x 1011 virusdeeltjes per 100.000 inwoners) volgens Corona Lokaal, gebaseerd op rioolwatermetingen van het RIVM.
N.B. Het totaal aantal rioolwaterzuiveringen waar corona-virusdeeltjes worden gemeten wordt door RIVM teruggebracht van 311 naar 133, en de meetfrequentie wordt 1x per week.
In onderstaand overzicht is te zien dat het totaal aantal metingen per maand in rioolwaterzuiveringen al gezakt is van ~5000 in 2022 tot ~1700 in 2024. Dat gaat vanaf 7 juli dus verder omlaag tot ~550 metingen per maand. Voor onze wekelijkse rapportage verandert er weinig, maar de nauwkeurigheid van de metingen zal uiteraard nóg lager worden dan die nu al is. Bovendien zullen veel lokale uitbraken (te) lang onopgemerkt blijven.
In de grafiek hieronder, over het virusniveau in het afgelopen jaar, zien we dat het virusniveau na de zomerpiek 1256 medio juli 2024 en de herfstpiek 1430 van eind september gestaag gedaald is tot een relatief laag minimum van 59 op 1 maart 2025. Daarna begon een aarzelende stijging, dan exponentiële groei van 30% per week in de eerste 3 weken van mei. En na een piek dus alweer 6 weken van trage daling, die nu lijkt te stagneren.
Het lijkt erop dat we in de afgelopen maanden een relatief lage zomergolf van Covid-besmettingen hebben gehad. Mogelijk zijn er in Nederland zóveel mensen besmet met subvarianten (KP.*, LB.*, LP.*) en recombinanten (XEC, XFG) van JN.1 dat nieuwe golven het louter moeten hebben van het vervagen van de immuniteit na besmetting of vaccinatie. Je zou kunnen zeggen dat het virus dus endemisch geworden is. Maar dat gaat voorbij aan de mogelijkheid dat er toch een nieuwe variant opduikt waartegen nauwelijks immuniteit is opgebouwd. Dat is een zeer reëel risico gezien de gigantische kweekvijver van SARS-virussen in de wereld. Om nog maar te zwijgen van bijvoorbeeld het vogelgriepvirus H5N1.
Intussen moeten we vaststellen dat zelfs in deze “endemische” situatie Covid19 dus nooit weg is, maar voortdurend doorettert op een niveau tussen laag en matig.
Landelijke spreiding van besmettingen
Op Corona Lokaal is ook de landelijke spreiding van het coronavirus te zien, over de provincies en over de afvalwaterstations. Heel Nederland, behalve Friesland en Groningen, is nu lichtgeel gekleurd (rioolwaarde tussen 100 en 400).
Wat betreft de individuele rioolwaterzuiveringstations, waar de metingen verricht worden, springen alleen Ommen in Overijssel eruit met meetwaarde 837 (x 1011 virusdeeltjes per 100.000 inwoners) en Ameland met meetwaarde 969. Die laatste uitschieter zal wel te maken hebben met vakantiegangers die in groten getale neerstrijken.
Heemstede noteert nog steeds 217, deze waarde is sinds 31 maart niet meer geactualiseerd. Meetstation Woerden ontbreekt nog steeds op de kaart. Waarschijnlijk zal geen van beide terugkeren in de metingen na 7 juli.
Verloop van aantal besmettingen per dag
Het is de moeite waard om het verband tussen virusdeeltjes in rioolwater en aantal besmettingen met Covid19 per dag, zoals gevonden door Datagraver, te gebruiken om het verloop van het aantal virusdeeltjes in rioolwater van Corona Lokaal om te rekenen naar een grafiek met het aantal dagelijkse besmettingen. Het geschatte aantal besmettingen per dag spreekt meer aan dan een abstracte rioolwaterwaarde.
Door de geïnterpoleerde, gewogen en genormeerde data van Corona Lokaal per dag te vermenigvuldigen met 36 krijgen we onderstaande grafiek, met het geschatte aantal Covid19-infecties per dag, over de pandemie vanaf 1 april 2024. Op 2 juli zouden er dan 5900 besmettingen zijn geweest over heel Nederland, en 43.150 in de voorafgaande week! Terwijl zo’n 10% aan die besmetting klachten overhoudt die langer dan 3 maanden aanhouden, Long Covid dus, waarvoor géén geneesmiddel is. Hoezo is dit niet bedreigend?
In bovenstaande grafiek zijn ook de risiconiveaus Laag, Matig, Hoog en Zeer hoog aangegeven conform onze vastgestelde tabel. Het huidige niveau noemen we matig.
Cumulatief aantal besmettingen
Uitgaande van de besmettingen per dag kan ook het cumulatieve aantal besmettingen in een grafiek gezet worden:
Hier is bijvoorbeeld uit af te lezen dat pas in november 2022 Nederlanders gemiddeld 1x besmet waren, maar óók dat nu al 42,3 miljoen besmettingen een feit zijn, zodat nu, ruim tweeënhalf jaar later, Nederlanders al gemiddeld 2,35x besmet zijn geweest. Het totale aantal besmettingen blijft stijgen, en daarmee stijgt óók het aantal patiënten met (ernstige) langdurige klachten van Long Covid.
Besmettelijke personen
Nu er elke dag alweer zo’n 5900 Covid-besmettingen bijkomen, en elke besmette persoon is ~10 dagen besmettelijk, volgt daaruit dat momenteel ~59.000 Nederlanders besmettelijk zijn, dat is ~0,33% van alle Nederlanders.
Het percentage op Covid19 positief geteste mensen wordt ook bijgehouden in de RIVM-testgroep voor registratie van luchtweginfecties (infectieradar). Dit percentage positieve Covid19-testen in Nederland wordt sinds begin augustus ook in grafiekvorm gepubliceerd op Corona-lokaal:
In deze grafiek zijn dezelfde patronen te herkennen als in de grafiek met het virusniveau in het rioolwater.
Merk op dat het percentage besmette personen in het Percentage positieve testen op 3 juli uitkomt op 0,1%. Dit is lager dan onze schatting van 0,33% hierboven. Waarschijnlijk komt dat omdat veel mensen in de testgroep met luchtwegklachten een Covid19-zelftest doen, waarvan bekend is dat die vaak vals negatief zijn. Bovendien wordt een besmet persoon in de week erna niet opnieuw meegeteld, terwijl deze toch vaak 1-2 weken besmettelijk blijft.
Hoeveel Covid19-besmettingen leiden tot Long Covid?
Of en hoe vaak Covid19-besmettingen nu nog steeds tot Long Covid leiden is een vraag die in Nederland nauwelijks aandacht krijgt. De medische elite en alle media gaan er stilzwijgend van uit dat alle bekende Long Covid-patiënten (vaak wordt een aantal van ~100.000 in Nederland genoemd) in 2020 en 2021 ziek zijn geworden. Nederlandse virologen noemen wel eens percentages van 1 à 2% dat (nu nog) langdurige klachten houdt na besmetting. Dat is echter een slag in de lucht en in strijd met de resultaten van grote wetenschappelijke onderzoeken in het buitenland, zie ons artikel Hoeveel Covid19-besmettingen leiden tot Long Covid? in de rubriek Science. In april 2023 had het RIVM zelf nog geconcludeerd o.b.v. eigen onderzoek dat omikron minder vaak dan eerdere varianten tot langdurige klachten zou leiden, maar nog altijd betrof het 1 op de 10 die Long Covid zouden krijgen.
We zullen in onze weekberichten voorlopig blijven rekenen met 10% kans op Long Covid per besmetting, en een kwart daarvan zal ernstige chronische klachten betreffen, dus 2,5%. Dat dergelijke onheilspellende percentages zieken toch onopgemerkt kunnen blijven moet dus liggen aan het feit dat niemand zich meer test op Covid, zodat men 3 maanden na een “milde verkoudheid” (of een besmetting helemaal zonder symptomen) werkelijk geen idee heeft waar die kortademigheid, slechte concentratie, hersenmist, vermoeidheid, hartkloppingen e.d. vandaan komen.
In Nederland kunnen LongCovid-patiënten zich ook aanmelden bij C-Support, maar de drempel voor acceptatie is tamelijk hoog, terwijl slechts weinigen deze mogelijkheid kennen of zich bewust zijn van het feit dat hun slepende klachten aan Long Covid toe te schrijven zijn.
Desalniettemin hebben zich tot nu toe al 33.429 mensen aangemeld, en uit onderstaande grafiek blijkt dat de aantallen aanmeldingen per maand slechts zeer langzaam dalen. In december t/m juni waren er nog zo’n 200 per maand. De daling is mede te verklaren doordat niet meer getest wordt op Covid19 en door het nog steeds ontbreken van fysieke testen op Long Covid.
Het hoeft niet te verbazen dat de voortdurende groei van de groep mensen met Long Covid op den duur ontwrichtend zal werken op onze maatschappij. Al in april 2022 werd onder leiding van antropoloog Ginny Mooy een advies uitgebracht aan VWS over de lange-termijnstrategie m.b.t. Covid19, met het rapport Uit Isolatie, samenleven ondanks corona (2022):
Citaat uit het rapport op bladzijde 26:
Ongeveer 540.000 mensen in onze samenleving zouden dan nu al long covid
hebben. In de toekomst zouden we daar minstens 1 op de 5 van de nieuwe besmettingen bij op moeten tellen. Als deze cijfers blijken te kloppen, creëren we niet alleen een generatie met beperkingen, maar een gehandicapte samenleving.
“Nu al” slaat dus op april 2022. Inmiddels zijn er nog 7 hoge coronagolven gepasseerd! Verder impliceert “gehandicapte samenleving” behalve onnoemelijk veel leed ook een toename van arbeidsongeschiktheid en dus een stijgend beroep op de WIA. Dat heeft een enorme impact op de maatschappij en op de economie. In 2023 concludeerde de AOb al dat het aantal WIA-aanvragen in het onderwijs, met name door Long Covid, tot een record hoogte van 7,7% was gestegen. Samen met de zorg, eveneens een risicovolle omgeving voor coronabesmettingen, stond de onderwijssector hiermee aan de top.
De maatschappelijke impact van arbeidsongeschiktheid door Long Covid werd ook uitvoerig beschreven in het laatste rapport van het MIT (Maatschappelijk Impact Team):
Het MIT kwam met de schatting van ca. 450.000 mensen met Long Covid, waarvan 90.000 ernstig beperkt zouden zijn. In Bijlage 1 (onderstaand) schatten ze het aantal mogelijke aanvragen van een WIA-uitkering t.g.v. Long Covid in resp. 2022, 2023 en 2024 op 2610, 5400 en 12.700. De geschatte kosten van de resulterende WIA-uitkeringen komen dan op resp. 60, 275, en 625 miljoen euro per jaar.
Inmiddels is het zomer 2025, en het WIA-aanvragen stijgt inderdaad onrustbarend, volgens een actueel artikel in de Telegraaf. Er zijn al 853.000 arbeidsongeschikten in Nederland en alleen al in 2024 kwamen er 60.000 bij. CNV-voorzitter Piet Fortuin maakt zich ernstige zorgen over die ontwikkeling. Het merkwaardige is dat in het hele artikel Long Covid niet eens genoemd wordt als mogelijke oorzaak van de enorme stijging. Immers, Long Covid is een toenemend probleem, er is géén therapie, maar preventie van Covid-besmettingen zou de instroom moeten kunnen keren en wellicht het hele probleem oplossen. Liever spreekt men echter over manieren om de uit de hand lopende kosten beheersbaar te maken, door strengere eisen voor toekenning van een WIA-uitkering of verkorten van de duur van de uitkering.
Ook in de discussie over dit artikel op Bluesky vindt gezondheidseconoom Xander Koolman, ooit als lid van het Red Team nog pleitbezorger voor het indammen van Covid19, het kennelijk niet nodig om Long Covid als oorzaak van het WIA-probleem te noemen.
SARS-CoV-2 Variants of Concern/Interest [info]
De relatieve voorkomens van relevante Variants of Concern (VOC) en Variants of Interest (VOI) van het SARS-CoV-2 virus in Nederland (kiemsurveillance RIVM) zouden een indicatie moeten geven welke nieuwe bedreigingen te verwachten zijn. Deze week 9 juli was de meest recente update van RIVM hierover. De resultaten uit de RIVM dataset zijn weergegeven in onderstaande grafiek, de percentages van de belangrijkste VOI’s van 2023 week 10 (761 samples) t/m 2025 week 25 (33 samples). Week 26 met slechts 4 geteste samples hebben we weggelaten.
In vorige weekberichten hebben we al menigmaal verzucht dat het RIVM al een half jaar of langer verzuimd heeft om op relevante nieuwe (sub)varianten te testen. Daardoor leek de allesoverheersende variant JN.1 van 2024 na vervanging door KP.3 en XEC weer terug te komen. Bovendien groeiden de onbenoemde restvarianten steeds verder door.
Welnu, onze gebeden zijn eindelijk verhoord: er is nu ook getest op 3 nieuwe varianten, LP.8.1 (subvariant van JN.1), NB.1.8.1 en XFG (recombinanten van JN.1 subvarianten). Deze blijken in de laatst bekende weken definitief het stokje overgenomen te hebben van JN.1. Van deze drie heeft XFG voorlopig de beste papieren om uit te groeien tot een nieuwe dominante variant, al lijkt uit de rioolwaarden geen sterke groei te verwachten te zijn. Josette Schoenmakers op Bluesky geeft aan dat varianten BA.3 en LF.7 ook in de gaten gehouden moeten worden.
Er ontbreken nog steeds subvarianten in de eerste maanden van 2025 die het zwabberende gedrag van JN.1 moeten verklaren. Op een recent gebouwde internationale site UKCovid van een Engelse vrijwilliger kun je experimenteren welke varianten dat zijn. In de tabel hieronder is te zien dat daar in ieder geval varianten LF.7 en LB.1.3.1 tussen zitten.
Infectieradar week 2025-27 [info]
Het percentage mensen met klachten van acute luchtweginfecties, o.b.v. meldingen door een groep vrijwilligers aan het RIVM, geeft op elk moment een idee van het (algemene) besmettingsrisico. Op 5 juli juni had 2,9% van de testgroep van het RIVM last van een luchtweginfectie (voortschrijdend weekgemiddelde). Dat is relatief laag en vergelijkbaar met normale waarden in de zomers vanaf 2021, maar wel iets hoger dan een week geleden (2,61%). Het is bekend dat de meeste luchtweginfecties seizoensgebonden zijn en afnemen in de zomer, in tegenstelling tot Covid19 dat het hele jaar door tot uitbraken kan leiden.
N.B. Omdat individuele dagen niet meer te onderscheiden zijn bij weergave van een periode van 5 jaar, ben ik weer overgestapt naar weekgemiddelden.
Overige infecties
In de wekelijkse overzichten van diverse besmettelijke ziektes gevonden in de Nivel Peilstations hebben we de afgelopen jaren kunnen volgen dat sinds het opheffen van de maatregelen tegen Covid19 in het voorjaar van 2022 niet alleen Covid flink rondgegaan is, maar ook andere besmettelijke ziekten enorm huisgehouden hebben in Nederland. We zagen achtereenvolgens heftige uitbraken van longontsteking, RSV, mazelen, roodvonk (strep-A), kinkhoest, waterpokken, vijfde ziekte en krentenbaard (zie weekberichten). Sommige konden (deels) verklaard worden uit een afnemende vaccinatiegraad (mazelen, kinkhoest), maar meestal greep men in Nederland terug op het nonsens-begrip immuniteitsschuld. Dit terwijl aantasting van het immuunsysteem door Covid19-besmettingen een veel logischer verklaring is.
In het Nivel Surveillance Bulletin van week 27 in 2025 wordt de status van veel infectieziektes in Nederland belicht. Het aantal afgenomen monsters van respiratoire virussen was in week 27 bijzonder laag, dus het betreffende overzicht zegt weinig. Vorig jaar heeft het aantal kinkhoestgevallen een enorme vlucht heeft genomen, maar dit jaar heeft zich dat gelukkig niet herhaald t/m week 27, dus dat laten we deze keer ook weg. Hetzelfde geldt voor RSV, de uitbraak in de afgelopen winter is definitief voorbij. Wel is het nuttig hier te verwijzen naar een Europese site Erviss waarop de verspreiding van respiratoire infecties in de diverse landen in de tijd te volgen is. Selecteer EU/EEA, Country, Netherlands, periode begin / einde, vink infecties aan en klik op Activity +. Voor week 1 t/m 27 vinden we bijvoorbeeld onderstaand diagram over de prevalentie van Influenza, RSV en SARS-CoV-2:
De golf van mazeleninfecties in het vroege voorjaar is gelukkig weer ingezakt, al blijven er telkens kleine uitbraken opduiken voor 0- tot 4-jarigen. De langzame daling van het aantal gevaccineerde kinderen blijft een punt van zorg: bij weinig gevaarlijke infectieziekten is vaccinatie zó effectief als bij mazelen. En dan te bedenken dat in de VS alle vaccinaties, inclusief mazelen, stuk voor stuk ontmanteld worden door antivaxers die tot in de hoogste regionen van de nationale gezondheidsdienst zijn opgeklommen.
Het sinds het begin van dit jaar sterk verhoogde vóórkomen van gordelroos (Herpes Zoster) blijkt bijzonder hardnekkig, vooral in de categorie 65+ is het flink verhoogd dit jaar. Het is bekend dat het herpesvirus, dat latent aanwezig is in veel patiënten, na een covidbesmetting weer kan opleven. Er is wel een goed vaccin tegen herpes zoster, maar bijna niemand krijgt het.
Het Nivel maakt in de inleiding van Surveillance Bulletin week 27 zelf melding van verhoogde prevalentie van krentenbaard (impetigo) de laatste weken, net als vorig jaar. We zijn benieuwd hoe hier het verhaal van immuniteitsschuld toegepast gaat worden, want sinds 2022 is de uitbraak elk volgend jaar groter geworden.
Oversterfte Covid19, 2025 week 26 [info]
Al bijna 3 jaar lang houden we ook de wekelijkse oversterfte bij, in navolging van het CBS. Zij hielden in de jaren 2020-2023 nauwgezet bij hoeveel méér sterfgevallen er per week waren dan op grond van sterfte vóór de pandemie verwacht konden worden. Vanaf 2024 werd dit weer overgenomen door het RIVM, dat vóór 2020 ook al rapporteerde over oversterfte ten gevolge van epidemieën.
Omdat wij bepaalde bezwaren hadden tegen de rekenmethode van het CBS, en zeker tegen die van het RIVM, hebben we ook eigen analyses opgezet. Deze hebben we aangeduid met “HMD Gemiddelde” en “HMD LQI” (Laagste Kwartiel). Deze lieten voortdurend oplopende hoge oversterfte zien in 2023-2025, soms tot 800 extra sterfgevallen per week. Sinds april 2025 hebben we daar nog een vijfde methode aan toegevoegd, ASMR (Age-Standardised Mortality Rate), om de bezwaren van de andere methoden te ondervangen. We wilden met name de vergrijzing verdisconteren, omdat we in de tijd steeds verder verwijderd raken van prepandemische weeksterftes. De 5 methoden staan uitvoerig beschreven in ons artikel Oversterfte door Pandemie.
De actuele weeksterftes van het CBS (CBS statline) in de 3 leeftijdsgroepen zijn inmiddels bijgewerkt t/m week 26 van 2025, zie tabel hieronder. In de twee onderste rijen zijn het verwachte aantal overledenen per leeftijdsgroep en de oversterfte per leeftijdsgroep weergegeven (volgens de ASMR).
| Weeksterfte per leeftijdsgroep | 0-65 | 65-80 | 80+ | Totaal |
| Aantal overledenen 2025 week 26 | 365 | 897 | 1789 | 3051 |
| Verwacht aantal overledenen 2025-26 | 415 | 964 | 1731 | 3110 |
| Oversterfte per leeftijdsgroep 2025-26 | -50 | -67 | 58 | -59 |
Over de eerste 24 weken van 2025 zijn er in totaal 78 nameldingen gekomen van overlijdens, volgens het CBS. Dat is iets hoger dan normaal bij de 2-wekelijkse rapportage van het CBS.
We berekenen vervolgens de kengetallen voor de oversterfte in week 26 volgens de methode RIVM en HMD LQI en voegen de ASMR sterfte per leeftijdsgroepen voor week 26 toe:
| Methode | Weekovst | Percentage | Cumulatief | Cum.Pos. |
|---|---|---|---|---|
| RIVM | -72 | -2,3% | 46.554 | 57.125 |
| HMD LQI | 417 | 15,9% | 163.665 | 163.665 |
| ASMR 0-65 | -50 | -12,0% | -54 | 3725 |
| ASMR 65-80 | -67 | -7,0% | 16.728 | 18.657 |
| ASMR 80+ | 58 | 3,4% | 30.267 | 36.460 |
| ASMR Totaal | -59 | -1,9% | 46.941 | 58.843 |
De oversterfte in volgens RIVM is al weken negatief, nog steeds vermoedelijk een terugslag na de griepsterfte in de eerste maanden van het jaar. De RIVM-cijfers achten wij echter fundamenteel onbetrouwbaar, omdat de verwachte sterfte gebaseerd is op de reeds verhoogde sterfte in 5 eerdere jaren (met corona!), ook al worden de 25% hoogste sterftecijfers (in sterftepieken) niet meegeteld bij het bepalen van de verwachte weeksterfte. Ook zetten wij vraagtekens bij het geforceerde sinusgolf-karakter voor de verwachte sterfte.
De oversterfte in week 26 volgens ASMR is ook negatief, maar nadert nu toch echt de nullijn. Dat is het terugslag-effect bij oversterfteberekeningen per week: oudere en zwakkere mensen die aan de Covid19-infectie overlijden kunnen enkele maanden later niet nóg eens overlijden.
HMD LQI noteert nog steeds enorm hoge oversterfte. Wij beschouwen dit als de beste maat voor de absolute oversterfte, zeg maar hoeveel meer mensen in die week overlijden dan verwacht kon worden op basis van de jaren 2010-2019, naar rato van de bevolkingsgroei. Deze hoge oversterfte, in week 26 dus 15,9%, is zeer reëel, maar de HMD LQI methode houdt geen rekening met de extra sterfte door vergrijzing. Omdat de laatste jaren veel méér mensen in de leeftijdsgroepen 65-80 en 80+ zaten dan 10 jaar geleden zou je kunnen verwachten dat er ook meer mensen door natuurlijke oorzaken of ouderdom komen te overlijden. Het is de vraag of dit onverkort op gaat in een pandemie, want misschien is de mortaliteit van het virus helemaal niet zo afhankelijk van de leeftijd. Uit de ASMR cijfers blijkt er echter wel degelijk een sterke correlatie tussen leeftijd en mortaliteit.
Daarom zien wij de ASMR cijfers voor de oversterfte als uiteindelijk het meest betrouwbaar. Minder spectaculair qua oversterfte, maar veel robuuster.
De totale cumulatieve oversterfte volgens ASMR over de hele pandemie is 46.941, maar als we de tussentijdse, tijdelijke ondersterftes niet aftrekken wordt de cumulatieve oversterfte (Cum.Pos.) 58.843. We hebben dezelfde berekening ook op RIVM toegepast en komen dan op Cum.Pos. 57.125.
In de grafiek hieronder is het verloop van de oversterfte over de pandemie tot nu toe weergegeven voor RIVM (onderste, groen), ASMR (vaak net wat hoger dan RIVM, zwart) en HMD LQI (bovenste, rood).
De curves van RIVM en ASMR lijken wel veel op elkaar, maar in de laatste 2 jaar is ASMR wat vaker (meer) positief. LQI is zoals verwacht overal positief, ver boven RIVM en ASMR.
Het verloop van het (positief) cumulatieve aantal pandemiedoden volgens LQI (rood), ASMR (zwart) en RIVM (groen) is weergegeven in onderstaande grafiek.
In onderstaande grafiek staat nog het verloop van de oversterfte volgens de ASMR-methode, voor alle weken van in periode 2020-2025, uitgesplitst naar de 3 leeftijdsgroepen 0-65, 65-80 en 80+, én natuurlijk de totale oversterfte als som van die drie.
De oversterftegolf door de griep vanaf januari t/m maart 2025 is inmiddels voorbij, en de gebruikelijke terugslag daarna lijkt ook voorbij. De verwachting is vanaf week 25 weer matige oversterfte door de Long Covid en de verslechterde algemene gezondheidssituatie, en mogelijk extra klimaatdoden door steeds meer weersextremen.
In de grafiek hieronder is de cumulatieve oversterfte weergegeven voor de leeftijdsgroepen 0-65, 65-80, 80+ en de totale cumulatieve oversterfte. Ook hier weer groep 0-65 groen, 65-80 blauw, 80+ paars en totale groep zwart.
In deze grafiek is goed te zien dat Covid-sterfte vooral in de leeftijdsgroepen 65-80 en 80+ optrad. In de groep tot 65 jaar betreft het hooguit 2000 sterfgevallen. Ook die mogen echter niet gebagatelliseerd worden: dit kunnen vaders en moeders van gezinnen zijn, mensen in de kracht van hun leven.
Een nog belangrijker conclusie uit de cumulatieve oversterfte moet zijn dat die ook na 5 jaar pandemie nog steeds blijft stijgen, óók in periodes waarin er weinig Covid19 rondgaat. Dat er nog steeds ca. 50 levens per week verloren gaan, direct of indirect door de pandemie, mag nooit genormaliseerd worden!
N.B. Omdat de weeksterftes door het CBS slechts één keer per 2 weken geactualiseerd worden zullen we voortaan het verloop van de oversterfte alleen publiceren in de oneven weekberichten. Oversterfte heeft bovendien weinig voorspellende waarde voor het actuele risico van Covid-besmetting. Sterfte is allang niet meer de ergst mogelijke consequentie van Covid (dat is invaliditeit door PEM of POTS), en tussen besmetting en uiteindelijk overlijden aan de gevolgen kunnen maanden of zelfs jaren verstrijken.
Conclusie: actueel risico [info]
Influenza- en RSV-besmettingen zijn verdwenen, maar wel is sprake van hardnekkige gevallen van gordelroos, vooral bij ouderen.
Wij schatten het besmettingsrisico voor Covid19 momenteel in als nog net MATIG en al wekenlang langzaam dalend. Het lijkt nu wel duidelijk dat de huidige golf eind mei gepiekt heeft en nu gaat uitsterven. Al zal Covid ook deze keer niet verdwijnen, het is te besmettelijk, ook voor mensen die al (meerdere keren) eerder besmet zijn geweest. En nog steeds is het mogelijk dat er dit jaar een totaal nieuwe variant ontstaat waarvoor nauwelijks immuniteit is onder de bevolking. De wereld is door het totaal ontbreken van maatregelen verworden tot één grote kweekvijver voor gevaarlijke virusvarianten. Ook de dreiging van een uitbraak van het vogelgriepvirus H5N1 blijft levensgroot aanwezig, en ook die wordt niet serieus genomen.
De laatste tijd verschijnen regelmatig persoonlijke verhalen van mensen die aan een ernstige vorm van Long Covid lijden (PEM, Post Exercitional Malaise), op LinkedIn of in een van de grote kranten, zoals afgelopen week in het FD het verhaal van drie patiënten met dit ziektebeeld. Nog steeds is bijna niemand in Nederland zich bewust van deze meest ernstige vorm van Long Covid, laat staan hoeveel mensen eraan lijden. Daarom kunnen er niet genoeg van dit soort verhalen zijn. Wat wel opvalt is dat slechts zelden vermeld wordt dat nog steeds (veel) nieuwe patiënten slachtoffer worden van PEM, POTS (Postural Orthostatic Tachycardia Syndrome) en andere postcovidsyndromen. Evenmin wordt aandacht besteed aan voorkoming van Covid19-besmetting als enige manier om de nieuwe instroom te stoppen.
Ons advies blijft om waar mogelijk beschermende maatregelen te nemen om besmetting te voorkomen:
- Draag indien mogelijk een goed masker (ffp2, ffp3) op binnenlocaties
- Vermijd massale bijeenkomsten, zeker voor langere periodes binnen
- Werk zoveel mogelijk thuis
- Als je twijfelt of je besmet bent, doe dan een zelftest, liefst meerdere dagen achtereen, óók als je geen of weinig symptomen hebt
- Dring op je werkplek of bij scholen aan op ventilatie en het gebruik van hepafilters. Laat ook thuis een hepafilter draaien.
- Houd feestjes zoveel mogelijk buiten, desnoods onder een party-tent, in de zomer moet dat kunnen
- Als je de kans krijgt, laat je dan vaccineren!
We beschikken al jaren over een complete toolbox aan preventieve maatregelen, zoals te zien in het bekende “gatenkaasmodel” hieronder. De meeste maatregelen zijn de verantwoordelijkheid van de overheid, maar omdat die al jaren verstek laat gaan moeten we er zelf het beste van zien te maken met de individuele maatregelen in de eerste vijf plakjes.
Indammen NU!
De overheid heeft het voorbije dal in Covid19-besmettingen uiteraard weer opgevat als het definitieve einde van de pandemie. Wij zagen de adempauze sinds vorig jaar herfst echter als de ideale periode om eindelijk te gaan indammen. Die actie is bedoeld om toekomstige SARS-CoV-2 uitbraken zoveel mogelijk te voorkómen, door het verspreidingsgetal R onder de 1 te houden. Realiseer je dat de maskers die je nu (heel) soms ziet, gedragen door mensen die extra kwetsbaar zijn of die weten hoe desastreus een Covid-besmetting kan uitpakken, vaak een noodgreep zijn waarmee zij zich ondanks de alomtegenwoordige virussen toch enigszins willen beschermen. Als een Covid-golf op volle kracht door de maatschappij raast, maandenlang, geven ventilatie en hepafilters en zelfs goede maskers onvoldoende zekerheid. Alleen volledige isolatie biedt dan nog hoop, en dat is precies waarvoor kwetsbare en Covid-bewuste mensen dan gedwongen moeten kiezen.
Indammen móet en indammen kán!
Zie ook onze uitgewerkte strategieën om de pandemie te bedwingen:
- Pandemieregels van de Goede Pandemie Praktijk
- Plan van het World Health Network met massaal testen
- Een haalbaar en afdoende geacht alternatief voor de gecompliceerde en onwerkbare maatregelenladders van VWS onder Ernst Kuipers:
