Actueel risico volgens LoCovid 15 juni 2025
Het aantal virusdeeltjes vertoont een daling ten opzichte van vorige week, maar ten opzichte van twee weken geleden is het aantal toegenomen naar 283 (maal 10e11) deeltjes per 100 duizend inwoners (niveau: matig). Bij het kleine aantal monsters van het Nivel is weer SARS-Cov2 aangetroffen, en ook het percentage deelnemers met een positieve test bij de infectieradar is toegenomen (tot 0,2%). De oversterfte blijft aanhouden, vergeleken met voor de pandemie, ook als rekening wordt gehouden met de vergrijzing. Bescherm jezelf en anderen met ventilatie, HEPA luchtreinigers, thuiswerken, testen en FFP2/FFP3 mondneusmaskers.
LET OP: Algemene onderbouwing, interpretatie en achtergrond-informatie bij de rubrieken vindt u via de [info] link in headers
Virusdeeltjes in het riool [info]
Op 6 juni, de meest recente datum met een voldoende betrouwbare meting, werden er 283 virusdeeltjes (maal 10e11) per 100 duizend inwoners gevonden in het riool. Dit valt nog steeds onder het niveau “matig”.
In de afgelopen week maakten ongeveer 68 duizend Nederlanders een besmetting met SARS-Cov2 door. Op basis van het riool is momenteel 0,55% (een op de 182 personen) besmettelijk (aangenomen dat mensen 10 dagen besmettelijk zijn), en hebben Nederlanders nu gemiddeld 2,33 infecties doorgemaakt.
Het CBS meldde deze week dat het ziekteverzuim het afgelopen kwartaal weer was toegenomen naar 5,8%, met het meeste verzuim in de zorg en het onderwijs. Ze spraken over “griep, verkoudheid en andere virusinfecties” alsof dat ene virus niet genoemd mag worden. Bij de langdurige klachten werd gesproken over “psychische klachten, overspannenheid en burn-out” alsof long Covid en de effecten van Covid op het brein niet bestaan.
Nu.nl meldde ook dat dit hoge kosten meebrengt voor de werkgevers. Als je het probleem (blijvende circulatie van SARS-Cov2) en de oplossingen (thuiswerken, HEPA filters, ventilatie, testen, en FFP2/FFP3 maskers) niet onderkent, dan zal het probleem niet vanzelf verdwijnen.
Een van de oplossingen, meer thuiswerken, wordt juist tegengewerkt. Steeds meer bedrijven dwingen hun personeel terug naar de kantoortuin, waar ze aanvullend risico lopen op herhaalde besmetting met SARS-Cov2, het griepvirus en andere infecties (vooral als ze niet samenwonen met anderen die ook tot infecties gedwongen worden, zoals schoolgaande kinderen).
Het laptopbedrijf Asus was afgelopen week in het nieuws, omdat de werknemers twee keer per week gedwongen worden op kantoor hun virussen uit te komen wisselen. Eerder gingen de grote banken hen al voor. De samenhang met het toenemende ziekteverzuim wordt niet herkend, of het maakt bedrijven weinig uit dat hun personeel vaker ziek is.
Trouw gaat in op waarom werknemers terug naar kantoor worden gedwongen. Ze noemen meer creativiteit op het kantoor (zonder daar bewijs voor te geven), meer samenwerking (maar of die opweegt tegen het met oordoppen in moeten werken?), het inwerken van nieuwe medewerkers (dat kan ook digitaal, maar dan moet je het wel organiseren), meer loyaliteit (te betwijfelen als je mensen tegen hun wens naar kantoor dwingt), een betere werk-privé balans (vooral al dat in de file staan zal daar zeker aan bijdragen), en gemak voor de manager (eindelijk, de echte reden, maar ook die zal vaker ziek worden). Ze zijn alleen nog vergeten dat er partijen belang hebben dat de waarde van kantoorruimtes niet zullen dalen.
Belangrijke voordelen worden vergeten. Naast dat in ieder geval sommige medewerkers (die bijvoorbeeld alleen wonen) makkelijker gezond blijven, heb je minder kosten (kantoren zijn duur, net als de kosten van woon-werkverkeer en de koffieautomaat), kun je werknemers uit het hele land (of de hele wereld) werven, krijg je ook werknemers die anders niet zouden gaan werken (zoals zij die mantelzorgen of door ziekte niet de hele dag op kantoor kunnen zijn, maar wel van thuis uit het werk kunnen doen), en zijn medewerkers beter uitgerust omdat ze niet in de file staan (wat ook weer de kans geeft om te gaan sporten, gezond eten te koken en voldoende te slapen). Er zullen werknemers zijn die graag naar kantoor gaan: Laat die dat vooral doen (maar wees wel eerlijk over dat Covid nog steeds long Covid veroorzaakt). Maar door medewerkers die niet willen te dwingen naar kantoor te gaan, zorg je voor minder loyaliteit, minder binding, meer verloop en meer ziekteverzuim.
Infectieradar [info]
Bij de infectieradar meldde deze week 4,2% van de deelnemers klachten die kunnen wijzen op een infectie met SARS-Cov2. Na een lange periode van daling, neemt het aandeel personen met klachten weer toe.
Het percentage positief neemt toe van 0,1% naar 0,2%. Dit stemt overeen met de toename van het aantal deeltjes in het riool, en met de toename van het aandeel mensen met luchtwegklachten. Deze 0,2% kan een onderschatting zijn. De meeste deelnemers van de infectieradar zullen de gewone zelftesten gebruiken (dus niet de PCR-testen, die een stuk duurder zijn), en dan alleen als ze klachten hebben. Hierdoor worden asymptomatische infecties over het hoofd gezien, en heb je te maken met fout negatieve testuitslagen (er is Covid, maar dat wordt niet opgepikt), die vaak voorkomen bij de gewone zelftesten.
Vanuit het Nivel, zien we dat relatief weinig mensen naar de huisarts gaan voor griep (wat wel een seizoensvirus is, in tegenstelling tot SARS-Cov2).
Het aantal Nederlanders dat met gordelroos naar de huisarts gaat, blijft verhoogd. Deze verhoging wordt met name gezien in de groep van 65 jaar en ouder, waar de vergrijzing een rol kan spelen. Echter, er is ook een verhoging te zien in de groep van 45 tot 65 jaar. Naast de effecten van Covid kunnen ook microplastics een rol spelen in deze groep.
Bij de monsters is deze week SARS-Cov2 gevonden, wat een extra aanwijzing voor een beginnende zomergolf.
Oversterfte [info]
De oversterfte is deze week gebaseerd op de cijfers van het CBS. Alleen de methode van het RIVM geeft ondersterfte, maar deze gaat uit van de sterfte tijdens de afgelopen (pandemie-) jaren, en zal dus alleen extra sterfte door nieuwe oorzaken detecteren (en niet bestaande oorzaken, zoals extra hitte door klimaatverandering of een nog steeds rondgaand virus dat de bloedvaten aantast).
De cumulatieve oversterfte van de doorgetrokken CBS-methode (die rekening houdt met de vergrijzing) gaat richting de 77 duizend. Hoeveel van deze sterfte had voorkomen kunnen worden door ventilatie in scholen en mondneusmaskers in de zorg, winkels en het OV?
Varianten [info]
Het RIVM rapporteert vooral JN.1, maar waarschijnlijk is hier sprake van afgeleide varianten van JN.1 die nog niet door het RIVM worden herkend.
Mike Honey op Mastodon laat zien dat er globaal verschillende varianten rondgaan. De top 3 zijn NB.1.8.1, LP.8.1 en XFG. Pas hierna volgt JN.1.
Conclusie: actueel risico [info]
Het risiconiveau is nog steeds matig, maar dit sluit een zomergolf niet uit. Eerdere golven hebben soms een korte daling laten zien voordat het aantal deeltjes in het riool verder steeg.
Wat de meeste Nederlanders niet beseffen, is dat je nog steeds goed ziek kunt zijn van Covid. Kirsten Verdel, die regelmatig bericht over de VS onder meer op Twitter en Bluesky, geeft aan al meer dan 3 weken last te hebben van een infectie.
Covid zorgt nog steeds voor long Covid. Wat Nederlanders ook niet lijken te weten, is dat je het met sporten erger kunt maken (want het idee is: sporten is altijd goed). Rijnmond.nl bericht over een moeder en zoon, waarvan de zoon long Covid opliep (recent, dus niet van een infectie uit 2020 of 2021).
Ze schrijven ook: “Julien heeft nog steeds long covid, maar door zijn periode in het revalidatiecentrum weet hij nu wel hoe hij zijn energie beter kan verdelen. Ze zijn allebei erg sportief gebleven, ondanks hun ziekte: Coosje doet aan hardlopen en zwemmen, Julien doet fitness en boksen”. Het lijkt goed te werken voor Julien, maar vaak maakt sporten long Covid juist erger.
De Nederlandse overheid doet weinig om de bevolking te beschermen. Dat zie je bij Covid, waar gestuurd wordt op eigen verantwoordelijkheid, maar ook bij de voorbereidingen op oorlog. Duitsland bouwt schuilkelders, Nederland stuurt aan op zelfredzaamheid. Dat laatste zal bijzonder goed lukken als je slecht ter been bent, geen auto tot je beschikking hebt, geen kelder bij je huis hebt, of gewoon te ziek ben om jezelf te redden (bijvoorbeeld door long Covid, wat je ook zelf moet zien te voorkomen). Het is een doe-het-zelf maatschappij geworden, waar je nog steeds veel belasting betaalt.
Wat kun je zelf doen?
Daarom nogmaals de tips om Covid en long Covid zoveel mogelijk te voorkomen:
- Spreek vooral buiten af (betere ventilatie)
- Ventileer binnenruimtes
- Gebruik een luchtreiniger met HEPA (kan in combinatie met ventileren)
- Gebruik FFP2 of FFP3 mondneusmaskers, met name in binnenruimtes, maar ook buiten als je geen afstand kunt houden
- Maak bewuste keuzes rond drukke binnenruimtes (kun je op een rustiger tijdstip reizen, boodschappen doen, en moet je echt zo vaak naar de winkel?)
- Vraag je bezoek een zelftest te doen (dit verlaagt het risico, maar de tests zijn niet heel erg betrouwbaar als ze negatief zijn).