Oversterfte, ziekte en verspreiding Covid19 2025-22

Actueel risico volgens LoCovid 6 juni 2025

Besmettingsrisico Covid19 is MATIG, bijna HOOG, en stijgt snel. Al vier weken op rij meer dan 30% groei per week. Exponentiële groei dus! Rioolwaarde op 30 mei 320. Geschat aantal besmettingen PER DAG ~11.500 → ~1150 extra LongCovid-patiënten per dag, waarvan ~400 ernstig beperkt.

Vanaf het begin van de pandemie is er blijvende oversterfte, ook in periodes dat er weinig Covid19 rondgaat, zelfs als je rekening houdt met de vergrijzing. Het cumulatieve aantal slachtoffers blijft stijgen en kwam in week 20 uit op 58.568.

LET OP: Algemene onderbouwing, interpretatie en achtergrond-informatie bij de rubrieken vindt u via de [info] link in headers

Virusdeeltjes in rioolwater week 2025-22 [info]

Meting 30 mei: 320 (x 10¹¹ virusdeeltjes per 100.000 inwoners) volgens Corona Lokaal, gebaseerd op rioolwatermetingen van het RIVM.

In de grafiek hieronder, over het virusniveau in het afgelopen jaar, zien we dat het virusniveau na de zomerpiek 1256 medio juli en de herfstpiek 1430 van eind september gestaag gedaald is, met schommelingen. Het dieptepunt 59 werd bereikt op 1 en 2 maart 2025. Dat is hoger dan het minimum 47,46 op 2-7-2023 en het absolute minimum sinds Covid: 46,50 op 19-6-2021. Covid19 is dus nooit weg, en zal nooit verdwijnen zolang niet actief ingedamd wordt!

Na 2 maart heeft een stijging ingezet, heel langzaam en aarzelend, met schommelingen. Echter, 4 weken geleden heeft de exponentiële groei echt doorgezet met groeipercentages hoger dan 30% van week tot week, in de laatste week zelfs 44,7%. Als je nu verwacht dat een professionele organisatie als het RIVM, door ervaring met dertien eerdere besmettingsgolven wijs geworden, alarm slaat en beschermende maatregelen voorstelt, dan heb je het mis. Op de webpagina RIVM Weekcijfers coronavirus wordt de dreigende uitbraak in alle toonaarden gebagatelliseerd: “Weinig coronavirus”, “lichte stijging”, “laag niveau”. Dit terwijl volgens onze vastgestelde tabel, gebaseerd op de risiconiveaus bij griep, het besmettingsrisico momenteel MATIG is en volgende week zeker al HOOG zal zijn.

Landelijke spreiding van besmettingen

Op Corona Lokaal is ook de landelijke spreiding van het coronavirus te zien, over de provincies en over de afvalwaterstations. Heel Nederland is nu geel gekleurd (rioolwaarde > 100), terwijl de provincies Flevoland en Noord-Holland al een rioolwaarde boven de 400 laten zien.

Verloop van aantal besmettingen per dag

Het is de moeite waard om het verband tussen virusdeeltjes in rioolwater en aantal besmettingen met Covid19 per dag, zoals gevonden door Datagraver, te gebruiken om het verloop van het aantal virusdeeltjes in rioolwater van Corona Lokaal om te rekenen naar een grafiek met het aantal dagelijkse besmettingen. Het geschatte aantal besmettingen per dag spreekt meer aan dan een abstracte rioolwaterwaarde.

Door de geïnterpoleerde, gewogen en genormeerde data van Corona Lokaal per dag te vermenigvuldigen met 36 krijgen we onderstaande grafiek, met het geschatte aantal Covid19-infecties per dag, over de pandemie vanaf 1 oktober 2020. Op 30 mei zouden er dan 11.514 besmettingen zijn geweest over heel Nederland, en meer dan 69.000 in de voorafgaande week! “Laag niveau”??

In bovenstaande grafiek zijn ook de risiconiveaus Laag, Matig, Hoog, Zeer hoog en Extreem aangegeven conform onze vastgestelde tabel. Merk op dat vanaf oktober 2020 het virusniveau zelden Laag is geweest en nooit meer Gering of Basis. Momenteel is het risiconiveau nog nét MATIG, bijna HOOG.

Cumulatief aantal besmettingen

Uitgaande van de besmettingen per dag kan ook het cumulatieve aantal besmettingen in een grafiek gezet worden:

Hier is bijvoorbeeld uit af te lezen dat pas in november 2022 Nederlanders gemiddeld 1x besmet waren, maar óók dat nu al 42 miljoen besmettingen een feit zijn, zodat tweeënhalf jaar later Nederlanders al gemiddeld 2,33x besmet zijn geweest. Het totale aantal besmettingen blijft stijgen, en daarmee stijgt óók het aantal patiënten met (ernstige) langdurige klachten van Long Covid: de ziekte waarvoor nog steeds geen therapie of medicijn bestaat.

Besmettelijke personen

Nu er elke dag alweer zo’n 11.500 Covid-besmettingen bijkomen, en elke besmette persoon is ~10 dagen besmettelijk, volgt daaruit dat momenteel ~115.000 Nederlanders besmettelijk zijn, dat is ~0,64% van alle Nederlanders.

Het percentage op Covid19 positief geteste mensen wordt ook bijgehouden in de RIVM-testgroep voor registratie van luchtweginfecties. Dit percentage positieve Covid19-testen in Nederland wordt sinds begin augustus ook in grafiekvorm gepubliceerd op Corona-lokaal:

In deze grafiek zijn dezelfde patronen te herkennen als in de grafiek voor het aantal infecties gebaseerd op de rioolwatermetingen.

Merk op dat het percentage besmette personen in het Percentage positieve testen op 29-5 uitkomt op 0,1%. Dit is veel lager dan onze schatting van 0,64% hierboven. Waarschijnlijk komt dat omdat veel mensen in de testgroep met luchtwegklachten een Covid19-zelftest doen, waarvan bekend is dat die vaak vals negatief zijn. Bovendien wordt een besmet persoon in de week erna niet opnieuw meegeteld, terwijl deze vaak 1-2 weken besmettelijk blijft.

Hoeveel Covid19-besmettingen leiden tot Long Covid?

Of en hoe vaak Covid19-besmettingen nu nog steeds tot Long Covid leiden is een vraag die in Nederland nauwelijks aandacht krijgt. De medische elite en alle media gaan er stilzwijgend van uit dat alle bekende Long Covid-patiënten (vaak wordt een aantal van ~100.000 in Nederland genoemd) in 2020 en 2021 ziek zijn geworden. Experts van het RIVM noemen wel eens percentages van 1 à 2% dat (nu nog) langdurige klachten houdt na besmetting. Dat is echter een slag in de lucht en in strijd met de resultaten van grote wetenschappelijke onderzoeken in het buitenland, zie ons artikel Hoeveel Covid19-besmettingen leiden tot Long Covid? in de rubriek Science.

Het probleem is dat Long Covid in Nederland lange tijd niet geregistreerd werd. Pas in juni 2024 opende het RIVM het PostCovid onderzoeksplatform. Het Post-Covid Netwerk Nederland van ZonMW doet onderzoek naar de gezondheid van LC-patiënten d.m.v. 3-maandelijkse vragenlijsten. Iedereen kan zich aanmelden. Ook het RIVM zelf heeft in zijn wekelijkse vragenlijsten voor het infectieradar-testpanel enkele vragen opgenomen over typische LongCovid-symptomen. Daar is echter nog niet over gerapporteerd.

In onze weekberichten gaan wij vaak uit van 10% kans op Long Covid na elke (symptomatische) besmetting. Dit percentage is gebaseerd op een onderzoek onder 3,5 miljoen Canadezen. Zij stelden vast dat de kans op Long Covid niet afneemt bij herbesmetting, maar daarentegen cumulatief werkt: elke besmetting geeft weer ca. 13% kans op symptomen van Long Covid, zodat na 3 besmettingen zo’n 40% langdurige symptomen houdt (grafiek hieronder).

We zullen in onze weekberichten voorlopig blijven rekenen met 10% kans op Long Covid per besmetting, en een kwart daarvan zal ernstige chronische klachten betreffen, dus 2,5%. Merk op dat in interviews met artsen en deskundigen van het RIVM wel eens gesteld wordt dat de omikron-variant veel minder vaak in Long Covid resulteert. Dat klopt dus niet. Omdat bijna niemand zichzelf meer test na een besmetting, heeft men 3 maanden later werkelijk geen idee waar de blijvende klachten als kortademigheid, slechte concentratie, hersenmist, vermoeidheid, hartkloppingen e.d. vandaan komen. Long Covid dus.

In Nederland kunnen LongCovid-patiënten zich ook aanmelden bij C-Support, maar de drempel voor acceptatie is hoog, velen kennen deze mogelijkheid niet of weten niet dat ze Long Covid hebben, en eigenlijk heeft C-Support ook niet veel te bieden aan ondersteuning. Desalniettemin hebben zich tot nu toe al 33.282 mensen aangemeld, en uit onderstaande grafiek blijkt dat de aantallen aanmeldingen per maand slechts zeer langzaam dalen. In december t/m april waren er nog ruim 200 per maand. De daling is waarschijnlijk te verklaren door niet meer te testen op Covid19 en het nog steeds ontbreken van fysieke testen op Long Covid. Vaccinaties lijken ook enigszins te helpen in het voorkomen van Long Covid na infectie.

Op de site van C-support staan ook interessante grafieken over de verdeling van Long Covid over mannen en vrouwen, en over leeftijdsgroepen. Bijna drie kwart van de Long Covid aanmeldingen blijkt vrouwen te betreffen. Het was al eerder bekend dat vrouwen vaker bepaalde LongCovid-klachten hadden, maar mogelijk is een dergelijke oververtegenwoordiging deels te verklaren doordat mannen hun ziekte eerder ontkennen. Verder blijken de meeste aanmeldingen voor Long Covid tussen de 50 en 60 jaar oud te zijn. Dat ligt dus heel anders dan bij de sterfte aan acute Covid19, die meestal 65+ treft.

In een post op LinkedIn kaart Guy van den Eede een belangrijke recente onderzoeksrichting aan. Het was al langer bekend dat bij veel LongCovid-patiënten sprake is van een persistent reservoir van SARS-CoV-2 virussen. Ook de darmen zouden zo’n reservoir kunnen vormen, van waaruit deze virussen voor blijvende klachten kunnen zorgen. Hij verwijst naar een onderzoeksartikel in F1000 waarin aangetoond is dat SARS-CoV-2 zich kan vermenigvuldigen in darmbacteriën, dus dat het virus als bacteriofaag kan optreden. Dit was een onverwachte ontwikkeling, maar wel een die grote consequenties kan hebben. Het kan wijzen op onvermoede mogelijkheden van Covid19 om zich in het menselijk lichaam te vestigen, maar anderzijds biedt het misschien mogelijkheden om het virusreservoir op te ruimen door het toedienen van antibiotica. Ook kan het invloed hebben op de interpretatie van metingen van virussen in rioolwater. Guy geeft wel aan dat het onderzoek dringend gerepliceerd moet worden om de effecten beter in kaart te brengen. We houden jullie op de hoogte.

Infectieradar [info]

Het percentage mensen met klachten van acute luchtweginfecties, o.b.v. meldingen door een groep vrijwilligers aan het RIVM, geeft op elk moment een idee van het (algemene) besmettingsrisico. Op 3 juni had 3,58% van de testgroep van het RIVM last van een luchtweginfectie. Dat is vergelijkbaar met de vorige weken, maar in de grafiek hieronder is toch een lichte stijging te bespeuren recentelijk. De meeste luchtweginfecties nemen af in de zomer, dus deze stijging zou kunnen wijzen op de opleving van Covid19, dat niet seizoensgebonden is, denk aan onze schatting van 0,64% met Covid19 besmette personen hierboven.

Overige infecties

In de wekelijkse overzichten van diverse besmettelijke ziektes gevonden in de Nivel Peilstations hebben we de afgelopen jaren kunnen volgen dat sinds het opheffen van de maatregelen tegen Covid19 in het voorjaar van 2022 niet alleen Covid flink rondgegaan is, maar ook andere besmettelijke ziekten enorm huisgehouden hebben in Nederland. We zagen achtereenvolgens heftige uitbraken van longontsteking, RSV, mazelen, roodvonk (strep-A), kinkhoest, waterpokken, vijfde ziekte en krentenbaard (zie weekberichten). Sommige konden (deels) verklaard worden uit een afnemende vaccinatiegraad (mazelen, kinkhoest), maar meestal greep men in Nederland terug op het nonsens-begrip immuniteitsschuld.

In ons artikel Immuniteitsschuld of -schade? van november 2023 laten we zien dat een veel logischer verklaring is: aantasting van het immuunsysteem door een Covid19-besmetting. Veel internationale deskundigen hebben dit inmiddels geaccepteerd. Eind vorig jaar voerden deskundigen Lyne Filiatrault, Arijit Chakravarty en T. Ryan Gregory uit het westen van Canada (British Columbia) dezelfde, onderbouwde verklaring aan voor het feit dat in B.C. zo velen zo vaak ziek waren, óók kinderen. Helaas blijven deskundigen in Nederland, van het RIVM en de medische elite, steken in kortzichtige verklaringen als “inhaaleffect van de schoolsluitingen en lockdowns” en “immuniteitsschuld”.

In het Nivel Surveillance Bulletin van week 22 in 2025 staan voor 2025 week 1 t/m 22 de resultaten van onderzochte monsters op de Nivel peilstations in een grafiek. Voor het eerst in weken is er weer een duidelijke stijging in het aantal onderzochte (12) en positief bevonden monsters (8). Ook dat is geen goed teken. Gelukkig is geen SARS-CoV-2 gevonden, maar omdat de meeste Covid19-besmettingen asymptomatisch zijn of slechts verkoudheidsklachten geven, zegt dat weinig.

Omdat vorig jaar het aantal kinkhoestgevallen een enorme vlucht heeft genomen (donkerrode lijn in onderstaande grafiek), volgen we ook nu weer de gevallen van kinkhoest. Dat is gelukkig nog steeds stabiel laag, al waren er onder 0- tot 4-jarigen in week 14, 15 en 20-22 wel kleine oplevingen. Voor jonge kinderen is kinkhoest (“100 dagen hoest”) extra gevaarlijk.

Deze keer kijken we ook weer naar de verspreiding van het RS-virus, dat ook tot tamelijk ernstige luchtweginfecties kan leiden, vooral bij kinderen. Het RIVM houdt het vóórkomen van deze ziekte bij op de pagina Stand van zaken RS-virus. De laatste jaren, sinds de Covid19-pandemie, heeft RS flink opgespeeld, hoewel het in absolute aantallen minder voorkomt dan influenza. Ook dit jaar is de RS-golf weer zoals vaker begonnen rond december (rode lijn in de grafiek hieronder). Inmiddels worden er gelukkig bijna geen RS-gevallen meer gemeld, maar de RS-golf was dit jaar wel hoger én breder dan vorig jaar.

De golf van mazeleninfecties in het vroege voorjaar is gelukkig weer ingezakt. Maar de langzame daling van het aantal gevaccineerde kinderen blijft een punt van zorg: bij weinig andere gevaarlijke infectieziekten is vaccinatie zó effectief als bij mazelen.

Het sinds het begin van dit jaar sterk verhoogde vóórkomen van gordelroos (Herpes Zoster) blijkt bijzonder hardnekkig, vooral in de categorie 65+ is het sterk verhoogd. Het is bekend dat het herpesvirus, dat latent aanwezig is in veel patiënten, na een covidbesmetting weer kan opleven. Er is wel een goed vaccin tegen herpes zoster, maar bijna niemand krijgt het.

Oversterfte Covid19, 2025 week 21 [info]

Al bijna 3 jaar lang houden we ook de wekelijkse oversterfte bij, in navolging van het CBS. Zij hielden in de jaren 2020-2023 nauwgezet bij hoeveel méér sterfgevallen er per week waren dan op grond van sterfte vóór de pandemie verwacht konden worden. Vanaf 2024 werd dit overgenomen door het RIVM. Omdat wij bepaalde bezwaren hadden tegen de rekenmethode van het CBS, en zeker tegen die van het RIVM, hebben we ook eigen analyses opgezet. Deze hebben we aangeduid met “HMD Gemiddelde” en “HMD LQI”. Deze lieten voortdurend oplopende hoge oversterfte zien in 2023-2025, soms tot 800 extra sterfgevallen per week. Sinds april 2025 is daar nog een vijfde methode aan toegevoegd, ASMR (Age-Standardised Mortality Rate), om de bezwaren van de andere methoden te ondervangen. We wilden met name de vergrijzing verdisconteren, omdat we in de tijd steeds verder verwijderd raken van de prepandemische weeksterftes. De 5 methoden staan uitvoerig beschreven in het artikel Oversterfte door Pandemie.

De actuele weeksterftes van het CBS (zie CBS statline) zijn inmiddels bijgewerkt t/m week 20 van 2025, zie tabel hieronder. In de twee onderste rijen zijn het verwachte aantal overledenen per leeftijdsgroep en de oversterfte per leeftijdsgroep weergegeven (volgens de ASMR).

Weeksterfte per leeftijdsgroep	0-65	65-80	80+	Totaal
Aantal overledenen 2025 week 20	350	972	1727	3049
Verwacht aantal overledenen 2025-20	395	960	1826	3181
Oversterfte per leeftijdsgroep 2025-20	-45	12	-99	-132

Over de eerste zestien weken van 2025 zijn er 100 nameldingen gekomen van overlijdens, volgens het CBS. Dat is normaal bij de tweewekelijkse rapportage van het CBS.

Voor week 21 heeft CBS nog geen sterftecijfer gepubliceerd. Weeksterfte in oneven weken ontlenen we daarom aan de geschatte sterftecijfers van RIVM. In week 21 zouden 3127 mensen overleden zijn. Op basis daarvan berekenen we de kengetallen voor de weekoversterfte volgens de bovengenoemde 4 methoden en voegen de ASMR sterfte per leeftijdsgroepen voor week 20 toe:

Methode	Weekovst	Percentage	Cumulatief	Cum.Pos.
RIVM	-139	-4,2%	47.151	57.105
CBS+	260	9,1%	77.321
HMD Gem	387	14,1%	129.020
HMD LQI	484	18,4%	161.498
ASMR 0-65	-45	-11,4%	11	3715
ASMR 65-80	12	1,25%	16.611	18.473
ASMR 80+	-99	-5,4%	30.495	36.380
ASMR Totaal	-132	-4,15%	47.117	58.568

De oversterfte in week 21 volgens RIVM is al weken negatief, maar die cijfers zijn twijfelachtig omdat de verwachte sterfte gebaseerd is op de reeds verhoogde sterfte in eerdere coronajaren. De oversterfte in week 20 volgens ASMR is ook negatief. Dat demonstreert het terugslag-effect bij wekelijkse oversterfteberekeningen: oudere en zwakkere mensen die aan de Covid19-infectie overlijden kunnen enkele maanden later niet nóg eens overlijden.

CBS+, HMD Gem en HMD LQI noteren nog steeds juist hoge oversterfte, maar zij houden geen rekening met de oversterfte door vergrijzing (de naoorlogse geboortegolf van mensen die nu tegen de 80 lopen). De ASMR cijfers zijn uiteindelijk het meest betrouwbaar.

De totale cumulatieve oversterfte volgens ASMR over de hele pandemie is 47.117, maar als we de tussentijdse, tijdelijke ondersterftes niet aftrekken wordt de cumulatieve oversterfte (Cum.Pos.) 58.568. We hebben dezelfde berekening ook op RIVM toegepast en komen dan op Cum.Pos. 57.105.

In de grafiek hieronder is het verloop van de oversterfte over de pandemie tot nu toe weergegeven voor RIVM (onderste, groen), CBS+ (2e van onder, geel), HMD gem (2e van boven, rood) en HMD LQI (bovenste, blauw).

Het verloop van het cumulatieve aantal pandemiedoden volgens LQI (blauw), Gemiddelde (rood) en CBS+ (geel) is nu als in onderstaande grafiek. De grafiek voor het cumulatieve dodental volgens RIVM hebben we weggelaten, omdat deze niets zegt en geen enkele meerwaarde heeft.

In onderstaande grafiek staat het verloop van de oversterfte volgens de ASMR-methode, voor alle weken van de pandemiejaren 2020-2025, voor de 3 leeftijdsgroepen 0-65, 65-80 en 80+, én natuurlijk de totale oversterfte als som van die drie.

De oversterftegolf door de griep vanaf januari t/m maart is inmiddels voorbij, en nu beleven we een kleine terugslag, waarschijnlijk ouderen die door de griep enkele maanden eerder overleden dan zonder de griep het geval zou zijn geweest.

In de grafiek hieronder is de cumulatieve oversterfte weergegeven voor de leeftijdsgroepen 0-65, 65-80, 80+ en de totale cumulatieve oversterfte. De totale cumulatieve oversterfte is 47.117.

In deze grafiek is goed te zien dat Covid-sterfte vooral in de leeftijdsgroepen 65-80 en 80+ optrad. In de groep tot 65 jaar betreft het hooguit 2000 sterfgevallen. Ook die mogen echter niet gebagatelliseerd worden: dit kunnen vaders en moeders van gezinnen zijn, mensen in de kracht van hun leven.

Een nog belangrijker conclusie uit de cumulatieve oversterfte moet zijn dat die ook na 5 jaar pandemie nog steeds blijft stijgen, óók in periodes waarin er weinig Covid19 rondgaat. Dat er nog steeds ca. 50 levens per week verloren gaan, direct of indirect door de pandemie, mag nooit genormaliseerd worden!

Variants of Concern (VOC) [info]

De relatieve frequenties van relevante VOC’s (kiemsurveillance RIVM) geven een indicatie welke nieuwe bedreigingen te verwachten zijn. Deze week is er geen update van de percentages van virusvarianten, daarom laten we hieronder stand van zaken van vorige week zien. Deze loopt t/m week 19, voor week 20 waren slechts 4 samples getest.

Al eerder hebben we op deze plaats aangegeven dat de terugkeer van JN.1 vanaf november vorig jaar virologisch gezien ongeloofwaardig is. Het moet subvarianten van JN.1 betreffen. Ook de flinke groei van de restvarianten in de laatste weken toont aan dat het RIVM flinke steken heeft laten vallen bij de speurtocht naar varianten.

Uit de posts van Josette Schoenmakers op Bluesky konden we afgelopen winter en lente opmaken dat in die periode subvarianten LB.1.3.1 en LP.8 het stokje van JN.1 begonnen over te nemen, terwijl zij in haar meest recente post laat zien dat in veel andere landen op de wereld, waar wél voldoende samples onderzocht worden, de strijd om dominantie in week 20 gaat tussen XFG en NB.1.8.1, zie tabel hieronder. Het is te hopen dat het RIVM volgende week eindelijk meer samples gaat onderzoeken en óók op de nieuwe varianten gaat zoeken.

Conclusie: actueel risico [info]

Influenza- en RSV-besmettingen zijn verdwenen, maar wel is sprake van hardnekkige gevallen van gordelroos, vooral bij ouderen.

Wij schatten het besmettingsrisico voor Covid19 momenteel in als MATIG, nog nét, want de verwachting is dat het risico volgende week snel naar HOOG schiet. De corona-zomergolf is onverbiddelijk begonnen!

Realiseer je dat er nog heel veel misverstanden bestaan over hoe Covid19 zich verspreid en waarom en hoe je je daar het best tegen kunt beschermen. De autoriteiten laten wat de informatievoorziening betreft verstek gaan. Julia Doubleday legt ons haarfijn uit hoe het echt zit in haar recente post in de serie The Gauntlet. Ons advies is in ieder geval om vanaf nu zoveel mogelijk beschermende maatregelen te nemen om besmetting te voorkomen:

• Draag indien mogelijk een goed masker (ffp2, ffp3) op binnenlocaties
• Vermijd massale bijeenkomsten, zeker voor langere periodes binnen
• Werk zoveel mogelijk thuis
• Als je twijfelt of je besmet bent, doe dan een zelftest, liefst meerdere dagen achtereen, óók als je geen of weinig symptomen hebt
• Dring op je werkplek of bij scholen aan op ventilatie en het gebruik van hepafilters. Laat ook thuis een hepafilter draaien.
• Houd feestjes zoveel mogelijk buiten, desnoods onder een party-tent, in de zomer moet dat kunnen
• Als je de kans krijgt, laat je dan vaccineren

We beschikken al jaren over een complete toolbox aan preventieve maatregelen, zoals te zien in het bekende “gatenkaasmodel” hieronder. De meeste maatregelen zijn de verantwoordelijkheid van de overheid, maar omdat die ons al jaren in de steek laat moeten we er zelf het beste van zien te maken met de individuele maatregelen in de eerste vijf plakjes.

Indammen NU!

De overheid heeft het voorbije dal in Covid19-besmettingen uiteraard weer opgevat als het definitieve einde van de pandemie. Wij zagen de adempauze sinds vorig jaar herfst echter als de ideale periode om eindelijk te gaan indammen. Die actie is bedoeld om toekomstige SARS-CoV-2 uitbraken zoveel mogelijk te voorkómen, door het verspreidingsgetal R onder de 1 te houden. Realiseer je dat de maskers die je nu (heel) soms ziet, gedragen door mensen die extra kwetsbaar zijn of die weten hoe desastreus een Covid-besmetting kan uitpakken, vaak een noodgreep zijn waarmee zij zich ondanks de alomtegenwoordige virussen toch enigszins willen beschermen. Als een Covid-golf op volle kracht door de maatschappij raast, maandenlang, geven ventilatie en hepafilters en zelfs goede maskers onvoldoende zekerheid. Alleen volledige isolatie biedt dan nog hoop, en dat is precies waarvoor kwetsbare en Covid-bewuste mensen dan gedwongen moeten kiezen.

Indammen móet en indammen kán!

Zie ook onze uitgewerkte strategieën om de pandemie te bedwingen:

• Pandemieregels van de Goede Pandemie Praktijk
• Plan van het World Health Network met massaal testen
• Een haalbaar en afdoende geacht alternatief voor de gecompliceerde en onwerkbare maatregelenladders van VWS onder Ernst Kuipers: