Actueel risico volgens LoCovid 01 februari 2024
Het risico op een besmetting van SARS-Cov2 is relatief laag voor de tijd van het jaar (tussen 1 op de 300 en 1 op de 1000 besmettelijk). Er gaat echter heel veel griep rond. Nederlanders gaan veel te laks om met de griep: Elk jaar overlijden er duizenden Nederlanders aan de infectie en geschat wordt dat het ziekteverzuim op de korte termijn 4 miljard kost, en op de lange termijn nog veel meer door een hoge instroom in de WIA (ook griep kan voor langdurige klachten zorgen). De oversterfte is hoog deze week: Hoger dan de vorige jaren van de pandemie en hoger dan voor de pandemie.
LET OP: Algemene onderbouwing, interpretatie en achtergrond-informatie bij de rubrieken vindt u via de [info] link in headers
Virusdeeltjes in rioolwater [info]
Op 25 januari werden er 136 SARS-Cov2 deeltjes per 100 duizend inwoners in het riool gevonden, zoals te zien is in de grafiek hieronder, gebaseerd op data van corona-lokaal.nl. Dit stemt overeen met ongeveer 4900 besmettingen op die dag en ongeveer 36 duizend besmettingen in de week tot en met de 25e januari. Als mensen 10 dagen besmettelijk zijn, dan is nu ongeveer 0,29% van de bevolking momenteel besmettelijk met het SARS-Cov2 virus.
Naast dat elke infectie kan leiden tot long Covid, verhoogt elke infectie ook de kans op hart- en vaatziekten en neurologische aandoeningen. Wat minder bekend is, is dat Covid ook het immuunsysteem kan verzwakken, waardoor je meer kans loopt op andere infecties.
Door deze invloed op het immuunsysteem, wordt ook vermoed dat Covid de kans op kanker verhoogt. Voldoende redenen dus om aan preventie te gaan doen door middel van testen (en isoleren tot niet meer besmettelijk), FFP2/FFP3, ventilatie en luchtfilters met HEPA. Meer thuiswerken helpt ook, niet alleen tegen infecties, maar ook voor het klimaat en tegen files op de weg.
Infectieradar [info]
Veel mensen zijn momenteel ziek. Een op de ongeveer 12 heeft momenteel last van klachten die op Covid kunnen wijzen (data van de infectieradar).
Maar 0,1% (1 op de 1000) meldt momenteel een positieve Coronatest. Aangezien er gebruik wordt gemaakt van een zelftest, die niet alle infecties oppikken, zal het aandeel wat hoger liggen, maar er gaat momenteel dus relatief weinig SARS-Cov2 rond voor de tijd van het jaar (mensen zitten meer binnen en ventileren minder dan in de zomer, dus je zou mogelijk iets meer verspreiding verwachten).
Wat wel heel erg rond gaat, is de griep, zoals te zien is in de grafieken hieronder van het RIVM (2 keer) het het Nivel (1 keer).
RTL spreekt zelfs over een horrorgriep.
Het jeugdjournaal doet er helaas veel te gemakkelijk over. Volgens de huisarts in de podcast heb je mondkapjes alleen maar nodig als je klachten hebt, en is de griep vooral bankhangen voor kinderen.
Dat is desinformatie. Ook kinderen komen in het ziekenhuis terecht door de griep. En alle mondneusmaskers beschermen in enige mate tegen de griep, maar sommige (FFP2 en FFP3) beter dan andere (stoffen en chirurgische).
Dus nog eens: FFP2 mondneusmaskers kun je online kopen, maar je vindt ze ook in de bouwmarkt (waar ze stofmaskers worden genoemd), zoals in de winkel hieronder (we hebben geen aandelen, dit is gewoon een voorbeeld).
FFP2 mondneusmaskers moeten tenminste 94% van de aerosolen uit de lucht filteren die door het masker gaat (en de virusdeeltjes zitten in deze aerosolen). Metingen laten zien dat dit vaak 99% is. Het is echter belangrijk dat de lucht door het masker gaat en niet er langs. Let er dus op dat het masker goed aansluit. Maskers lekken vaak het meest rond de neus, dus een masker zoals hierboven getoond, heeft een stevige metaalstrip (goed aandrukken) en schuim die beiden helpen tegen lekken.
De grootste barrière bij het dragen van een mondneusmasker is echter waarschijnlijk niet dat de maskers relatief lastig te verkrijgen zijn, of dat ze relatief duur zijn, of dat ze wat onprettig aan kunnen voelen. Het is waarschijnlijk de angst buitengesloten te worden door anders te zijn dan anderen. Dit wordt door TJ Radcliffe uitgelegd in deze blog en deze blog. Vrijwel iedereen lijkt liever het risico te lopen zelf (ernstig) ziek te worden of een ander (ernstig) ziek te maken, dan afgewezen te worden door de groep. Dit werd eerder al haarfijn verwoord door George Monbiot in de Guardian.
“You could see Covid-19 as an empathy test. Who was prepared to suffer disruption and inconvenience for the sake of others, and who was not? The answer was often surprising. I can think, for instance, of five prominent environmentalists who denounced lockdowns, vaccines and even masks as intolerable intrusions on our liberties, while proposing no meaningful measures to prevent transmission of the virus. Four of them became active spreaders of disinformation.” (George Monbiot)
Daarom zullen we in de komende weken nog vaker dit soort berichten zien, zal een groot deel van werkend en schoolgaand Nederland ziek thuis zitten (inclusief de premier) en zullen vermoedelijk rond de 10 duizend Nederlanders het leven laten door een ziekte die gewoon grotendeels te voorkomen is (en daar zijn geen lockdowns voor nodig). Die “lockdowns” krijg je overigens vanzelf: als je niets doet, dan zitten juist veel mensen ziek thuis.
Omdat Nederland niet aan de mondneusmaskers lijkt te willen, laait ook de discussie weer op over of je thuis moet blijven bij klachten. Het merendeel van de respondenten wil graag dat de zieke collega thuis blijft, maar de praktijk is hardnekkiger. Aan de ene kant gaan veel mensen ziek naar het werk. Aan de andere kant denken werkenden dat hun collega’s zich veel te makkelijk ziek melden. Het RIVM vindt juist het tegenovergestelde.
De kosten zijn enorm. Geschat wordt dat “griep” (vorig jaar was er een enorme Covid golf) werkgevers 4 miljard Euro heeft gekost.
Mondneusmaskers zijn niet het enige wat we kunnen doen, maar ze zijn wel hetgeen wat nu meteen ingezet kan worden. Uiteindelijk zal de overheid minimale eisen moeten gaan stellen aan de kwaliteit van lucht in binnenlocaties waar veel mensen samen moeten zijn (denk aan scholen, fabrieken, slachthuizen, kantoren, ziekenhuizen en het OV).
Oversterfte [info]
Als het probleem met de infecties niet wordt opgelost, dan blijven we waarschijnlijk ook met aanhoudende oversterfte zitten. Herhaald iedereen opnieuw ziek laten worden in de hoop dat immuniteit opgebouwd wordt, is duidelijk geen lange termijn oplossing. De grafiek hieronder laat zien dat ook vergeleken met de eerdere pandemie jaren (RIVM-methode), er deze week meer sterfte is dan voorheen in dezelfde week van het jaar.
Procentueel ten opzichte van de verwachte sterfte loopt de oversterfte uiteen tussen de 4,8% (RIVM-methode, waarin de eerdere pandemie jaren zijn meegenomen) en 29,1% (laagste kwartiel, gebaseerd op de jaren voor de pandemie, met de aanname dat we van de pandemie hadden willen leren).
Als je vervolgens alle over- en ondersterfte optelt, dan kom je op aanzienlijke aantallen uit, zoals de grafiek hieronder laat zien.
Nederlanders gaan te gemakkelijk om met infectieziektes, zoals in deze podcast wordt besproken. Hier spreken ze over “griep”, waarschijnlijk omdat “Corona” nog steeds teveel reacties op zou leveren. Luister vooral even, want Alma Tostmann durft te benoemen dat mensen die het juiste doen en een mondneusmasker opzetten, daar vaak boos om worden aangekeken.
Varianten [info]
Er is geen nieuwe informatie beschikbaar over de rondgaande varianten van SARS-Cov2. Vermoedelijk zal het aandeel LB.1.3.1 gegroeid zijn ten opzichte van XEC en JN.1. Het niet beschikbaar stellen van informatie (er zijn ook geen gegevens beschikbaar over ziekenhuisopnames) speelt niet alleen in Nederland. In de VS mag de CDC geen updates meer geven. Dat is bijzonder problematisch, omdat H5N1 (vogelgriep) steeds ernstigere vormen aan begint te nemen in dat land (en het virus zal niet in de VS blijven). Het zou fijn zijn, maar helaas gaan problemen niet vanzelf weg door er niet meer over te praten of niet meer te meten.
Conclusie: actueel risico [info]
Voor de tijd van het jaar gaat er momenteel relatief weinig SARS-Cov2 rond. De griep waart echter in hoge mate rond in het Noordelijke halfrond. Daar waar onze Zuiderburen mondkapjes adviseren, vindt Nederland dat niet nodig. En dus zitten we de komende weken met halflege klassen, invaldocenten, zieke werknemers, uitgestelde zorg, hoge kosten door verzuim, en oversterfte.
Mocht je bang zijn een mondneusmasker (FFP2, en niet het chirurgische masker in de foto net hierboven) op te zetten, lees dan vooral de blog van Radcliffe over angst. Benoem die angst: Angst om anders te zijn dan anderen, angst om buitengesloten te worden. En vraag jezelf af: Wil ik verantwoordelijk zijn voor de (ernstige) ziekte of misschien zelfs overlijden van iemand anders? Of heb ik lak aan of anderen die me een angsthaas (“Covid-angst”) noemen? Want als je een mondneusmasker durft te dragen, dan ben je namelijk dapperder dan de meesten. Je durft te doen wat belangrijk is: Anderen beschermen tegen ziekte, invaliditeit en overlijden.