Actueel risico volgens LoCovid 28 december 2024
Het risico op ziekte door SARS-Cov2 is opnieuw HOOG (372 virusdeeltjes per 100 duizend inwoners op 17 december; tussen de 0,3% en 0,67% met een positieve test). Ondertussen staan darters ziek hun pijltjes te gooien op het WK darts alsof de pandemie nooit heeft plaats gevonden en long Covid iets uit het verleden is. Tegelijk laat de wetenschap zien hoe Covid de haarvaten beschadigt, de kans op hart- en vaatziekten aanhoudend verhoogt, en de hersenfunctie aantast. In de VS komt inmiddels H5N1 (vogelgriep) opzetten. De bereidheid om nog iets te doen tegen infecties lijkt echter tot een dieptepunt te zijn afgenomen, wat niet veel goeds voorspelt.
LET OP: Algemene onderbouwing, interpretatie en achtergrond-informatie bij de rubrieken vindt u via de [info] link in headers
Virusdeeltjes in rioolwater [info]
Op 17 december werden er 372 virusdeeltjes per 100 duizend inwoners in het rioolwater gevonden. Dit is een relatief hoog dal, zoals te zien in de grafiek hieronder van corona-lokaal.nl.
Voor de week eindigend op 17 december komen we daarmee uit op ongeveer 85 duizend SARS-Cov2 besmettingen. Als we aannemen dat mensen 10 dagen besmettelijk zijn, komen we uit op ongeveer 0,67% besmettelijke personen in de bevolking (1 op de 149 personen). Gemiddeld komen we uit op 2,3 infecties per Nederlander sinds het begin van de rioolwatermetingen.
Elke nieuwe infectie geeft opnieuw risico op long Covid. Daarbij is veel ontregeld in het lichaam, zoals te horen is in de Podcast hieronder. Waarschijnlijk krijgt weefsel onvoldoende bloed (en daarmee zuurstof) door microstolsels die de haarvaten blokkeren. Als er dan geprobeerd wordt conditie op te bouwen met sporten, sterft weefsel door gebrek aan zuurstof af. Qua symptomen lijkt long Covid erg op ME/CFS en het Golfoorlog syndroom, maar er lijkt bij long Covid meer sprake van microstolsels dan bij de andere twee aandoeningen.
Ook als er geen klachten van long Covid optreden, dan nog lijkt het lichaam aangedaan door het SARS-Cov2 virus. In een studie gebaseerd op gegevens uit de Biobank uit het VK bleek dat mensen die voor de introductie van de vaccins SARS-Cov2 doormaakten, een ernstig verhoogde kans hebben op hart- en vaatziekten, vergelijkbaar met het risico van eerder een hart- en vaatziekte te hebben doorgemaakt. Dit risico bleef tenminste 3 jaar evenveel verhoogd. Dit betekent dat er nog steeds mensen overlijden aan hun infectie uit 2020 of 2021.
Het risico op hart- en vaatziekten was het sterkst verhoogd bij mensen die in het ziekenhuis opgenomen waren vanwege Covid. Dit laat zien dat het sturen op IC-opnames, zoals de Nederlandse overheid deed, een bijzonder slechte keuze was. Mensen komen niet gezond van de IC af (als ze er al levend vanaf komen). Ergens is het goed dat het huidige kabinet niet inzet op meer IC capaciteit, zodat er bij een H5N1-pandemie misschien eindelijk eens ingezet moet worden op schone (binnen)lucht (en H5N1 zal kinderen ook treffen, dus het open houden van de scholen is een illusie).
Het extra risico op hart- en vaatziekten na Covid blijkt onafhankelijk te zijn van andere risicofactoren voor hart- en vaatziekten, zoals diabetes en hoge bloeddruk. Dit betekent dat bij het inschatten van het risico, bijvoorbeeld om te bepalen of iemand moet beginnen met medicijnen om te bloeddruk te verlagen, meegenomen moet worden of zij Covid hebben gehad. De auteurs van de studie schatten in dat het risico op hart- en vaatziekten na Covid verlaagd is als iemand voorafgaand is gevaccineerd, maar het blijft altijd beter voor de gezondheid niet steeds opnieuw Covid door te maken.
Covid heeft ook gevolgen voor de hersenfunctie. Deze week verscheen er een studie die laat zien dat het denkvermogen van studenten tot tenminste 17 maanden na een infectie is aangedaan (dit trad op bij 37% van zij die Covid overleefden). Dit is bij lange na niet het enige onderzoek dat laat zien dat de hersenfunctie is aangedaan door Covid.
Infectieradar [info]
Bij de meest recente meting meldt 7,5% van de deelnemers van de infectieradar een luchtweginfectie. Het aandeel met klachten neemt weer toe, zoals te zien is in de grafiek hieronder van de website.
De hoge aantallen blijven onverminderd aanwezig bij de jongere deelnemers, zoals te zien is in de grafiek hieronder. Met name de jongste groep (0-24 jaar) heeft veel last van luchtwegklachten.
Dit beeld stemt overeen met dat van het Nivel, waar de allerjongsten vaak bij de huisarts komen voor bronchiolitis.
Ook het aantal jonge kinderen met longontsteking schiet weer omhoog, zoals in de grafiek hieronder te zien is.
In de grafiek met het meeste aantal monsters zien we deze week wel griep, maar geen SARS-Cov2 (uit dit PDF-document).
De golf van kinkhoest lijkt in Nederland voorbij, zoals in de grafiek hieronder te zien is. De strategie om de bacterie rond te laten gaan zonder boosters aan te bieden aan de bevolking, lijkt er uiteindelijk voor gezorgd te hebben dat de aandoening minder rond gaat. Andere delen van de wereld, zoals de VS en Australië, zitten nog wel steeds met kinkhoest.
De vraag is of je deze uit wil laten razen, zoals Nederland heeft gedaan, of dat je de volwassen bevolking een booster aanbiedt. Kinkhoest is met name voor de allerjongsten gevaarlijk, maar de aandoening kan ook voor volwassenen erg onaangenaam zijn. Vaccinatie kost geldt, maar de bevolking infecties door laten maken is vrijwel altijd duurder.
We zouden ook kunnen inzetten op schone (binnen)lucht, waardoor de bevolking minder vaak ziek hoeft te worden om met de samenleving mee te kunnen doen. Van ventilatie en luchtfilters heeft niemand last (het kost alleen geld, maar je verdient dat terug door minder uitval door ziekte en lagere zorgkosten). Laten we vooral het gedeelte van het interview met Van Dissel aanhalen, waarin hij wel een goede opmerking maakt:
“Natuurlijk, maar dan moet je je wel afvragen of je genoeg lessen trekt. We hadden vroeger in Nederland drie cholera-uitbraken nodig om te beseffen dat schoon drinkwater en hygiëne essentieel zijn.”
We moeten natuurlijk wel kiezen voor interventies die nut hebben. Zo beschrijft darter Van Barneveld de huidige aanpak toen hij door “griep” zijn wedstrijd op het WK darten verloor:
Gezond eten helpt natuurlijk een beetje, maar het is niet heel effectief om Covid of de griep te voorkomen. Veel effectiever is om blootstelling aan het virus te voorkomen, onder meer door het gebruik van ventilatie, HEPA, FFP2/FFP3 mondneusmaskers.
Of het griep was bij Van Barneveld, weten we niet. Hij heeft waarschijnlijk niet getest. Dat was anders in 2021, toen hij nog wel testte na ziek te zijn geworden op hetzelfde toernooi. Nu staat vrijwel elke darter ziek hun pijlen te gooien, en vinden we dit blijkbaar mooi om te zien.
Helaas zitten we nog met de gevolgen van Van Dissel, die zelfs bij zijn afscheid nog eens moet zeggen dat hij denkt dat mondkapjes niets toevoegden. Nee, met zo’n baard zoals op de foto hieronder sluit een FFP2/FFP3 mondneusmasker inderdaad onvoldoende aan op het gezicht, en zul je alsnog het virus inademen. Dan is het inderdaad minder effectief. Dit soort problemen los je op met educatie. Niet door mensen dom te houden, zodat ze met “griep” hun belangrijke dartswedstrijd verliezen.
Het is momenteel niet helemaal onwaarschijnlijk dat Van Barneveld werkelijk griep had, want bij de infectieradar meldt momenteel 0,3% een positieve test (ja, daar wordt nog wel getest).
Varianten [info]
De meest recente update van Roel Griffioen op Mastodon (18 december) laat zien dat KP.3, XEC en JN.1 voor het merendeel van de infecties zorgen, zoals ook te zien is in de grafiek hieronder.
In de VS lijkt ondertussen een nieuwe golf aan infecties aangebroken te zijn. Het is onduidelijk of deze veroorzaakt worden door een nieuwe variant, door meer samenkomen van mensen tijdens de feestdagen, of door afnemende immuniteit (“waning immmunity”). De golf wordt “silent” genoemd (zie hieronder), omdat er geen aandacht meer aan geschonken wordt in de media. De bevolking lijkt het voor eeuwig ziek zijn te hebben geaccepteerd. Dat is niet helemaal vreemd als ze de verkeerde adviezen krijgen (handen wassen, vitamines slikken) en natuurlijk alsnog ziek worden. Dan ga je vanzelf denken dat het niet te voorkomen is (aangeleerde hulpeloosheid).
Oversterfte [info]
Het CBS heeft deze week geen sterftecijfers gepubliceerd. We moeten daarom gebruik maken van de schattingen van het RIVM, die erg onbetrouwbaar zijn. De onderstaande tabel is geordend op de grootte van de geschatte oversterfte. Het cijfer van het RIVM laat zien dat er deze winter minder oversterfte is dan in de andere jaren van de pandemie. De andere drie methoden laten zien dat er nog steeds meer mensen overlijden dan verwacht mag worden op basis van de sterfte voor de pandemie (2010-2019).
| Methode | Aantal | Percentage | Totaal |
| RIVM | -235 | -6,6% | 44.984 |
| CBS | 131 | 4,1% | 70.558 |
| Gemiddelde | 251 | 8,2% | 117.175 |
| Laagste kwartiel | 348 | 11,8% | 145.625 |
Conclusie: actueel risico [info]
Vorige week was het risico op een infectie heel even matig, maar deze is inmiddels weer hoog. De VS lijkt inmiddels begonnen aan een nieuwe golf van besmettingen. Het is afwachten of de nog onbetrouwbare waarden in de rioolwatermetingen door gaan zetten en ook in Nederland een nieuwe golf aankondigen.
Een ander risico dat steeds groter wordt, is een pandemie met het H5N1-virus dat al een tijdje rond gaat bij vogels en ook bij veel andere zoogdieren wordt gevonden (vaak met hoge sterfte tot gevolg). Bij CNN werd er aandacht aan gegeven, en wordt uitgelegd dat door alle desinformatie rond Covid (“mild”, “mondkapjes werken niet”, “natuurlijke/hybride immuniteit”) we in een slechtere situatie terecht zijn gekomen dan voor de pandemie.
Zoals Van Dissel aangaf: Bij Cholera waren er drie uitbraken nodig voordat er werd gewerkt aan schoon water. Hopelijk hebben we geen drie pandemieën nodig (Covid, H5N1, …) voordat we eindelijk gaan werken aan schone (binnen)lucht.