Actueel risico volgens LoCovid 20 december 2024
Risico op besmetting → Long Covid / invaliditeit / prematuur overlijden nu MATIG, al lijkt de 3 maanden daling nu echt gestopt. Rioolwaarde 13-12: 330 → 11.869 besmettingen PER DAG → ~1500 LongCovid-gevallen EXTRA PER DAG verwacht, waarvan ~375 ernstig invaliderend. Ca. 7,15% heeft NU een luchtweginfectie, Covid19 0,66% (120.000 p). Vanaf medio 2020 continu oversterfte, tov LQI 2010-2019 in week 49: 575 † → 20,1% bovenop de verwachte sterfgevallen.
LET OP: Algemene onderbouwing, interpretatie en achtergrond-informatie bij de rubrieken vindt u via de [info] link in headers
Virusdeeltjes in rioolwater week 2024-50 [info]
Meting 1 december: 330 (x 1011 virusdeeltjes per 100.000 inwoners) volgens Corona Lokaal. Het virusniveau is na de zomerpiek 1256 medio juli en de herfstpiek 1430 van eind september gestaag gedaald, met schommelingen. Ook de schijnbare opmaat voor een stijging van vorige week blijkt toch een tijdelijke schommeling geweest te zijn. Maar nu lijkt de onafgebroken daling sinds drie maanden echt gestopt. Het blijft de vraag of het virusniveau weer gaat stijgen vanaf nu, maar omdat er geen duidelijke kandidaat-varianten zijn die veel besmettelijker of immuunontwijkender zijn zal dat waarschijnlijk niet de komende paar weken gebeuren.
Het virusniveau duiden we nu als MATIG, volgens de tabel met risiconiveaus.
In onderstaande grafiek van Corona Lokaal is het verloop van virusdeeltjes in het rioolwater weergegeven vanaf 19 januari tot heden. De grijze balken bij de laatste dagen 14 t/m 17 december duiden op minder zekerheid omdat daar nog minder dan 50% van de meetstations samples gerapporteerd hebben.
Landelijke spreiding van besmettingen
Op Corona Lokaal is ook de landelijke spreiding van het coronavirus te zien, over de provincies en over de afvalwaterstations. Alleen in de provincies Noord-Holland, Utrecht en Flevoland is het virusniveau nog boven de 400. Dit lijkt hoopvol, maar de winter is net begonnen en nóg besmettelijker varianten kunnen elk moment weer opduiken.
Verloop van aantal besmettingen per dag
Het is de moeite waard om het verband tussen virusdeeltjes in rioolwater en aantal besmettingen met Covid19 per dag, zoals gevonden door Datagraver, te gebruiken om het verloop van het aantal virusdeeltjes in rioolwater van Corona Lokaal om te rekenen naar een grafiek met het aantal dagelijkse besmettingen. Door de geïnterpoleerde, gewogen en genormeerde data van Corona Lokaal per dag te vermenigvuldigen met 36 krijgen we onderstaande grafiek, met het geschatte aantal Covid19-infecties per dag, over de hele periode van de pandemie vanaf 1 januari 2020.
In bovenstaande grafiek zijn ook de risiconiveaus Laag, Matig, Hoog, Zeer hoog en Extreem aangegeven conform onze vastgestelde tabel. Merk op dat vanaf oktober 2020 het virusniveau zelden Laag is geweest, en nooit Gering of Basis. Momenteel is het virusniveau net Matig geworden, zoals gezegd.
Cumulatief aantal besmettingen
Uitgaande van de besmettingen per dag kan ook het cumulatieve aantal besmettingen in een grafiek gezet worden:
Hier is bijvoorbeeld uit af te lezen dat pas in november 2022 Nederlanders gemiddeld 1x besmet waren, maar óók dat nu al 40,9 miljoen besmettingen een feit zijn, zodat 2 jaar later Nederlanders al gemiddeld 2,27x besmet zijn geweest.
Besmettelijke personen
Als er elke dag zo’n 12.000 Covid-besmettingen bijkomen, en elke besmette persoon is ~10 dagen besmettelijk, volgt daaruit dat momenteel ~120.000 Nederlanders besmettelijk zijn, dat is ~0,66% van alle Nederlanders.
Het percentage op Covid19 positief geteste mensen wordt ook bijgehouden in de RIVM-testgroep voor registratie van luchtweginfecties. Dit percentage positieve Covid19-testen in Nederland wordt sinds begin augustus ook in grafiekvorm gepubliceerd op Corona-lokaal:
In deze grafiek zijn dezelfde patronen te herkennen als in de grafiek voor het aantal infecties gebaseerd op de rioolwatermetingen.
Merk op dat het percentage besmette personen in het Percentage positieve testen op 12-12 uitkomt op 0,4%. Onze schatting aan het begin van deze sectie komt 66% hoger uit met 0,66%. Mogelijke verklaringen van dit verschil:
- de onbetrouwbaarheid van de zelftest bij het infectieradarpanel (in meer dan de helft van de gevallen is het resultaat van een zelftest vals negatief)
- personen die vorige week positief testten worden niet opnieuw meegeteld
Gemiddeld zijn met Covid19 besmette personen van enkele dagen vóór de eerste symptomen tot 7 dagen daarna besmettelijk, dus het zal regelmatig voorkomen dat een positief geteste persoon de volgende of de vorige week ook besmettelijk is.
Aan de andere kant zit in onze schatting van het percentage besmette personen ook een grote onzekerheidsmarge natuurlijk. Hoe dan ook gaat het nog steeds om een grote groep mensen die nu aan Covid19 lijdt.
Hoeveel Covid19-besmettingen leiden tot Long Covid?
Of en hoe vaak Covid19-besmettingen nu nog steeds tot Long Covid leiden is een vraag die in Nederland nauwelijks aandacht krijgt. De medische elite en alle media gaan er stilzwijgend van uit dat alle bekende Long Covid-patiënten (vaak wordt een aantal van ~100.000 in Nederland genoemd) in 2020 en 2021 ziek zijn geworden. Experts van het RIVM noemen wel eens percentages van 1 à 2% dat (nu nog) langdurige klachten houdt na besmetting. Dat is echter een slag in de lucht en in strijd met de resultaten van grote wetenschappelijke onderzoeken in het buitenland, zie ons artikel Hoeveel Covid19-besmettingen leiden tot Long Covid? in de rubriek Science. Het probleem is dat Long Covid nooit in Nederland geregistreerd werd. Pas eind juni 2024 opende het RIVM een PostCovid onderzoeksplatform. Het Post-Covid Netwerk Nederland van ZonMW doet onderzoek naar de gezondheid van LC-patiënten d.m.v. 3-maandelijkse vragenlijsten. Iedereen kan zich aanmelden.
In onze weekberichten gaan wij vaak uit van 13% kans op Long Covid na elke besmetting. Dit percentage is gebaseerd op een onderzoek onder 3,5 miljoen Canadezen. Zij stelden vast dat de kans op Long Covid niet afneemt bij herbesmetting, maar daarentegen cumulatief werkt: elke besmetting geeft weer ca. 13% kans op Long Covid, zodat na 3 besmettingen zo’n 40% langdurige symptomen houdt (zie grafiek hieronder).
We zullen in onze weekberichten dus voorlopig blijven rekenen met 13% kans op Long Covid per besmetting, en een kwart daarvan zal ernstige chronische klachten betreffen, dus ruim 3%.
Hoe die cumulatieve risico’s uitpakken kunt u zelf uitproberen met deze leuke online app: bepaal hoe groot uw risico op Long Covid is na N besmettingen, als het risico bij elke afzonderlijke besmetting R is. Die app bepaalt feitelijk een ondergrens voor het cumulatieve risico, omdat hij geen rekening houdt met onzichtbare schade die elke besmetting met zich mee kan brengen.
In Nederland wordt het aantal LongCovid-gevallen niet geregistreerd. In het VK wordt dit wél bijgehouden door het ONS (de Britse tegenhanger van ons RIVM). Het ONS heeft becijferd dat in maart 2024 het aantal kinderen van 3-17 jaar met Long Covid 111.816 bedroeg (ruim 1% van deze leeftijdsgroep), waarbij 20.920 kinderen hierdoor ernstig gehandicapt waren (ca. 0,2%). Volgens onderstaande grafiek overgenomen van @_CatintheHat blijven deze aantallen groeien!
In Nederland kunnen LongCovid-patiënten zich ook aanmelden bij C-Support, maar de drempel voor acceptatie is hoog, velen kennen deze mogelijkheid niet of weten niet dat ze Long Covid hebben, en eigenlijk heeft C-Support ook niet veel te bieden aan ondersteuning. Desalniettemin hebben zich tot nu toe al 32.115 mensen aangemeld, en uit onderstaande grafiek blijkt dat de aanmeldingen sinds de openstelling in september 2021 slechts zeer langzaam dalen (in november nog een kleine 300).
Infectieradar [info]
Het percentage mensen met klachten van acute luchtweginfecties, o.b.v. meldingen door een groep vrijwilligers aan het RIVM, geeft op elk moment een idee van het besmettingsrisico. Op 17 december had 7,15% van de testgroep van het RIVM last van een luchtweginfectie. Dat is best veel, en het blijft nu al wekenlang zo hoog, net als vorige jaren rond de winter. Medewerkers van het RIVM doen dit in de media vaak af met “in de winter neemt het aantal luchtweginfecties altijd toe”. Het is dus “normaal”. Maar is dat echt zo? Was dat vóór Covid19 ook zo hoog? De testgroep van het RIVM geeft daarover helaas geen uitsluitsel, die is pas in november 2021 begonnen. We weten wel dat in de winter van 2020-2021 voor het eerst sinds jaren nauwelijks griep was. Vanwege de coronamaatregelen, inderdaad. Wellicht waren er ook minder luchtweginfecties. Wie weet hoeveel klein leed we kunnen besparen door met z’n allen wat meer voorzorgsmaatregelen te nemen om de verspreiding van luchtweginfecties te verminderen. Nog afgezien van het diepe corona-leed en de jaarlijks terugkerende griepgolven.
Overige infecties
In de wekelijkse overzichten van diverse besmettelijke ziektes gevonden in de Nivel Peilstations hebben we het afgelopen jaar kunnen volgen dat sinds het opheffen van de maatregelen tegen Covid19 in het voorjaar van 2022 niet alleen Covid flink rondgegaan is, maar ook andere besmettelijke ziekten enorm huisgehouden hebben in Nederland. We zagen achtereenvolgens heftige uitbraken van longontsteking, RSV, mazelen, roodvonk (strep-A), kinkhoest, waterpokken en vijfde ziekte (zie onze weekberichten). Sommige konden (deels) verklaard worden uit een afnemende vaccinatiegraad (mazelen, kinkhoest), maar meestal greep men in Nederland terug op het nonsens-begrip immuniteitsschuld. In ons artikel Immuniteitsschuld of -schade? laten we zien dat een veel logischer verklaring is de aantasting van het immuunsysteem door een Covid19-besmetting. Bij de medische elite van Nederland is dit inmiddels ruimschoots wetenschappelijk bewezen effect kennelijk nog steeds niet doorgedrongen. Zie voor een recent uitstekend artikel over de geschiedenis van misvattingen m.b.t. de werking van ons immuunsysteem het blog How Your Immune System Works van The Sentinel-Intelligence (Jessica Wildfire). Een betaald account is wel een noodzaak.
In het Nivel Surveillance Bulletin van week 50 staan voor week 40 t/m 50 de resultaten van onderzochte monsters op de Nivel peilstations in een grafiek. In week 50 zijn 31 monsters onderzocht, waarvan 26 positief bleken, zie de grafiek hieronder. Deze keer werd 5x influenza gevonden, van diverse typen.
Het RIVM geeft op de pagina Feiten en cijfers griep het verloop van het aantal bij Nivel gemelde griepgevallen per week vanaf 2020 week 40 tot heden, 2024 week 50, zie grafiek hieronder. Langzaam maar zeker dient de winter-griepgolf zich aan, al blijft de ontwikkeling nog wat achter bij de twee vorige jaren.
Deze keer kijken we ook naar de verspreiding van het RS-virus, dat ook tot tamelijk ernstige luchtweginfecties kan leiden, vooral bij kinderen. Het RIVM houdt het vóórkomen van deze ziekte bij op de pagina Stand van zaken RS-virus. De laatste jaren, sinds de Covid19-pandemie, heeft RS flink opgespeeld, hoewel het in absolute aantallen minder voorkomt dan influenza. Ook dit jaar is de RS-golf weer zoals vaker begonnen rond december (rode lijn in de grafiek hieronder), zij het een paar weken later dan vorig jaar.
We zullen deze RS-besmettingen de komende weken in de gaten houden. Volgens Independent Sage is in het VK de winteruitbraak van RS al in september begonnen en deze lijkt begin december te pieken.
Ook zullen we een eventuele nieuwe uitbraak van kinkhoest weer in de gaten houden. Kinkhoest (“100 dagen hoest”) is ook heel gevaarlijk voor kinderen, en hoewel die akelige ziekte tot 2020 vrijwel uitgebannen leek, heeft het vorig jaar enorm huisgehouden. Tot nu valt het mee dit jaar, volgens de grafiek.
Oversterfte Covid19, 2024 week 49 [info]
Op de webpagina Monitoring sterftecijfers Nederland schrijft het RIVM het volgende ter verklaring van hun gepresenteerde (over-)sterftecijfers:
Het RIVM schat in hoeveel mensen ongeveer zullen overlijden in een bepaalde periode. Dat doen we door te kijken naar het aantal sterfgevallen in de afgelopen jaren. Als er meer mensen sterven dan verwacht voor die periode, is er oversterfte. Oversterfte is een tijdelijke, bijzondere stijging van het aantal mensen dat doodgaat in Nederland. Vaak valt dat samen met een bijzondere gebeurtenis. Zoals een griepepidemie, een hitte- of koudegolf of tijdens de coronapandemie.
Concreet betekent dit dat de verwachte weeksterfte in de periode van juli 2024 t/m juni 2025 bepaald wordt op basis van de sterfte in de voorgaande 5 jaar, van juli 2019 t/m juni 2024 (waarbij de 25% hoogste pieken weggelaten worden). Op die manier kun je wel “tijdelijke, bijzondere stijging” in de sterfte vaststellen, door een griepepidemie, hitte- of koudegolf of een natuurramp. Deze methode is echter totaal ongeschikt om de langetermijneffecten van de coronapandemie te bepalen.
In onderstaande grafiek zien we de totale jaarsterfte in Nederland vanaf 2000 t/m 2023. Er is een duidelijke sprong zichtbaar van gemiddeld 150.000 in periode 2015-2019 naar gemiddeld 170.000 in periode 2020-2023. Dat is ~20.000 doden extra per jaar, dus in 4 jaar tijd ~80.000. Deze evidente oversterfte komt vrijwel volledig voor rekening van de coronapandemie. Het ziet er bovendien naar uit dat in 2024 de totale jaarsterfte zelfs 3000 hoger zal uitvallen dan in 2023.
Zoals blijkt uit het oversterfteverloop van 2020 tot heden (rode lijn) is deze oversterfte ook niet beperkt tot een paar pieken tijdens “coronagolven”, maar de sterfte is continu verhoogd, van maart 2020 tot op de dag van vandaag. Die vier jaren van continue oversterfte t.g.v. de coronapandemie heeft RIVM dus gebruikt om de verwachte sterfte dit jaar te bepalen. Geen wonder dat ze “geruststellende” uitkomsten krijgen. Toch zullen we de oversterftecijfers van het RIVM voorlopig naast veel betere methoden zoals die van CBS en de Human Mortality Database presenteren, om het verschil duidelijk te maken.
Oversterfte RIVM vanaf 2021-06 [info]
In oneven weken wordt de actuele weeksterfte niet gepubliceerd door het CBS, zie CBS statline. Daarom gebruiken we de ruwe schattingen van het RIVM voor de actuele weeksterfte in week 49.
In week 49 overleden volgens RIVM 3439 mensen. Eerdere weken (van CBS) zijn niet bijgewerkt, dus er zijn geen nameldingen.
De oversterfte à la RIVM voor week 45 is -100 † (-2,8%), dus “ondersterfte” (groene lijn in de oversterftegrafiek). Cumulatieve RIVM oversterfte vanaf 2020 week 8: 45.219 †. De cumulatieve oversterfte daalt dus, al wekenlang. Op basis van de originele CBS-cijfers zaten we eind december 2023 al op een cumulatieve oversterfte van 57.500! M.b.t. de coronapandemie is dit RIVM-cijfer dan ook betekenisloos, in ieder geval géén maat voor de totale sterfte door de coronapandemie in Nederland.
Oversterfte CBS 2020/2023 en verder CBS+ [info]
Naast de weekoversterfte à la RIVM willen we toch graag weten hoe het verder gegaan zou zijn met de oversterfteberekening door het CBS, die gestopt is op 1 januari 2024. Hoewel ook die CBS-cijfers tamelijk optimistisch waren, o.a. door de oversterfte te bepalen t.o.v. verwachte sterfte inclusief griepdoden en een normale demografische trend, waren ze veel beter dan die van het RIVM nu. Uitgangspunt waren de jaren 2015-2019, dus vóór het begin van de pandemie. We hebben daarom de CBS-tabel met verwachte weeksterftes voor 2020-2023 uitgebreid naar 2024, door de cijfers van 2023 aan te passen met een correctiefactor voor bevolkingsgroei van 2023 naar 2024 (17.942.942/17.811.291 = 1,00739), we noemen dit CBS+.
Bij een weeksterfte van 3439 komen we voor week 49 op een oversterfte van 315, dat is 10,1% bovenop de verwachte sterfte van 3124 (gele lijn in de oversterftegrafiek). Toch 45 extra doden per dag! Volgens CBS+ is de totale cumulatieve oversterfte vanaf 2020 week 8 tot heden 70.428 †.
Oversterfte HMD t.o.v. LQI 2010-2019 [info]
Volgens de toelichting is de oversterfte bepaald door CBS, hoe verontrustend die ook was tot eind 2023, nog een flinke onderschatting van het dodental door de pandemie. Wij bepalen daarom de oversterfte t.o.v. het laagste kwartiel (LQI) van de weeksterftes over 2010-2019, dus prepandemie, maar wel met een correctiefactor voor bevolkingsgroei. Dit is de echte oversterfte t.g.v. SARS-CoV-2 gerelateerde en andere vermijdbare infecties. Afdoende maatregelen tegen Covid19 zullen óók bijvoorbeeld vele griepslachtoffers per jaar voorkómen.
In week 49 overleden 3439 mensen, 575 méér dan het LQI van 2010-2019, te weten 2700. Dat is 20,1% boven de verwachte sterfte van 2864, hetgeen neerkomt op ruim 82 vermijdbare (covid19-gerelateerde) infectiedoden per dag! Nog steeds! En dat duurt al voort vanaf medio 2020, net na de eerste coronagolf die een les had moeten zijn (rode lijn in de oversterftegrafiek). Continue oversterfte, door een totaal genegeerde pandemie.
Cumulatieve oversterfte LQI vanaf 2020 week 8: 145.276 †.
Dit is dus onze beste schatting voor de totale Covid19-gerelateerde sterfte in de pandemie tot nu toe, in Nederland.
Het verloop van het cumulatieve aantal doden volgens LQI, CBS & RIVM is nu:
Variants of Concern (VOC) [info]
De relatieve frequenties van relevante VOC’s (kiemsurveillance RIVM) geven een indicatie welke nieuwe bedreigingen te verwachten zijn. In verband met de vrije dagen rond Kerst heeft het RIVM zijn 2-wekelijkse publicatieschema doorbroken en woensdag 18 december weer een update van de varianten-analyse gepubliceerd, na de update van vorige week.
Sinds het begin van de lente is de langdurig dominante variant JN.1 door met name twee subvarianten verdrongen, KP.2 en KP.3. Vanaf juli is echter de recombinant XEC op komen zetten. Het leek er de afgelopen weken op dat deze variant dominant zou worden, maar nu blijkt dat dat niet doorzet, zie de grafiek hieronder van de relatieve voorkomens van alle varianten van maart 2023 t/m week 49 in 2024. Er zijn ook nog geen nieuwe, extra bedreigende varianten opgedoken. Dat is – voorlopig – goed nieuws.
Conclusie: actueel risico [info]
Wij schatten het risico momenteel in als MATIG. Het besmettingsniveau is flink gedaald de laatste maanden, maar daalt waarschijnlijk niet verder. De winter is nog maar net begonnen: het seizoen waarin we allemaal elkaar binnen opzoeken in slecht geventileerde ruimtes. Of het nu verplicht is, op het werk of op school, of voor de gezelligheid in cafés en theaters. Uiteraard zonder maskers, zodat virussen, vooral SARS-CoV-2, zich optimaal kunnen verspreiden. Hoewel deze Kerst relatief gunstig uitpakt, blijft voorzichtigheid geboden: het virus is zeker nog niet weg!
Voortdurend wordt door de overheid gewezen op eigen verantwoordelijkheid: kwetsbaren moeten maar thuisblijven of een masker opzetten. Echter, hoe is dat mogelijk als
- de overheid en RIVM ons niet informeren over de risico’s
- nergens officiële informatie is over Covid19-ziekenhuisopnames, noch over de voortdurende sterfte ten gevolge van Covid19 complicaties, noch over de niet aflatende instroom van LongCovid-patiënten
- niemand kan zien wie kwetsbaar is en dus met niemand rekening gehouden hoeft te worden
- mensen met maskers bespot en belaagd worden, omdat zij herinneren aan de coronatijd toen maskers verplicht waren op binnenlocaties
- zelfs op plaatsen waar kwetsbaren juist moeten zijn, bij de huisarts, apotheek, bij de tandarts, de kapper, in het ziekenhuis, op vaccinatielocaties, nergens meer beschermende maatregelen zijn
- bijna iedereen wel nauw contact heeft met een kwetsbare naaste
- letterlijk iedereen kwetsbaar is voor Long Covid en alle orgaanschade van SARS-CoV-2
Door te stellen dat “Covid voorbij is” of “maar een griepje” of “alleen nog gevaarlijk voor risicogroepen”, hebben overheid en RIVM het Nederlandse volk er voortdurend van doordrongen dat risicogroepen zélf verantwoordelijk zijn voor hun gezondheid, dat niemand ook maar een flintertje vrijheid hoeft in te leveren om hen te beschermen, en dat het acceptabel is om als “gezonde en sterke” Nederlanders kwetsbaren en LongCovid- en ME-patiënten aan hun lot over te laten of zelfs te verguizen. Zelfs linkse, sociale partijen negeren al jaren de pandemie of bagatelliseren de nog steeds voortdurende gevolgen.
Om te voorkómen dat de Covid19-pandemie onze maatschappij volledig zal ontwrichten is “eigen verantwoordelijkheid” géén oplossing. De enige manier om ons uit deze wanhopige situatie te bevrijden is om collectief maatregelen te nemen. De meeste maatregelen kunnen en moeten collectief genomen worden, bijvoorbeeld:
- het verstrekken van correcte en duidelijke informatie
- gratis tests en ffp2-maskers beschikbaar stellen
- een week isolatie na besmetting adviseren én faciliteren
- het faciliteren van en regels stellen voor thuiswerken
- regels opstellen voor ventilatie en schone lucht in openbare gebouwen
- verplichten van CO2-meters in scholen en het gebruik reguleren
- verplichten van hepafilters in openbare gebouwen en zeker in scholen
- het instellen van een maskerplicht in ziekenhuizen & zorginstellingen (ffp2!)
- het aanbieden van coronavaccinaties voor de hele bevolking
De meeste van deze maatregelen bedreigen de individuele vrijheid niet of nauwelijks, maar zullen toch de verspreiding van Covid minimaal halveren. Daardoor zal de pandemie vanzelf uitdoven en vervolgens hooguit tot korte, lokale oplevingen leiden, die zo nodig met strengere maatregelen bedwongen kunnen worden.
Voor het collectief geldt, nu meer dan ooit:
Indammen móet en indammen kán!
Zie ook onze uitgewerkte strategieën om de pandemie te bedwingen:
- Pandemieregels van de Goede Pandemie Praktijk
- Plan van het World Health Network met massaal testen
- Een haalbaar en afdoende geacht alternatief voor de gecompliceerde en onwerkbare maatregelenladders van VWS onder Ernst Kuipers:
