Actueel risico volgens LoCovid 30 november 2024
Het risico op langdurige klachten door Covid blijft HOOG ook al blijft het aantal deeltjes in het riool relatief laag (430 per 100 duizend inwoners op 24 november; ongeveer 0,6% met een positieve test). De reden voor het hoge risico is dat mensen vaker Covid doormaken en dat elke nieuwe infectie een nieuw risico betekent. Recent onderzoek laat zien dat spike uit het virus (maar niet het vaccin, dat beschermt juist) in de membranen rond de hersenen kan gaan zitten en daar waarschijnlijk zorgt voor problemen in de hersenen. Ten opzichte van voor de pandemie blijft er oversterfte. Naast discussies over de AOW-leeftijd zou dat ook reden moeten zijn na te gaan denken over preventie.
LET OP: Algemene onderbouwing, interpretatie en achtergrond-informatie bij de rubrieken vindt u via de [info] link in headers
Oversterfte Covid19, 2024 week 46 [info]
Het CBS meldt deze week een sterfte van 3,219. Daarmee komt de oversterfte volgens de drie methoden gebaseerd op gegevens van voor de pandemie (CBS, gemiddelde, laagste kwartiel) uit op een waarde tussen de 203 en 510 zoals in de grafiek hieronder is te zien. Alleen de RIVM-methode, die uitgaat van de sterfte tijdens (de nog steeds aanhoudende) pandemie komt uit op een ondersterfte. Dit betekent dat er in de afgelopen jaren meer mensen overleden in deze week van het jaar. Waarschijnlijk heeft dit te maken dat er momenteel minder SARS-Cov2 rondgaat dan in de afgelopen jaren rond dezelfde tijd.
Alleen voor het RIVM daalt daardoor de totale oversterfte (de som van alle positieve en negatieve waarden ten opzichte van de verwachte sterfte). Volgens de andere drie methoden zit de totale oversterfte inmiddels op een waarde tussen bijna 70 duizend en meer dan 140 duizend. De kosten voor de gezamenlijke weerstand tegen het zuiveren van de (binnen)lucht is dus enorm, en dit gaat alleen nog maar over sterfte.
| Methode | Aantal | Percentage | Totaal |
| CBS | 203 | 6,7% | 69.538 |
| RIVM | -246 | -7,1% | 45.598 |
| Gemiddelde | 381 | 13,4% | 115.499 |
| Laagste kwartiel | 510 | 19,0% | 143.611 |
Voor de afgelopen week zijn er twee soorten berichten over de oversterfte te vinden. Maurice de Hond blijft maar stukken schrijven over hoe slecht het Nivel onderzoek zou zijn (dat Nivel onderzoek begint duidelijk een obsessie voor hem te worden, of het moet wel heel veel donaties opleveren). Er werd ook gesproken over het bijzonder slecht uitgevoerde onderzoek van het Maxima centrum (daar hoor je Maurice de Hond weer niet over, waarschijnlijk omdat het zijn standpunt of verkooppraatje ondersteunde). Maarten Keulemans gaat er wel op in (in ieder geval lijkt Keulemans niet te denken dat de vaccins de oversterfte veroorzaken, maar hij spreekt zich ook niet uit over de gevolgen van het laten rondgaan van het virus).
Eerder werd al bekend dat de AOW-leeftijd niet verhoogd gaat worden, vanwege de hardnekkige oversterfte. Niemand lijkt zich ondertussen af te vragen wat we kunnen doen om die oversterfte te voorkomen of verminderen, in plaats van te kibbelen over wat de nieuwe AOW-leeftijd zou moeten zijn (huidige AOW-ers hebben bijvoorbeeld niets aan een discussie over de AOW-leeftijd, maar zouden wel gebaat zijn bij minder oversterfte).
Virusdeeltjes in rioolwater [info]
Deze week lijkt het aantal virusdeeltjes in het riool niet te zijn veranderd ten opzichte van vorige week, al is het lastig om nu al te zeggen of het gebrek aan een daling door gaat zetten (of dat er een nieuwe golf gaat beginnen). Vergeleken met vorig jaar gaat er momenteel weinig Covid rond (maar weinig is in dit geval relatief, als je bijvoorbeeld naar de waarden voor 2022 kijkt). Het lage aantal virusdeeltjes lijkt vooral te maken te hebben met dat er geen geheel nieuwe variant is ontstaan, die er vorig jaar wel was (JN.1). De nieuwe infecties zullen dan vermoedelijk vooral herinfecties betreffen door afgenomen immuniteit en minder door het ontwijken van de immuniteit door een nieuwe variant.
Ondanks het relatief lage aantal deeltjes in het riool, zijn er naar schatting toch 177 duizend infecties opgetreden in de afgelopen week. Deze geven allemaal een aanzienlijke kans op gezondheidsklachten die er niet geweest zouden zijn zonder infectie of een verergering van eerder opgelopen gezondheidsklachten door een infectie. Denk daarbij niet alleen aan ernstige vermoeidheid, maar ook geheugen- en concentratieproblemen, (hoofd)pijn, problemen met de bloedsuikerspiegel en bloeddruk, hartkloppingen, slapeloosheid en depressie- en angstklachten, zoals te zien is in de grafiek hieronder uit een recent rapport van C-support.
Een recent gepubliceerd onderzoek laat zien dat het spike gedeelte van het virus in de membranen rond de hersenen kan gaan zitten. Een verhoogde concentratie van spike in deze membranen wordt gevonden bij mensen die meer neurologische klachten hebben. Muizen bij wie spike ingespoten wordt rond de hersenen, vertonen cognitieve problemen. Voor wie dan meteen “vaccin” denkt: De onderzoekers hebben dit ook onderzocht. Als muizen eerst gevaccineerd werden en daarna een infectie kregen door ingeademde SARS-Cov2, kregen ze juist minder spike in de membranen rond de hersenen: Het vaccin beschermt dus tegen spike door de infectie, maar niet 100%. Het is daarom niet vreemd dat Covid voor geheugen- en concentratieproblemen, slaapstoornissen en depressie- en angstklachten zorgt. Dit zijn dus geen gevolgen van “angst” voor het virus (als mensen nog bang zijn, dan verbergen ze dat heel goed) of stress over de pandemie, maar een direct gevolg van de infecties. Het is ook heel waarschijnlijk dat de ontwikkelingsachterstand van peuters, geboren in 2020 en 2021, te maken heeft met de effecten van Covid op de hersenen, maar dat wordt niet door de onderzoekers genoemd (of onderzocht).
Het onderzoek sluit aan bij ander onderzoek wat aangeeft dat long Covid mogelijk het gevolg is van dat het virus (of deeltjes van het virus) achterblijft in het lichaam. In mensen met een immuunstoornis kan dit leiden tot nieuwe varianten, zoals BA.1 Omicron en JN.1 Omicron, die beiden voor grote pieken in het riool zorgden (BA.1 in Nederland gedempt door de “maatregelen” omdat de ziekenhuizen nog vol lagen met Delta-patiënten). Naast de membranen rond de hersenen, wordt vermoed dat het virus achterblijft in de darmen en de binnenkant van bloedvaten.
Dit zou niet het eerste virus zijn dat in het lichaam blijft. Andere infecties zijn HIV (leidend tot AIDS), waterpokken (leidend tot gordelroos), het EB virus (leidend tot MS en ME, en kanker), en HPV (leidend tot kanker). Voor HIV worden virusremmers gebruikt. Mogelijk dat virusremmers ook kunnen helpen bij aanhoudende Covid. Het is nog niet duidelijk of deze dan voor de rest van het leven genomen moeten worden, zoals bij HIV. Het blijft daarom zeker de moeite infecties zoveel mogelijk te voorkomen.
Infectieradar [info]
Bij de infectieradar meldt momenteel 0,6% een positieve test, wat overeenstemt met het relatief (voor de winter) lage aantal deeltjes in het riool. Wel blijven er veel luchtweginfecties rondgaan. 7,4% meldt momenteel dergelijke klachten, zoals in onderstaande grafiek te zien is.
Deze infecties zitten vooral bij de jongere leeftijdsgroepen. Tot aan 24 jaar heeft momenteel 21% klachten (dus meer dan 1 op de 5!), en tussen de 25 en 39 jaar heeft 17% klachten.
Wat er precies rondgaat, is lastig te zeggen, want er zijn maar 24 monsters onderzocht deze week (Nivel), zoals hieronder te zien is. Een aardig deel daarvan is SARS-Cov2. Dit zijn cijfers van huisartsenpraktijken, dus mogelijk zorgt Covid relatief vaak met klachten waarmee mensen naar de huisarts gaan.
Wat er in ieder geval nog niet rond lijkt te gaan, is griep. Wat nu.nl in het bericht over Weghorst schrijft, zal dus waarschijnlijk iets anders betreffen dan griep.
De reacties op dit bericht laten weer zien hoe slecht tenminste een deel van de bevolking is voorgelicht. Zo denkt Piet dat er gaten zitten in mondneusmaskers (en dat we ondertussen nog geen toegang zouden hebben tot FFP2 en FFP3 mondneusmaskers). Hij durft ook nog eens toe te voegen dat zijn opmerking blijkbaar wetenschap is.
Gelukkig reageert er ook een goed geïnformeerde lezer. Die is helaas goed geïnformeerd omdat zijn vrouw reeds drie jaar last heeft van long Covid. Hij wijst er terecht op dat de houding van velen ten aanzien van het gebruik van mondneusmaskers niet bepaald sociaal is.
De eerste reactie op het bericht van Daan laat meteen zien dat hij gelijk heeft als het gaat om “Een ieder die daar een groot probleem van maakt”. Mensen denken echt alleen aan zichzelf.
Op de Europese website ERVISS wordt er melding gemaakt van dat het RS-virus veel zou rondgaan in Nederland (“Five countries reported a test positivity rate of ≥ 5%: Spain 5%, Belgium 10%, Netherlands 13%, France 14% and Luxembourg 22%”). De GGD Brabant-Zuidoost bevestigt dit, en geeft tips:
Een recent onderzoek geeft echter aan dat het RS-virus, net als MERS, SARS-1 en SARS-Cov2 zich ook via aerosolen kan verspreiden: “Infants with RSV bronchiolitis produce aerosols that contain infectious RSV in aerosols small enough to deposit in the lower airways.” Dit stemt overeen met onderzoek uit 2016: “Many of the aerosolized particles that contained RSV in the air surrounding infants with bronchiolitis were sufficiently small to remain airborne for a significant length of time and small enough to be inhaled and deposited throughout the respiratory tract.” Dit betekent dat ook voor het RS-virus het van belang is in te zetten op schone lucht (ventilatie, luchtreinigers met HEPA en FFP2/FFP3 mondneusmaskers).
Variants of Concern (VOC) [info]
Het aandeel van XEC (zalmkleurig in onderstaande grafiek) neemt nog steeds toe ten koste van voornamelijk KP.3 (donkergroen in onderstaande grafiek).
Zoeken op Twitter levert op dat XEC niet zoveel verschilt van eerdere varianten als JN.1 verschilde van XBB vorig jaar. Dit is waarschijnlijk de belangrijkste reden dat we deze winter, vooralsnog, geen enorme piek in het aantal virusdeeltjes in het riool zien.
Conclusie: actueel risico [info]
Gegeven dat het bijna december is, gaat er relatief weinig Covid rond, vergeleken met vorige jaren. Het blijft echter nog steeds de moeite om jezelf en je omgeving te beschermen tegen infecties die via aerosolen worden overgedragen (meer dan 1 op de vijf jongeren hebben luchtwegklachten!) met een aantal eenvoudige stappen:
- Draag FFP2 of FFP3 mondneusmaskers als je lucht deelt in binnenruimtes, zeker als je mensen ontmoet die weinig of niets aan preventie doen.
- Zorg voor voldoende ventilatie van binnenruimtes. Ramen (op een kier) tegen elkaar openzetten is bijzonder effectief.
- Gebruik luchtreinigers met HEPA die de aerosolen uit de lucht filteren.
- Test en overweeg daarbij voor de duurdere PCR (zoals die van Pluslife) tests te gaan. Bij een “gewone” zelftest blijft de kans aanwezig dat iemand besmettelijk is ondanks een negatieve test. Bij een PCR test is die kans extreem klein.